(818 S. K. m. 19, 20) (1086 S. K. m. 429)
Dava: Taraflar arasındaki "uyarlama" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İzmir Asliye 1. Ticaret Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 19.4.2002 gün ve 2001/868-2002/353 sayılı kararın incelenmesinin davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 9.12.2002 gün ve 2002/7362-11777 sayılı ilamı ile, (...Davacı vekili, davalı bankanın devraldığı Anadolu Bankası ile imzalanan emeklilik geliri sözleşmesince halen ödenmekte olan 275.000.-TL.nın hiçbir ekonomik değer ifade etmediğini ileri sürerek, aylık gelirin 325.440.000 TL. olarak tespitini istemiştir.
Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık özel hukuk alanında düzenlenen Ömür Boyu Gelir Sözleşmesi ile davacıya bağlanan aylık gelirin uyarlanması isteminden kaynaklanmaktadır.
Sözleşme serbestisinin geçerli olduğu hukuk sistemlerinde, sözleşmeye aynen uyulması ( pacta Sund servanda ) ilkesi hakim olup, ancak sözleşmenin düzenlenmesinden sonra ortaya çıkan durum ve koşullardaki olağanüstü değişiklikler nedeniyle tarafların sözleşme ile yükümlendikleri edimler arasındaki dengenin aşırı ölçüde bozulmuş olması gibi genel ve objektif koşulların gerçekleşmiş olması halinde hakimin sözleşmeye müdahalesi ile (Clausula Rebus Sic Stantibus) sözleşmenin yeni koşullara uydurulması imkanı doğabilecektir. Böyle bir davada sözleşmenin uyarlanmasına karar verebilmek için hüküm tarihinde dahi sözleşmenin ayakta kalması zorunludur. Dava konusu olayda ise, temyiz dilekçesine ekli, davalı bankanın devir edildiği T.C. Ziraat Bankası yönetim kurulunun 14.11.2001 tarihli kararına dayanılarak, Tasfiye Halindeki T. Emlak Bankası A.Ş. Tasfiye Kurulu tarafından verilen 28.12.2001 tarihli karar ile dava aşamasında sözleşmenin fesih yolu ile ortadan kaldırıldığı ileri sürülmüştür. O halde mahkemece yukarıda açıklanan hususlar gözetilerek somut olayda uyarlama koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozma sebep ve şekline göre sair temyiz itirazları incelenmemiştir. ..) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava, emeklilik geliri sözleşmesinin günün koşullarına uyarlanması istemine ilişkindir.
Davalı vekili, yargılama sırasında, bilirkişi raporuna itirazlarını içeren 13.03.2002 günlü dilekçesinde taraflar arasındaki sözleşmenin Bankaca davadan sonra tek taraflı olarak feshedildiğini bildirmiş ve dilekçe ekinde, Tasfiye Kurulunun bu konudaki karar örneği ile, davacıyla aynı durumdaki tüm hesap sahiplerine gönderildiğini ileri sürdüğü matbu, boş yazı örneğini dosyaya sunmuştur.
Yerel mahkeme; davalı tarafın fesih iddiası ve bu doğrultuda dosyaya sunduğu belgeler yönünden herhangi bir değerlendirme yapmaksızın; salt, somut olayda uyarlama koşullarının oluşmuş bulunduğu gerekçesiyle ve bilirkişi raporundaki hesaplamayı esas alarak davanın kabulüne karar vermiş; Özel Daire bu hükmü yukarıdaki gerekçeyle bozmuştur.
Davacı vekili, bozmadan sonraki 17.2.2003 günlü dilekçesinin ekinde, davalı tarafça davacıya gönderilen ve sözleşmenin feshedildiğine ilişkin bildirimi içeren metni yargılama sırasında davalı vekilinin sunduğu matbu boş belgeyle aynı olmakla birlikte isim, tarih ve miktar haneleri doldurulmuş bulunan 1.10.2002 günlü yazının örneğini dosyaya sunmuş; Yerel Mahkeme bu yazının içeriğini ve özellikle de tarihini değerlendirmek suretiyle, taraflar arasındaki sözleşmenin önceki hükmün tarihi itibariyle feshedilmemiş olduğunun, bozmadan sonra sunulan bu belgeden anlaşıldığı gerekçesiyle direnme kararı vermiştir.
Bu durumda, ortada bir direnme kararı değil; bozmadan sonra dosyaya sunulan yeni bir delil esas alınmak suretiyle ve önceki hükümden farklı bir gerekçeye dayalı olarak kurulmuş, yeni bir hüküm bulunmaktadır.
O nedenle dosya, yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için Özel Daireye gönderilmelidir.
Sonuç: Yukarıda açıklandığı üzere, yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için, dosyanın 11. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 22.9.2004 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy