(1086 S. K. m. 455) (2004 S. K. m. 16)
Taraflar arasındaki "icra emrinin takip dayanağı ilama aykırı olarak düzenlendiği iddiasıyla şikayet isteminden" dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 15. İcra Tetkik Merciince davanın reddine dair verilen 26.03.2002 gün ve 2002/60 E- 295 K. sayılı kararın incelenmesi davacı borçlu vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 28.05.2002 gün ve 2002/9971-11182 sayılı ilamı ile; (...Muteriz borçlu R.. Sigorta A.Ş. ana dava ile birleşen Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2001/561 esas sayılı dosyasında taraf olup, 10.000.000.000 TL. tazminata hükmedilen ana davada taraf değildir. Sigorta şirketinin taraf olduğu birleşen davada ise mahkemece davalıların asıl sorumluluğu 5.041.996.225 TL. üzerinden kabul edilmiş olup, sigortanın poliçe limiti dahilinde sorumlu olacağına dair ibare sözü edilen davada hükmedilen miktarın üstünde bir miktar ile sigorta şirketinin sorumlu olacağı sonucunu doğurmaz. Bu nedenle itirazın kabulüne karar vermek gerekirken yazılı gerekçe ile reddine karar verilmesi isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN : Davacı Borçlu vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, icra emrinin takip dayanağı ilama aykırı düzenlendiği iddiasıyla icra memurunun işleminin şikayet yolu ile iptali istemine ilişkindir.
Borçlu R... Sigorta A.Ş. vekili Alacaklının borçlu şirket aleyhine ilamlı icra takibine giriştiğini, takip müstenidi Ankara Asliye 15. Hukuk Mahkemesi'nin 2000/551 Esas, 2001/691 Karar sayılı ilamına göre alacaklının 10 milyar TL. talep ettiği ve araç maliki aleyhine açtığı ana davada sigorta şirketinin taraf olmadığını birleştirilen ve 8 milyar TL. talep edilen ek davanın sigorta şirketi aleyhine açıldığını ve mahkemece birleşen davanın 5.041.996.225 TL. üzerinden kısmen kabulüne karar verilmesi nedeniyle sigorta şirketinin 5.041.996.225 TL.'den sorumlu olmasına karşın, icra emrinin poliçe limiti 8.000.000.000 TL. üzerinden düzenlenmesinin ilama aykırı olduğunu ileri sürerek icra emrinin iptaline karar verilmesini istemiştir.
Alacaklı vekili, birleştirilen ek davada sigorta şirketi'nden poliçe limiti olan 8 milyar TL.nin talep edilmiş olup, mahkemece sigorta şirketi aleyhine açılan davanın kabulü ile sorumluluğun poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına karar verildiğinden sigorta şirketinin 8 milyar TL. dahilinde sorumlu olduğunun açık ve borçlunun kötü niyetli olduğunu ileri sürerek, haksız şikayet nedeniyle %40 kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
Tetkik Mercii'nin; "Takip dayanağı ilam hükmünün tavzihine ilişkin 14.02.2002 tarihli kararda, sigortanın poliçe limiti 8.000.000.000 TL.den sorumlu olacağının belirtildiği" gerekçesiyle davanın reddine dair verdiği karar, Özel Dairece yukarıda açıklanan nedenle bozulmuş; Tetkik Merciince önceki kararda direnilmiştir.
Uyuşmazlık; Takip dayanağı ilama göre borçlu sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti 8.000.000.000 TL. dahilinde mi, yoksa birleşen davada kısmen kabul edilen 5.041.996.225 TL. üzerinden mi kabul edilmesi gerektiği; Bu bağlamda poliçe limiti 8.000.000.000 TL. üzerinden düzenlenen icra emrinin ilama aykırı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Bilindiği üzere, açıklama (tavzih), bir hükmün anlaşılamayacak biçimde (müphem) bulunması veya açıklıkla anlaşılmaz (gayri vazıh) ve çelişik (mütenakız) fıkraları taşıması durumunda, hükümdeki gerçek anlamın meydana çıkarılması amacıyla başvurulan yasal bir yoldur. Açıklama (tavzih) yoluyla, verilen hüküm sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez (HUMK. m. 455).
İcra takibine konu Ankara Asliye 15. Hukuk Mahkemesinin 13.11.2001 gün, 2000/551-691 sayılı kararının incelemesinde; Davacı Hasan Karabulut araç maliki Recep İpek aleyhine açtığı tazminat davasında 10.000.000.000 TL. talep etmiş, bilirkişi raporunda zararın 15.041.996.225 TL. tespiti üzerine davacı, birleştirilen 2001/561 Esas sayılı ek dava ile 8.000.000.000 TL. tazminatın davalılar sigorta şirketi ve araç malikinden müştereken ve müteselsilen alınmasını istemiştir. Mahkemece 10.000.000.000 TL. talep edilen ana davanın kabulü ile araç malikinden tahsiline; 8.000.000.000 TL. talep edilen birleşen davanın kısmen kabulü ile 5.041.996.225 TL. tazminatın davalılar sigorta şirketi ve araç malikinden müştereken ve müteselsilen alınmasına karar verilmiştir.
Görüldüğü üzere borçlu sigorta şirketi, 10.000.000.000 TL. tazminata hükmedilen ana davada taraf olmayıp, tarafı olduğu ek davada sorumluluğunun 5.041.996.225 TL. üzerinden kabul edildiği hükmün açık ifadesinden anlaşılmaktadır. Hükümde bu konuda tereddütü mucip kapalı bir husus mevcut değildir.
Hal böyle olunca, hükümde sigortanın poliçe limiti dahilinde sorumlu olacağına dair ibare esas alınarak, sigorta şirketinin sorumluluğunu, hükmedilen miktarın üzerinde bir miktara çıkaran ve genişleten tavzih kararına itibar edilemez.
Bu itibarla Tetkik Mercii; Mahkemeden sadır olan hüküm fıkrası ile bağlı olduğuna göre, sigorta şirketinin hükmedilen 5.041.996.225 TL. ile sorumlu tutulması gerekirken poliçe limiti olan 8.000.000.000 TL. dahilinde sorumlu olduğunun kabulü usul ve yasaya uygun değildir. Tetkik Merciince itirazın kabulüne karar verilmesi ve buna ilişen Daire bozma kararına uyulması gerekirken, takip dayanağı ilamın mahkemece tavzihen yorumlanarak düzeltildiğinden bahisle davanın reddi yönündeki önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır, bozulması gerekir.
Sonuç: Davacı-borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 19.02.2003 gününde, oyçokluğu ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy