(4721 S. K. m. 683)
Dava: Taraflar arasındaki Elatmanın önlenmesi, muarazanın önlenmesi, tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 24.Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair verilen 19.11.2003 gün ve 2002/833, 2003/795 sayılı kararın incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmesi üzerine,
Yargıtay 1.Hukuk Dairesinin 10.2.2005 gün ve 2005/563-1160 sayılı ilamı ile;
(... Dava, çaplı taşınmazda paydaşlar arasında elatmanın önlenilmesi isteğine ilişkindir.
Mahkemece, yanlar arasındaki payların kullanımının engellenmesi dolayısı ile çıkan hukuki çekişmenin ihtarla giderilmesine, diğer isteklerin ise reddine karar verilmiştir.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden; dava konusu 17208 ada 11 parsel sayılı taşınmazın dükkan niteliğinde bulunduğu, bu taşınmaza davacılar Pakize C., Saniye C., Emre C. ve davalı Rıza C. ile birlikte dava dışı kardeşler Fatma ve Erhan C.'ın da elbirliği halinde malik oldukları, taşınmazın önceden davacı anne Pakize ve bir kısım paydaşlar tarafından kiraya verildiği, kira parasını aldıkları, davalı Rıza C.'ın da kiracıya ihtar çekerek kira parasının bir kısmını aldığı, yine davalı Rıza'nın kiracıları taciz ettiği, çıkmalarını istediği, kiracıların çıktığı, taşınmazın kiraya verilmesini engellediği, devamlı olarak muaraza yarattığı anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, elbirliği ortaklığında paydaşlar arasında paylı mülkiyet kuralları uygulanmaktadır.
Paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyeti de dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir. Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya şüyuun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.
Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir. Bilindiği üzere MK. nun 706, BK.nun 213, T.K.nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz. Ne var ki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak (fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şüyuun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, ahde vefa kuralının yanında M.K. nun 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir. Aksi halde, pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.
O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, M.K. nun müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.
Somut olaya gelince; yukarıda açıklanan kurallar ve ilkelere göre bir araştırma inceleme yapılmamıştır. Öte yandan mahkemece kurulan hükmün Türk Medeni Kanununun 693/2. maddesine uygun düştüğü ve taraflar arasındaki çekişmeyi giderdiği de söylenemez.
Hal böyle olunca, müşterek mülkiyet hükümleri gereğince gerekli ve yeterli araştırma yapılmak, taraf delilleri toplanmak ve sonucuna göre bir karar vermek gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru değildir...),
Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle; yerel mahkemenin bozma kararından sonra dosyaya sunulan Ankara 3.Sulh Hukuk Mahkemesinin 13.7.2005 gün ve 2005/1251-1102 sayılı olup, davacı Fatma Gürlek tarafından davalılar Pakize, Erhan, Saniye ve Emre C.'a karşı açılan, 7208 ada 11 parsel sayılı dava konusu taşınmazdaki elbirliği mülkiyetinin izale-i şüyu suretiyle giderilmesi yönündeki ilamının direnme kararında irdelendiği ve direnmeye gerekçe yapıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkemece bozma aşamasında dosyada bulunmayan ve bozmadan sonra dosyaya ibraz edilen yeni bir delile de dayanarak direnme hükmünü kurduğundan, Yargıtay incelemesinden geçmeyen bu yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinin Özel Dairesince yapılması gerekir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin kurulan yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Yargıtay 1. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 20.09.2006 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy