Mahkemesi
:
Zeytinburnu 2.Asliye Hukuk Mahkemesi
Günü
:
2.6.2003
Sayısı
:
2003/473-558
Taraflar arasındaki “itirazın iptali” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Zeytinburnu Asliye 2. Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 9.10.2002 gün ve 2000/1071-2002/882 sayılı kararın incelenmesi taraflar vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 6.3.2003 gün ve 2002/15249-2003/2366 sayılı ilamı ile,
(...1-Davalının temyiz incelemesinde; Davacı, davalının kiracı olarak oturduğu büroların bulunduğu hanın, odabaşısı olduğunu ve davalının odabaşı ücretini ödemediğini, alacağın ödetilmesi için giriştiği takibe davalının itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptali ve takibin devamını bu davada istemiştir. Davalı ise, davacının odabaşı olduğunu kabul etmediği gibi, herhangi bir hizmet de vermediğini savunmuştur. Bu durumda davacının, davalının kiracı olduğu Sepetçi Han'da odabaşı olduğunu ve hizmet verdiğini yasal delillerle kanıtlaması gerekir. Davacı, bu iddiasını ispatı için sadece, davalı kiracının kiralayan ile yaptığı kira sözleşmesini ibraz etmiştir. Bu kira sözleşmesinde de, odabaşı ücretinin kiracı tarafından ödeneceğine dair ibareden başka davacının iddiasını doğrular ve davacının odabaşı olduğuna ilişkin bir açıklama yer almamaktadır. Davacı, bundan başka davalının kiracı olduğu handa, odabaşı olduğunu gösterir herhangi bir delil gösterip, iddiasını ispat edememiştir.Ancak davacı dava dilekçesinde (vs. delail) demek suretiyle yemin deliline dayanmış olduğunun kabulü gerekir. Bu nedenle davacıya, davalıya ait handa odabaşı hizmeti verdiğine ilişkin, davalıya yemin teklif etme hakkı olduğu hatırlatılarak sonucuna uygun bir karar vermek gerekir. Mahkemece, delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşülerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırıdır. Bozma nedenidir.
2-Bozma nedenine göre, davacının temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir...)
Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle,yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN: Davalı vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Asıl ve birleştirilen davalar, odabaşılık ücretinin tahsili istemiyle girişilen ilamsız icra takiplerinde borca itirazın iptali istemine ilişkindir.
A-DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ: Davacı R.Y.. vekili, asıl ve birleştirilen davalardaki dava dilekçelerinde özetle; davacının İstanbul, Beyazıt, ..Caddesindeki ..... Han’da odabaşılık hizmeti yürüttüğünü, bu faaliyetinden dolayı Beyazıt Vergi Dairesinde 9640020585 sicil nolu vergi mükellefi olduğunu; Han’daki her kiracının, kira bedelinin %10’u oranında bir ücreti odabaşı ücreti olarak ödediğini, bu paraların her işyerinden odabaşı tarafından tahsil edildiğini ve Han’ın idaresi, bakımı, temizliği, çöp toplanması, umumi yerlerin elektrik giderlerinin, bakımının ve bekçilik masraflarının karşılanması için kullanıldığını, anılan Han’da iki işyerinde kiracı olarak bulunan davalı şirketin, muhtelif dönemlere ait odabaşı ücretlerini davacıya ödemediğini, yapılan icra takiplerinde de borca itiraz ettiğini ileri sürerek, her bir davanın dayanağını oluşturan icra takiplerinde borca itirazların iptaline karar verilmesini istemiştir.
B-DAVALI CEVABININ ÖZETİ: Davalı ...... Antilop Dericilik San. ve Tic. Ltd.Şti. vekili, tüm davalardaki cevap dilekçelerinde özetle; davanın hukuki dayanağının davacı tarafça açıklanması gerektiğini, odabaşılık denilen ilişkinin Borçlar Kanununa mı yoksa İş Kanununa mı tabi bulunduğunun, %10 oranındaki ücretin neye dayandığının belli olmadığını, esasen ayrı işi ve vergi mükellefiyeti bulunan davacının, davalıya herhangi bir hizmet de vermediğini savunarak davanın reddini istemiştir.
C-YEREL MAHKEME KARARININ ÖZETİ:Yerel Mahkeme, davalı ile dava dışı kiralayan arasındaki kira sözleşmesinin Özel Şartlar bölümünde, odabaşı ücretinin kiracıya ait olduğunun ve onun tarafından ödeneceğinin açıkça belirtildiği, toplanan delillerden ve alınan bilirkişi raporlarından, davalının 1.1.1999-31.11.2000 tarihleri arasındaki dönemde 582.999.000 TL. tutarındaki odabaşı ücretini ödememiş olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle, asıl davanın dayanağını oluşturan İstanbul 2. İcra Müdürlüğünün 2000/18299 esas sayılı takip dosyasındaki borca itirazın bu miktar üzerinden kısmen iptaline, takibin bu miktarda asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin ve birleştirilen davaların reddine karar vermiştir.
D-TEMYİZ EVRESİ, BOZMA VE DİRENME:Taraflar vekillerince temyiz edilen karar Özel Dairece yukarıdaki gerekçeyle bozulmuş; Yerel Mahkeme önceki gerekçesine ek olarak, bozmadan önceki aşamada alınan yazı cevaplarının da davacının iddiasını doğruladığı gerekçesiyle direnme kararı vermiş; hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.
E-GEREKÇE: Öncelikle belirtilmelidir ki, birleştirilen davalar Yerel Mahkemece reddedilmiş olup, bozmanın ve temyizin kapsamına göre, bu davalar yönünden Hukuk Genel Kurulu önüne gelen herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, asıl davadaki taleple sınırlı olarak, davacının (Davalının kiracı bulunduğu işhanında) odabaşı olarak davalıya hizmet verdiğine dair iddiasını yemin dışındaki diğer yasal delillerle kanıtlamış olup, olmadığı; bu konuda varılacak sonuca bağlı olarak da, davalıya bu konuda yemin teklif etme hakkının Yerel Mahkemece kendisine hatırlatılmasının ve ortaya çıkacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesinin gerekip, gerekmediği noktasında toplanmaktadır.
Dava dilekçesinde, davacının İstanbul, Beyazıt, ....Caddesindeki ...Han’da odabaşılık hizmeti yürüttüğü, bu faaliyetinden dolayı Beyazıt Vergi Dairesinde 9640020585 sicil nolu vergi mükellefi olduğu belirtilmiş; davacı vekilinin 26.3.2001 günlü delil listesinde de bu husus tekrarlanmış, ayrıca, İstanbul Umum Han Odabaşıları Esnafı Odası’nın kayıtlı üyesi olduğu açıklanıp bu yönün sorulması istenilmiştir. Bozmadan önceki yargılama aşamasında, Mahkemenin 6.4.2001 günlü yazılarına cevaben İstanbul Umum Han Odabaşıları Esnafı Odası tarafından gönderilen 26.4.2001 gün ve 1816 sayılı yazıda, davacının .... Han odabaşısı olarak halen Oda üyeliğinin devam ettiği; Beyazıt Vergi Dairesi Müdürlüğünce gönderilen 2.5.2001 günlü yazıda ise davacının 9640020585 vergi numarasında kayıtlı olduğu, tarh dosyası ve Daire kayıtlarının tetkikinde halen faal mükelleflerden olduğunun saptandığı belirtilmiştir. Davacı vekili, dosyaya, davacıya ait Vergi Levhası fotokopisini de sunmuştur. Bu levhada mükellefin ticaret unvanı “Odabaşı-Nakliye”, vergi türü: “Gelir” olarak gösterilmiş; 1999 yılında matrahsız olarak beyanda bulunulduğu belirtilmiştir.
Her ne kadar, Özel Dairenin bozmasına konu Yerel Mahkeme kararında, bu yazı cevaplarından söz edilmemiş ve dayanılmamış ise de, tarihleri itibariyle bu belgelerin bozma kararından önceki aşamada dosyaya girmiş oldukları açıktır.
Öte yandan, davalı şirket ile dava dışı kiralayan arasındaki 1.1.1997 başlangıç tarihli kira sözleşmesinin Özel Şartlar Bölümünde yer alan 2. maddede “Odabaşı, Belediye masrafları kiracıya aittir.” şeklinde hüküm mevcut olup, sonraki yıllarda yenilenen kira sözleşmelerinde de aynı hükmün yer aldığı, sunulan sözleşme örneklerinden anlaşılmaktadır. Yine, dosyaya sunulan, aynı işhanındaki başka dükkanlarla ilgili, üçüncü kişiler arasındaki kira sözleşmelerinde de, odabaşı ücretinin kiracı tarafından ödeneceğine dair hükümler yer aldığı görülmektedir.
Nihayet, keşif sonucunda düzenlenen 27.11.2001 günlü bilirkişi raporu ile sonradan alınan iki ayrı ek raporda, yukarıda sözü edilen sözleşme hükmü ve alınan yazı cevapları karşısında, davacının, asıl davanın dayanağını oluşturan icra takibine konu alacağının kısmen mevcut olduğu belirtilmiş; han odabaşılığı görevinin bireysel hizmet türünden bir görev olmadığı, hanın genel hizmetlerinin yerine getirilmesine matuf bulunduğu da bu raporlarda açıklanmıştır.
Bu durumda, Yerel Mahkemenin, Özel Dairenin bozmasına konu önceki kararında söz edilmemiş ve dayanılmamış olmakla birliktedirenme kararına gerekçe yapılan; İstanbul Umum Han Odabaşıları Esnafı Odası ve Beyazıt Vergi Dairesi Müdürlüğünün içerikleri yukarıda açıklanan yazı cevapları, davacıya ait Vergi Levhası, davalı ile dava dışı kiralayanı arasındaki kira sözleşmesinde yer alan hüküm ve bilirkişi raporu ile ek raporlardaki açıklamalar birlikte değerlendirildiklerinde; davacının, davalının kiracı olarak bulunduğu .... Han’da odabaşı olduğuna dair iddiasını kanıtladığının kabulü zorunludur. Davalı, kendisine davacı tarafından hizmet verilmediğini savunmuş ise de, bu savunma herhangi bir maddi olgu ya da kanıta dayandırılmamış, soyut bir savunma olarak kalmıştır. Esasen, Yargıtay uygulamasında, odabaşılık kat mülkiyeti sistemine geçilmemesi nedeniyle yönetici ve kapıcısı bulunmayan işhanlarında, bunlara ait görevlerin yerine getirilmesini sağlayan bir meslek olarak nitelendirilmekte, odabaşılarının yaptıkları bu hizmetler karşılığında belli bir miktarda ücrete hak kazanacakları, söz konusu hizmetlerden yararlanılmadığı gerekçe gösterilerek bu ücretin ödenmesinden kaçınılamayacağı kabul edilmektedir (Örneğin, 13. Hukuk Dairesi’nin 9.6.1998 gün ve 1998/3191- sayılı kararı).
Hal böyle olunca, somut olayda, davacının odabaşılık ve hizmet verme iddialarının toplanan delillerle kanıtlandığı, dolayısıyla, kendisine bu yönden davalıya yemin teklif etme hakkı bulunduğunun hatırlatılmasına gerek bulunmadığı kabul edilmelidir. Yerel Mahkemenin aynı gerekçeye dayalı direnme kararı bu nedenle yerindedir. Ne var ki, davalı vekilinin, hüküm altına alınan ücret miktarına yönelik temyiz itirazları Özel Dairece incelenmediğinden, bu yönden inceleme yapılmak üzere dosya Özel Daireye gönderilmelidir.
SONUÇ: Açıklanan gerekçeyle, davalı vekilinin ücret miktarına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 13. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, 16.11.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy