(2942 S. K. m. 21)
Dava: Taraflar arasındaki Alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Pendik 3. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 25.12.2002 gün ve 2002/760 E, 890 K. sayılı kararın incelenmesi davacı ve davalı vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 13.05.2003 gün ve 3018 E, 6988 K. sayılı ilamı ile; (...Dava, idarenin kamulaştırmadan tek taraflı olarak vazgeçmesi nedeniyle davalıya ödenen çekişmesiz bedelin temerrüt tarihinden itibaren faizi ile birlikte tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece dava açıldıktan sonra, çekişmesiz bedel davacı idareye ödendiğinden, davanın konusu kalmadığından karar tertibine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm faiz yönünden davacı idare vekilince ve vazgeçme kararının iptali için açılan davanın derdest olması nedeni ile de davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Vazgeçmenin şeklen yasaya uygunluğu bu davada da incelendiğinden davalı vekilinin temyiz itirazı yerinde değildir. Davacı idare vekilinin temyizine gelince;
Kamulaştırmadan vazgeçen idarenin yatırdığı ve iadesini istediği bedele, mal sahibini temerrüde düşürdüğü 15.5.2002 tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süre için faize hükmedilmesi gerekirken, daha sonra bedel artırma davasından vazgeçme nedeni ile reddi kararının, kesinleştiği tarihten itibaren faize hükmedilmesi, doğru görülmemiştir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava, davacı idarenin kamulaştırmadan vazgeçmesi nedeniyle davalıya ödediği bedelin temerrüt tarihinden itibaren faizi ile birlikte tahsili istemine ilişkindir.
Davacı Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü, davaya konu 1648 parsel sayılı taşınmazın, Bakanlığın 24.11.2000 tarih, 105/176 sayılı kamulaştırma oluruna dayanılarak kamulaştırıldığını, davalının tapu kaydını kendi rızasıyla davacı idareye devrettiğini, takdir edilen kamulaştırma bedeli 205.074.000.000.TL.nın davalıya ödendiğini; davalının kamulaştırma bedelinin artırılması davası açtığını, davalıya ödenmiş bulunan kamulaştırma bedelinin temerrüt tarihinden itibaren Devlet alacaklarına uygulanan faizi ile birlikte tahsiline, davacı idareye ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı cevap dilekçesiyle, taşınmazından yararlanamadığını, 2942 sayılı Kanunun 21. maddesi uyarınca kamulaştırmadan vazgeçme nedeniyle kusuru bulunmadığından kendisinden faiz istenmesinin yasal olmadığını; kamulaştırma bedeli artırılması davası açtığını, kamulaştırmadan vazgeçme nedeniyle konusuz kaldığından reddedildiğini; dava şartları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. Yerel mahkemece, kamulaştırma bedelinin artırılması davasının reddine ilişkin kararın kesinleştiği tarihten itibaren faize hükmedilmesi gerektiğinden 23.498.062.500 TL. temerrüt faizine hükmedilmiş, hüküm Özel Dairece yukarıda yazılı gerekçeyle bozulmuştur.
Davalı, dava açıldıktan sonra 25.12.2002 tarihli oturumda, kamulaştırma bedelini davacı idareye ödediğini ileri sürmüş, ödeme yaptığına ilişkin 24.12.2002 tarihli, T.Garanti Bankası Kurtköy Şubesinden verilen dekontu ibraz etmiş, Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü hesabına kamulaştırma bedeli olan 205.074.000.000.TL.nın yatırıldığı anlaşılmıştır.
Davacı Fevzi Özdemir tarafından açılan kamulaştırma bedelinin artırılmasına ilişkin Pendik 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2002/417 Esas sayılı davası, davalı idarenin kamulaştırmadan vazgeçmesi nedeniyle reddedilmiş, taraflarca temyiz edilmeyerek 9.10.2002 tarihinde kesinleşmiştir.
Uyuşmazlık, kamulaştırmadan vazgeçilmesi nedeniyle davalıya ödenmiş bulunan çekişmesiz bedelin faizinin davacı idarenin gönderdiği ihtarname ile davalının temerrüde düşürüldüğü 15.5.2002 tarihinden itibaren mi, yoksa bedel artırımı davasının reddine ilişkin kararının kesinleştiği 9.10.2002 tarihinden itibaren mi hesaplanacağı noktasında toplanmaktadır.
Özel Dairece, davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmeyerek reddedilmiş, davacının temyiz itirazları bakımından kamulaştırmadan vazgeçen idarenin yatırdığı ve iadesini istediği bedele mal sahibini temerrüde düşürdüğü 15.5.2002 tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süre için faize hükmedilmesi gerekirken, daha sonra bedel artırma davasından vazgeçme nedeni ile reddi kararının kesinleştiği tarihten itibaren faize hükmedilmesi doğru görülmemiştir gerekçesiyle bozma hükmü kurulmuştur.
Anılan bozmaya karşı karar düzeltme yoluna gidilmediğinden hüküm davalı yönünden kesinleşmiştir.
Davacı taraf bozmaya uyulmasını, davalı taraf ise direnme kararı verilmesini istemiş, Mahkemece bedel artırım davasının reddine ilişkin kararın kesinleşme tarihinden, ihtilafsız bedelin iade tarihine kadar hesaplanan 23.498.062.500 TL temerrüt faizinin davalıdan alınıp davacı idareye verilmesi suretiyle davanın kısmen kabulü, fazlaya ilişkin davacı taleplerinin reddi yönünde direnme kararı verilmiştir.
Bu durumda, davacı tarafın temyiz talebi kabul edilerek verilmiş olan bozma kararında temyiz talebi reddedilerek hakkındaki hüküm kesinleştiğinden davalı tarafın direnme kararını temyize hakkı bulunmadığından temyiz isteği reddedilmelidir.
Davacı idarenin kamulaştırmadan vazgeçildiğine ilişkin olarak çektiği ihtarname davalıya 29.4.2002 tarihinde tebliğ edilmiş, bu ihtarın tebliğinden itibaren 15 günlük sürenin bitimi olan 15.5.2002 tarihinde davalı kamulaştırma bedelini iade etmemiş, temerrüde düşürülmüştür. Bu nedenle temerrüt faizi davalının temerrüde düşürüldüğü 15.5.2002 tarihinden itibaren hesaplanmalıdır, gerek bozma kararında, gerekse yukarıda gösterilen nedenlerle direnme kararının bozulması gerekir.
Sonuç: 1- Davalı vekilinin Direnme kararını temyiz etmeye hakkı bulunmadığından temyiz isteğinin REDDİNE,
2- Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK. nun 429. maddesi uyarınca BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harçlarının geri verilmesine, 28.04.2004 günü oyçokluğu ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy