Hukuk Genel Kurulu 2011/11-598 E., 2011/687 K. İHTİRAZİ KAYIT MENFİ TESBİT VE İSTİRDAT DAVALARI
818 S. BORÇLAR KANUNU [ Madde 67 ]
"İçtihat Metni"
Taraflar arasındaki " menfi tespit ve istirdat" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda;Küçükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 29.03.2007 gün ve 2005/473 E-2007/199 K sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 07.07.2009 gün ve 2009/3659 E-6840 K sayılı ilamı ile;
(...Davacı vekili, müvekkili abonenin sayacının pano içinde sarı mühür ile mühürlendiğini, davalı elemanlarının 04.10.2003 tarihinde sarı mühürü açıp, sayacın K uçlarının açık olduğunu, sayacın değer kaydetmediğini belirleyerek pano kapağını tekrar mühürlediklerini, 15.10.2003 tarihinde davalı yanca sarı mühür tekrar açılmış bağlantıların doğru, sayaçların normal çalıştığı, akım trafolarının bakalitlerinin erimeye başlamış olduğunun beyan edildiğini, bu işlemler sonucunda tahakkuk ettirilen 12.782.-YTL.kaçak enerji bedelinin işyerinin elektriğinin kesilmemesi için 16.12.2003 tarihinde ödendiğini, kaçak elektrik kullanımının söz konusu olmadığını, 04.10.2003 ve 15.10.2003 tarihli tutanakların çelişkili beyanlar içerdiğini ileri sürerek müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, ödenen 12.782.-YTL.nin 16.12.2003 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan istirdadına, % 40 kötüniyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, EPDK yönetmeliğine uygun tahakkuk yapıldığını, 2003 yılında yapılan ihtirazi kayıtsız ödemenin Yargıtay kararları ile de sabit olduğu üzere istirdadının istenemeyeceğini, taleplerin zamanaşımına uğradığını, kaçak kullanımın sabit olduğunu belirterek davanın reddi ile % 40 tazminatın davacıdan tahsilini istemiştir.
Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller, birbirini doğrulayan iki bilirkişi raporu neticesinde davacının borcunun bulunmadığı, ödenen miktarın istirdadı gerektiği gerekçeleri ile davanın kısmen kabulüne, davacının kaçak tutanağından dolayı tanzim edilen 24.11.2003 tarihli 12.788.-YTL.meblağlı faturadan dolayı borçlu olmadığının tespitine, ödenen 12.788.-YTL.nin ödeme tarihi olan 16.12.2003 tarihinden itibaren hesap edilecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, kötüniyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Davacının davalı elektrik kurumu tarafından tahakkuk ettirilen kaçak elektrik bedelini ihtirazi kayıt ileri sürmeden 2003 yılında ödemiş olduğu dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Mahkemece ihtirazi kayıt ileri sürülmeden yapılan ödemenin sonuçları üzerinde durulup tartışılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir...)
gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN: Davalı vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, davalı kurumca tahakkuk ettirilen kaçak elektrik bedeli nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkindir.
Yerel Mahkemece, davacının borcunun bulunmadığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davacının kaçak tutanağından dolayı tanzim edilen 24.11.2003 tarihli 12.788.-YTL (TL) meblağlı faturadan dolayı borçlu olmadığının tespitine, ödenen 12.788.-YTL (TL) nin ödeme tarihi olan 16.12.2003 tarihinden itibaren hesap edilecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, kötüniyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.
Davalı vekilinin temyizi üzerine Yüksek Özel Dairece; davacının ihtirazi kayıt ileri sürülmeden yapılan ödemesinin sonuçları üzerinde durulup tartışılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru görülmediğine işaretle hükmün bozulmasına, bozma nedenine göre öteki temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Yerel Mahkemece; 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 67. maddeden başlayarak 95. maddeye kadar devam eden ve aynı Kanunun borçların sükutunu düzenleyen 113 ve devamı maddeleri birlikte incelenip değerlendirildiğinde borçlunun borcu öderken herhangi bir itirazı kayıt bildirmesi gerektiğini düzenleyen bir hükmün bulunmadığı aksine alacaklının borçlu tarafından ödemede bulunulduğunda ve alacaklıya ödeme yapıldığında alacaklı tarafından ihtirazi kayıt ileri sürülmesine ilişkin hükümleri düzenlediği incelenen yasa hükümlerinden anlaşılmakla, önceki hükümde direnildiği ifade edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hükmü temyize davalı vekili getirmiştir.
Hukuk Genel Kurulundaki görüşme sırasında, işin esasının incelenmesinden önce, temyize konu kararın gerçekte yeni hüküm niteliğinde olup olmadığı; dolayısıyla, temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulu'nca mı, yoksa Özel Dairece mi yapılması gerektiği hususu, ön sorun olarak değerlendirilmiştir.
Bilindiği üzere; direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için, mahkeme bozmadan esinlenerek yeni herhangi bir delil toplamadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir (6217 sayılı Kanunun 30.maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na eklenen "Geçici madde 3" atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 429. maddesi).
Eş söyleyişle; mahkemenin yeni bir delile dayanarak veya bozmadan esinlenerek gerekçesini değiştirerek veya daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek karar vermiş olması halinde, direnme kararının varlığından söz edilemez.
Somut olaya gelince;
Mahkemece, önceki kararda, hükme esas alınan bilirkişi raporlarına göre kaçak elektrik kullanımı bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, ihtirazi kayda ilişkin herhangi bir değerlendirmeye yer verilmemiştir.
Bozma ilamına direnildiğinden bahisle verilen kararda ise, ihtirazi kayıt olgusunun değerlendirilmesi gereğine işaret eden bozma ilamından da esinlenerek, ilk kararının gerekçesinde dayandığı hukuki olgudan tamamen farklı ve daha önce hiç değinmediği, ihtirazi kayıt ileri sürülmeden yapılan ödemenin sonuçlarının tartışılmasına girilmiştir. Bu haliyle, temyize konu kararın gerekçesi tamamen yeni bir gerekçe olup, ilk kararın gerekçesinin yasal sınırlarda genişletildiğinden de söz edilemez. Kaldı ki, bozma ilamından esinlenilerek, eylemli uyma yoluyla verilen bu kararda yer alan hususlar önceki kararda yer almayıp, ilk defa bu kararda irdelendiğinden, Özel Dairece de denetlenmemiştir.
Hal böyle olunca, mahkemenin direnme olarak adlandırdığı temyize konu kararın usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı; bozmadan esinlenilerek ilk kararda tartışılıp, değerlendirilmemiş yeni gerekçeye dayalı, yeni hüküm niteliğinde olduğu her türlü duraksamadan uzaktır.
Kurulan bu yeni hükmün temyizen incelenmesi görevi ise, Hukuk Genel Kurulu'na değil, Özel Daireye aittir.
Bu nedenle, yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmelidir.
S O N U Ç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 19.HUKUK DAİRESİNE gönderilmesine, 23.11.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy