(2942 S. K. m. 11)
Taraflar arasındaki "kamulaştırma bedelinin artırılması" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Balıkesir Asliye 2. Hukuk Mahkemesince daimi irtifak bedelinin artırılması talebinin kabulü, geçici irtifak bedelinin artırılması talebinin reddine dair verilen 12.07.2001 gün ve 2001/437 E- 517 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 28.01.2002 gün ve 2001/11865-2002/741 sayılı ilamı ile; (...Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme ile alınan raporlar hükme yeterli değildir.
Şöyle ki;
1-Hükme esas alınan bilirkişi raporlarında münavebe ürünlerinden buğday, domates ve kavunun dekar başına verim miktarlarının İlçe Tarım Müdürlüğünden getirtilen veri listesindeki değerlerden daha yüksek alınmak suretiyle fazla bedele hükmedilmesi,
2-İrtifak hakkı tesis edilmek amacıyla yapılan kamulaştırma işleminde kamulaştırma bedeli; taşınmazın irtifak hakkı tesisinden önceki değeri ile irtifak hakkı tesis edildikten sonraki değeri arasındaki farktan ibarettir. Taşınmazın niteliğine göre Kamulaştırma Kanunu'nun 11. maddesinin 3. fıkrası hükmü gereğince taşınmazın tamamının bir bütün olarak değeri tespit edildikten sonra aynı maddenin son fıkrası uyarınca irtifak kurulması nedeniyle taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün oran ve tutarının gerekçeleri ile belirtilmesi gerekir. İrtifak kurulması nedeniyle taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün oranı, taşınmazın cinsi, niteliği, kullanım şekli, irtifak hakkının niteliği (boru hattı, enerji, nakil hattı vs.), taşınmazda kapladığı alan ve yeri, istikameti dikkate alınarak belirlenir. Yargıtay uygulamalarında, taşınmazın niteliğine uygun kullanımını önemli ölçüde etkileyen özel bir durum söz konusu olmaması halinde arazilerde irtifak nedeniyle olabilecek değer kaybının irtifaktan etkilenen alanın mülkiyet değerinin %35 'ini aşmaması gerektiği kabul edilmektedir.
Dava konusu taşınmaz üzerinden doğalgaz iletim hattı geçirmek üzere irtifak hakkı tesisinde, irtifakın geçtiği yere ve alanına, taşınmazın yüzölçümüne ve niteliği ile Daireye intikal eden benzer dosyalarda uygulanıp, uygun bulunan oranlara göre bu değer kaybının %3 oranından fazla olamayacağının ikinci raporda dikkate alınmaması,
3-Geçici irtifak hakkı tesisi için yapılan kamulaştırma bir haksız eylem olmayıp yasal bir işlem olduğundan, kamulaştırmaya konu irtifak hakkının karşılığı tazminat değil bedeldir. O halde, kısa süreli irtifak kamulaştırmalarında Kamulaştırma Yasasının 11. maddesinin son fıkrası hükmü gereği hesaplanması gereken kıymet düşüklüğü, mahrum kalınan gelir değil taşınmazın bulunduğu yer ve niteliklerine göre getirebileceği kira geliri olması gerekirken net gelire göre hesap yapılması,
Doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN : Davalı vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
1-Her ne kadar 3 numaralı bentte geçici irtifak bedelinin hesap yöntemine ilişkin yerel mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiş ise de; Mahkemece davacının geçici irtifak bedelinin artırılması talebi reddedilmiş ve hüküm davacı tarafça temyiz edilmemiştir. Bozmaya konu edilen husus daha önce kesinleşmiş olduğundan, Özel Dairece verilen bozma kararı maddi hataya dayalıdır. Bu itibarla mahkemece verilen kararın direnme kararı olarak kabulü mümkün değildir.
2-Bozma ilamının 1 ve 2. bentlerindeki bozma nedenlerine gelince;
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararının 1 ve 2 numaralı bentlerinde gösterilen, bozma nedenlerine uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının; Özel Daire bozma kararının 1 ve 2 numaralı bentlerinde gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 30.04.2003 gününde, oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy