(818 S. K. m. 61)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Üsküdar Asliye 5. Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 31.05.2001 gün ve 1999/813-2001/512 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.01.2002 gün ve 2001/17467- 2002/176 sayılı ilamı ile;
(...1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre sair temyiz itirazları yersizdir.
2- Özlenen Modern Yapı Kooperatifinin 29.12.1999 tarihli cevabı yazısından bu kooperatife yapılan aidat ödemelerinin davalının saymanlık ücretine mahsup suretiyle tamamen davalı tarafından ödendiği belirtilmiş olduğundan bu taşınmaz malın iktisabında davacının katkısının bulunduğunun kabulü doğru değildir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN: Davalı vekili
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Davacı kadın vekili dava dilekçesinde; davacının SSK. dan emekliliğini takiben birikimleri ile bir mefruşat mağazası kurduğunu, bir süre sonra benzer nitelikte iş yapan davalı ile evlendiğini, evlendikten sonra tarafların işletmelerini biri merkez biri şube olmak üzere birleştirdiklerini, daha sonra bu işyerlerinin kapatılarak halen Erenköy'de faaliyet gösteren yeni bir işyeri kurulduğunu, bu yeni işyerinin işletmecisinin davacı olup, davalının işçi durumunda olduğunu, işletmenin faaliyet gösterdiği taşınmazın yarı payının davacı, diğer yarı payının da davalı adlarına olmak üzere Kadıköy Erenköy Mahallesi, 1216 ada 102 parsel sayılı taşınmazda 1 nolu dükkan olarak kayıtlı olduğunu, tarafların evlilik birliği içinde edindikleri Tekirdağ, Karaevli mahallesi, Sarımeşe sokakta bulunan 19/24 pafta 770 parsel sayılı yazlık konutun da taraflar adına yarı yarıya kayıtlı olduğunu, bedeli taraflarca yarı yarıya karşılanan Şile ilçesi Kabakoz Düzler mevkiinde bulunan 7 pafta, 1297 parsel sayılı taşınmazın davalı adına tapuya kaydedildiği gibi, Özlenen Model Yapı Kooperatifindeki ortaklık payının da davalı adına tesis edildiğini, ticari hayatın risklerine karşı korunmak amacıyla bu şekilde hareket edilip, davalının bunların yarı paylarını ileride davacı adına aktaracağına söz verdiği halde bunu yapmadığını, Kartal Asliye 1. Hukuk Mahkemesinin 1998/523 esas sayılı dosyasında boşanma davası açtığını, taşınmaz mülkiyetini talep etme hususunda yasal olanak bulunmamakla birlikte kararlılık arz eden içtihatlara göre Şile'deki tapulu taşınmazın dava tarihindeki bedelini davacının payı oranında talep etme hakkı olduğunu, 20.000.000.000 TL söz konusu taşınmazın değeri olup 10.000.000.000 TL den şimdilik 7.000.000.000 TL istediklerini, kooperatif ortaklık payı taşınmaz mülkiyeti niteliğinde olmadığından bu payı aynen istediklerini, olmadığı takdirde bedelinin yarısını istediklerini, payın değerinin 15.000.000.000 TL, yarı payının 7.500.000.000 TL olup, şimdilik 6.000.000.000 TL istediklerini, davacının yanına iç güveysi olarak gelen davalının olumsuz tutum ve davranışlarla evlilik birliğini sona erdirme gayretine girip, bir yandan da belirtilen bu hakların yok sayılması çabasına girdiğini, Şile de bulunan 1297 parselin yarı payının dava tarihindeki değerinden şimdilik 7.000.000.000 TL, Özlenen Model Yapı Kop.de davalı adına tesis edilen ortaklık payının tüm hakları ile birlikte yarı payının davacı adına aktarılmasına, başkasına geçmişse dava tarihindeki değerinden şimdilik 6.000.000.000 TL olmak üzere toplam 13.000.000.000 TL. nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, tedbir konulmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalı koca vekili cevap dilekçesinde; tarafların boşanma davasının sürdüğünü, o davada da aynı taşınmazlarla ilgili talepte bulunulduğunu, boşanma dosyası ile sonradan açılan tüm dosyaların birleştirilmesi gerektiğini, boşanma davasında da bu davadaki iddialar ileri sürüldüğünden derdestlik itirazında bulunduklarını, davacının perde dikim atölyesi işletip, davalının mefruşat mağazası işlettiğini, davacının evlendiği tarihte işyerini kapattığını, evlendikten sonra beraber şube ve merkez olarak çalıştıklarını, ancak SSK. dan emekli olacak olan davalının o sırada üzerinde işyeri olmaması için davalının kendi mefruşat mağazasını davalıya devrettiğini, davacının da kendi atölyesini kapattığını, taraflara yarı yarıya kayıtlı olan yerlere bir diyecekleri olmadığını, ancak dava konusu taşınmaz ve kooperatif hissesini davalının kendi olanakları ile aldığını, eğer tarafların arzusunun yarı yarıya olması şeklinde olsaydı yarı yarıya almış olacaklarını, davalının kooperatifte çalışması nedeniyle kooperatifin ona maddi yük getirmediğini, kooperatif hissesi olduğu söylenen dairenin tapulu olup, bunun tescilinin istenemeyeceğini, Şiledeki tarlaya da davalının kendi imkanları ile ev yaptığını, her iki taşınmazın değerlerinin iddia edilen kadar olmadığını,davanın reddini savunmuştur.
Yerel Mahkeme; Toplanan delillerden Erenköy ve Tekirdağ'da belirtilen tapu kayıtlarının 1/2 şer paylı olarak taraflar adına kayıtlı bulunduğu tarafların son celsedeki beyanlarından açılan boşanma davası sonucu boşandıkları ve kararın kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır. Yine tarafların evlilik birliği boyunca birlikte çalıştıkları, hatta davacının işyerinin kurulması ve büyümesi için bir taşınmazını da satıp, katkıda bulunduğu görülmüştür. Hayatı doğal akışına göre de tarafların edindikleri mülk ve menkullerde 1/2 şer oranda payları olmalıdır. Her nasılsa Şile'deki taşınmazla, Kop. Payı davalı üzerine yapılmıştır. Ancak davacının bunlarda da 1/2 payının olması gerekmektedir. Tapularının iptali söz konusu olmadığına göre, değerlerinin 1/2 sini dava tarihi itibariyle davacının istemeye hakkı vardır. Bu nedenle istemle bağlı kalınarak (ki bulunan miktarlar istemden fazladır) davanın bu yönden kabulüne karar verilmesi gerekmiştir. Gerekçesiyle 13.000.000.000 TL. nin dava tarihinden itibaren 3095-4489 sayılı Kanun uyarınca işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar vermiştir.
Özel Dairece karar diğer yönlerden onanmış, 2. maddede ise; Özlenen Modern Yapı Kooperatifinin 29.12.1999 tarihli cevabı yazısından bu kooperatife yapılan aidat ödemelerinin davalının saymanlık ücretine mahsup suretiyle tamamen davalı tarafından ödendiği belirtilmiş olduğundan bu taşınmaz malın iktisabında davacının katkısının bulunduğunun kabulü doğru değildir
.. ) gerekçesiyle davalı vekilinin temyizi üzerine bozulmuş, mahkemece önceki kararda direnilmiştir. Direnme kararını davalı vekili temyiz etmektedir.
Dava, evlilik birliği içinde edinilen mallar nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Özlenen Model Yapı Kooperatifindeki davalı adına olan ortaklık payının edinilmesinde davacının katkısının bulunup bulunmadığı noktasındadır. Diğer yönler sair hususlardaki temyiz itirazları reddedildiğinden uyuşmazlık konusu olmaktan çıkmıştır.
Boşanma dosyası ve eldeki dosya kapsamından tarafların ayrı ayrı mefruşat işiyle uğraşmakta iken evlenerek işlerini birleştirdikleri, davacı kadına ait evlenmeden önce edinilmiş evde davacının annesi ile birlikte oturdukları, kocanın açtığı dava sonunda boşandıkları, kadının da kocanın da evliliğin başından beri bil fiil çalıştıkları, edinilen mallardan bu davaya konu iki taşınmaz dışındakilerin tapuda 1/2 şer hisseyle taraflar adına kaydedildiği, bu davaya konu Şile'deki yazlık ve uyuşmazlığa konu kooperatif payının ise davalı koca üzerine kayıtlı oldukları anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığa konu Kooperatif Ortaklık senedi 15.05.1990 tarihli ve Recep Kaysal adına düzenlenmiş olup, giriş tarihinin 15.01.1989 olduğu, Kop. Yönetim Kurulunun 16.01.1989 tarih ve 42 sayılı kararı ile ortaklığının kabul edildiği, yazılıdır.
Tasfiye Halinde S.S.Özlenen Model Konut Yapı Kooperatifi antetli, 29.12.1999 tarihli yazıda ise ;
Kooperatifimizde üye bulunan aynı zamanda sayman görevini de yürüten Yeni Çamlıca Mahallesi Dursun Bey Caddesi Tan Apt. 10 nolu daire sahibi Recep Kaysal bu güne kadar kooperatifimize 550.130.000 TL aidat ödemiştir. Ayrıca saymanlık ücreti olarak ta 6 ay x 20.000.000 TL R. 120.000.000 TL, 12x35.000.000 R. 350.000.000 TL, 12x35.000.000 R. 350.000.000 TL Toplam bugüne kadar 820.000.000 TL almıştır. Kooperatif üyesi Recep Kaysal Kooperatif aidat taksitlerini kooperatiften aldığı saymanlık ücretinin mahsubu ile ödemiştir. İfadesi bulunmaktadır.
Tapu kaydında da; Ümraniye 2. Bölge Tapu Sicil Müdürlüğünün yazılarında; Kooperatif payının Ümraniye Y.Dudullu Mahallesi Ş.Ali Çiftliği mevkiinde kain 25/3 pafta 13393 parsel nolu 8988.55 m2 miktarındaki kat irtifaklı arsanın B Blok, 2 katta 14 nolu konutun kat irtifakına ayrılan 10/1324 arsa payının tamamının Recep Kaysal adına kayıtlı olduğu belirtilmiştir.
Açıklanan bu bilgiler karşısında davaya konu dairenin davalının 15.01.1989 tarihinde üyesi olduğu kooperatif kanalı ile yapıldığında uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlık; bu taşınmazın kazanımında davacı kadının katkısının bulunup bulunmadığı noktasındadır.
Öncelikle belirtmekte yarar vardır ki, karı koca olan ve davanın devamı sırasında sonuçlanan boşanma davası ile boşanmış olan taraflar arasında mal ayrılığı rejimi bulunmaktadır. Ancak bu rejimin varlığı taraflar arasında akdi ilişkinin kurulmasına engel değildir. Nitekim tarafların evlilikleri boyunca birlikte çalışıp, yatırımlarını birlikte ve paylaşarak yaptıkları dosya kapsamı ile bellidir. Bu yönüyle uyuşmazlığa konu kooperatif payı yönünden taraflar arasında taşınmaz mal alımı konusunda bir anlaşma olduğu, 1/2 payla kooperatif ortaklığı kurmanın hukuken imkansızlığı karşısında sadece davalının ortaklığının gerçekleştiği, ortadadır.
Diğer taraftan, Kooperatife giriş tarihi olan 15.01.1989 tarihinde tarafların evli oldukları, bu kooperatife ödemelerin ortak kazanımla yapıldığı, davalının saymanlık yaptığı dönemin tüm ortaklık dönemini kapsadığına ilişkin iddia ve delil bulunmadığı gibi bu durumun tarafların birlikte edinme iradesini de ortadan kaldırmayacağı, bu taşınmazın davacıya ait payını aralarındaki anlaşmaya aykırı olarak elinde tutan davalının buna ilişkin sorumluluğunun gereği olarak taşınmazın dava tarihindeki değerinin yarısını davacıya ödemekle yükümlü olduğu, gözden uzak tutulmamalıdır.
Şu durum karşısında; açıklanan ilkeler ve somut olaya ilişkin açıklamalara göre, mahkemece istek gözetilerek taşınmazın dava tarihindeki sürüm değerinin takdir ve tayin edilmiş olması ve belirlenen tazminat miktarının hak ve nısfete aykırı bir yönünün bulunmaması nedeniyle direnme kararı usul ve yasaya uygun olup onanması gerekir.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA, aşağıda dökümü yazılı (694.100.000) lira bakiye temyiz ilam harcının davalıdan alınmasına, ilk görüşmede nisap sağlanamadığından, 02.04.2003 gününde yapılan ikinci görüşmede oyçokluğu ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy