(506 S. K. m. 4, 79)
Dava: Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kartal 1. İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 16.12.2003 gün ve 2002/454 Esas, 2003/582 Karar sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine,
Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 16.9.2004 gün ve 2004/2422-7194 sayılı ilamı ile;
(... Dava, 1.4.1999-10.4.2002 arası davalı işyerinde sürekli çalıştığının tespiti istemine ilişkin olup, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bu tür davalar kamu düzenine ilişkin olup, Mahkemece resen araştırma yapılıp sonuca gidilmesi gerekir.
Yapılan inceleme de, dinlenen tanıklardan sadece Musa Başka isimli tanığın bordro tanığı olduğu, bu tanığın 2001/3.dönem ve sonrasındaki dönemlerde adının geçtiği; 2001/3.dönem önceki çalışma hakkında bordro tanığı ya da kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının beyanına başvurulmaksızın Mahkemece karar verildiği görülmektedir.
Yapılacak iş, 2001/3. dönem öncesine ilişkin bordro tanıkları ya da komşu işyeri kayıtlarına geçmiş çalışanların Mahkemece resen araştırılıp bu tanıkların beyanlarına başvurularak sonuca ulaşmak gerekir.
Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır...),
Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı S.S.K. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K. nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, 12.10.2005 gününde bozmada oybirliği sebebinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY:
Dava, davacının; davalılardan Koçyiğit Petrol İnş. Gıda ve DTM San. ve Tic. Ltd. Şirketine ait işyerinde 01.04.1999 ile 10.04.2002 tarihleri arasında sürekli çalıştığından bahisle Kuruma bildirilmeyen çalışma süresinin tespiti istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.
Yüksek Özel Dairenin bozma kararında; Yargılama aşamasında dinlenen tanıklardan sadece Musa Başka'nın bordro tanığı olduğu ve bu tanığın 2001/3 dönem ve sonrasında adının geçtiği bu bağlamda 2001/3 dönem öncesine ilişkin olarak bordro tanıkları yada komşu işyeri kayıtlarına geçmiş çalışanların re'sen araştırılıp saptanarak sonuca gidilmesi gerektiğinden söz edilerek Mahkemenin açıklanan konuda eksik araştırma ile karar vermiş bulunması, bozma nedeni sayılmıştır.
Öncelikle 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesine dayalı hizmet tesbiti davalarında husumetin; elde edilecek hükmün sigortalılık hakları yönünden uygulayıcısı konumunda bulunan Sosyal Sigortalar Kurumu ile birlikte sigortalıyı çalıştıran işverenlere de yöneltilmesi gereği, yasal zorunluluktur. Bu yönde; aynı yasanın 4. maddesi hükmüne göre de, Bu kanun uygulamasında, 2. maddede belirtilen sigortalıları çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler işverendir.
Davada; işveren sıfatıyla husumet yöneltilen Koçyiğit Petrol İnş. Gıda ve DTM. Sanayi ve Tic. Ltd. Şirketinin 09.11.2001 tarihi itibariyle kurulmuş olması, giderek Pendik Vergi Dairesi Müdürlüğünün cevabi yazısı içeriğine göre de; davalı şirketin aynı tarihten itibaren ticari faaliyete başladığının bildirilmesi ve yine, davacının; 21.09.2001-31.12.2001 dönemindeki 100 günlük çalışma süresinin 72126934 nolu dava dışı İsmail Koçyiğit'e ait işyerinden Kuruma bildirilmiş olması ve bu işyerinin 03.03.1992 ile 31.12.2001 tarihleri arasında faal bulunması karşısında; Yüksek Dairenin bozma kararı çerçevesinde uyuşmazlık konusu olan 01.04.1999 ile 2001/3. dönem arasındaki sürede; dava konusu işyeri işvereni İsmail Koçyiğit olup bu gerçek kişi işvereni yöntemince davaya dahil etmesi için davacı sigortalıya önel verilmelidir.
Bu yönde; her ne kadar, Koçyiğit Petrol İnş. Gıda ve DTM. San. ve Tic. Ltd. Şirketinin hissedarlarından birinin de İsmail Koçyiğit olduğu gözetildiğinde, aralarında organik bir bağın varlığından söz edilebilirse de; 72126934 nolu işyeri adresinin davalı Şirketinkinden farklılığı karşısında; bu işyerinde çalışan ve dönem bordrolarında adı geçen kişilerle, bu işyerine komşu işyerleri işverenleriyle kayıtlara geçmiş çalışanları, gerekirse re'sen saptanarak tanık sıfatıyla dinlenmeli ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurulmalıdır.
Diğer taraftan, tanık Musa Başka'nın; 15.09.2000 ile 02.05.2001 tarihleri arasında 72126934 nolu işyerinden Kuruma verilmiş dönem bordrolarında adının geçtiği, bir başka ifade ile, adı geçenin bu dönemde de bordro tanığı sıfatını haiz bulunduğu hususu da, mahkemenin şimdiki kabulünde öngörüldüğü biçimde gözönünde tutulmalıdır.
Hal böyle olunca da; davaya konu 2001/3. dönem öncesi hizmet süresine ilişkin olarak, yukarıda açıklamaya çalıştığımız konularda da araştırma ve incelemenin yapılması zorunluluğundan bahisle, daha geniş kapsamlı araştırmaya sevk yolunda genişletilmiş bozma yapılması gerektiği düşüncesiyle, sayın çoğunluğun direnme kararının Yüksek Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı bozulmasına ilişkin kararına katılamıyoruz. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy