(6831 S. K. m. 2) (1086 S. K. m. 13) (4721 S. K. m. 713)
Dava: Taraflar arasındaki Tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kazan Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 19.1.2010 gün ve 2007/223 E - 2010721 K. sayılı kararın incelenmesi davalı Hazine vekili ve davalı Orman İdare vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 24.6.2010 gün ve 2010/5939 E - 9072 K. sayılı ilamı ile;
(... Davacı, 21.9.2007 tarihli dava dilekçesinde sınırlarını bildirdiği, Ciğir Köyü, Saksı İçi mevkiinde bulunan 8000 m2 yüzölçümündeki taşınmazın genel kadastroda tapulama dışı bırakıldığı, bu yerin murisleri H. E. tarafından zilyet edilirken ölüyle kendilerine kaldığı, yararlarına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği sebebiyle taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu, Medeni Kanunun 713. maddesi hükmüne göre adına tapuya tescilini istemişlerdir.
Mahkemece davanın kabulüne, Ciğir Köyü bulunan D: dava dışı 932 parsel sayılı taşınmaz, K: Ankara İstanbul Karayolu ve Sami Yılmaz Tarlası ile çevrili teknik bilirkişi krokisinde gösterilen 7550,71 m2 yüzölçümündeki taşınmazın davacılar adına 1/2'şer pay ile tesciline karar verilmiş, hüküm davalı Hazine ve Orman Yönetimi tarafından temyiz edilmiştir.
Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, arazi kadastrosunda tapulama harici bırakılan ve tapuda kayıtlı olmayan taşınmazın, Medeni Kanunun 713. maddesi gereğince tapuya tesciline ilişkindir.
Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde 3116 Sayılı Yasaya göre 1940 yılında yapılıp kesinleşen orman kadastrosu bulunmaktadır.
Daha sonra 1992 yılında yapılıp, 16.12.1993 tarihinde ilan edilerek dava tarihinden önce kesinleşen aplikasyon, orman kadastrosu yapılmamış yerlerin kadastrosu ve 6831 Sayılı Kanunun 2/B madde uygulaması vardır.
Taşınmazın bulunduğu Örencik köyünde arazi kadastrosu 1956 yılında yapılmış ve kesinleşmiştir.
Her ne kadar Kazan Asliye Hukuk Mahkemesince davanın esasına girilerek, davanın kabulüne karar verilmişse de, H.U.M.K.'nun 13. maddesi uyarınca da taşınmaz malların aynına (mülkiyetine) dair davaların, taşınmaz malın bulunduğu idari sınır içerisindeki yer mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekeceği, bu yetkinin kamu düzenine dair kesin yetki olduğu, mahkemece resen dikkate alınacağı, çekişmeli taşınmazın dava tarihinde Kızılcahamam İlçesi mülki (idari) sınırları içerisinde bulunduğu, davada Kızılcahamam Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğu gözetilerek, Mahkemece yetkisizliği, dava dosyasının yetkili Kızılcahamam Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, delillerin toplanıp, yetkisiz mahkemece uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır...),
Gerekçesiyle bozularak, bozma kararına göre, diğer yönler incelenmeksizin dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
H.G.K.'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713. maddesine dayalı, tapu kütüğünde kayıtlı olmayan taşınmazın, zilyetliğe dayalı olarak tapuya tescili istemine ilişkindir.
Davacılar, 8000 m2 yüzölçümündeki taşınmazın genel kadastroda tapulama dışı bırakıldığı, bu yerin murisleri tarafından zilyet edilirken ölümüyle kendilerine kaldığı, yararlarına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği sebebiyle taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu, iddiasıyla, 4721 Sayılı Medeni Kanunun 713. maddesi gereğince, taşınmazın adlarına tapuya tescilini istemiştir.
Davalılar ise davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, dayanılan Kanun maddesinin aradığı tüm koşulların davacılar lehine gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Davalılar Hazine ve Orman İdaresi vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece; çekişmeli taşınmazın dava tarihinde Kızılcahamam İlçesi mülki (idari) sınırları içerisinde bulunduğu, davada Kızılcahamam Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğu gözetilerek, Mahkemece yetkisizliğe, dava dosyasının yetkili Kızılcahamam Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, delillerin toplanıp, yetkisiz mahkemece uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle, bozma nedenine göre, diğer yönler incelenmeksizin, hükmün BOZULMASINA karar verilmiştir.
Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü davalı Hazine ve Orman İdaresi vekilleri temyiz etmiştir.
Yerel Mahkeme ile Özel Daire arasındaki uyuşmazlık; mahkemenin davaya bakmaya yetkili olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
1086 Sayılı H.U.M.K.'nun 13. maddesinde:
... Gayrimenkule müteallik davalar, gayrimenkulün bulunduğu mahal mahkemesinde ikame olunur.
Gayrimenkule müteallik dava sebebi ne olursa olsun gayrimenkulün aynına veya gayrimenkul üzerinde bir hakka veya muvakkat olsa bile anın zilyedliğine veyahut hakkı hapsine mütedair olanlardır. İrtifak haklarına dair iddialarda, üzerine irtifak hakkı taalluk eden malın bulunduğu mahal mahkemesi selahiyettardır.
Dava birden ziyade gayrimenkule ait ise gayrimenkullerden birinin bulunduğu mahal mahkemesinde ikame olunur. hükmü yer almaktadır.
Buna göre, taşınmaz malların aynına (mülkiyetine) dair davaların, taşınmazın idari olarak sınırları içinde bulunduğu yer mahkemesinde görülüp; sonuçlandırılması gerekir.
Maddedeki gayrimenkulün bulunduğu yerden maksat, gayrimenkulün ilçe sınırları bakımından fiilen bulunduğu yerdir. İdari taksimatta değişiklik olması ve gayrimenkulün bir başka ilçenin sınırları içerisine alınması halinde buradaki yetki gayrimenkulün yargı çevresine yeni girdiği mahkemeye geçer; bu sebeple davaya bakan mahkemenin dava dosyasını gayrimenkulün yargı çevresine yeni girdiği mahkemeye göndermesi (devretmesi) gerekir.
Somut olayda, taşınmazın bulunduğu köyün idari yönden Kazan İlçesine bağlanmasına karar verildiği, İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü yazısından, anlaşılmaktadır.
Yasanın açık ve emredici hükmü ve yukarıdaki açıklamalar dikkate alındığında, davaya bakmaya yetkili mahkeme Kazan Asliye Hukuk Mahkemesi'dir.
Bu nedenlerle; direnme kararı kanuna uygun ve yerindedir.
Ne var ki, bozma nedenine göre işin esasına yönelik diğer temyiz itirazları dairece incelenmediğinden, bu inceleme yapılmak üzere dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, yerel mahkemenin yetkili olduğuna dair direnmesi uygun olup; işin esasına yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 20. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 29.02.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy