MAHKEMESİ : Konya 2. İcra Hukuk Mahkemesi
TARİHİ : 01/02/2012
NUMARASI : 2011/955-2012/85
Taraflar arasındaki “Şikayet” isteminden dolayı yapılan yargılama sonunda; Konya 2. İcra Hukuk Mahkemesi’nce istemin kabulüne dair verilen 04.08.2010 tarih, 2010/353 E., 20110/847 K. sayılı kararın incelenmesi karşı taraf (alacaklı) vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12.Hukuk Dairesi’nin 14.03.2011 tarih, 2010/23946 E., 2011/3414 K. sayılı ilamı ile;
(...Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;
İ.İ.K.’nun 82/12 maddesi gereğince, borçlunun “haline münasip” evi haczedilemez. Bir meskenin, borçlunun haline uygun olup olmadığı, adı geçenin haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Buradaki “aile” terimi, geniş anlamda olup, borçlu ile birlikte aynı çatı altında yaşayan, bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsar. İcra mahkemesince, borçlunun, sözü edilenlerle birlikte barınması için, zorunlu olan haline münasip meskeni temin etmesi için gerekli bedel bilirkişilere tespit ettirildikten sonra, haczedilen yerin kıymeti bundan fazla ise, satılmasına karar verilmeli ve satış bedelinden yukarıda nitelikleri belirlenen mesken için gerekli olan miktar borçluya bırakılmalı, kalanı alacaklıya ödenmelidir.
Bu kıstasları aşan nitelik ve evsaftaki yerlerle, makul ölçüleri geçen oda ve salonu kapsayan ve ikamet için zorunlu öğeleri içeren bir meskenin dışındaki yerler, maddede öngörülen amaca aykırıdır. Borçlunun görev ve sıfatı, kendisinin yukarıda belirlenenden daha görkemli bir meskende ikamet etmesini gerektirmez.
Somut olayda, mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, taşınmazın değerinin 55.000.-TL olduğu tespit edilerek, şikayete konu taşınmazın borçlunun haline münasip olduğunun belirtildiği, mahkemece, borçlunun haline münasip evi alabileceği değer tespit olunmadan hüküm kurulduğu görülmektedir.
Mahkemece, bilirkişilerden ek rapor alınarak, şikayete konu evin değeri ile borçlunun, taşınmazın bulunduğu Konya ili Karatay ilçesinin daha mütevazi bir yerinde, daha mütevazi vasıfları haiz haline münasip evi alabileceği değerin tespitinden sonra, tespit edilen bu miktar, mahcuzun değerinden az ise mahcuzun satılarak, borçlunun haline münasip ev alması için gerekli bedelin kendisine, artanın alacaklıya ödenmesine, satışın borçlunun haline münasip ev alabileceği miktardan az olmamak üzere yapılmasına karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile ve yetersiz rapora dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir....)
gerekçesiyle bozularak, dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN: Karşı taraf (Alacaklı) vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Şikayetçi taraf, Konya 10. İcra Müdürlüğü’nün 2010/1762 sayılı dosyasında davacı aleyhine icra takibi yapıldığı, müvekkilinin haline münasip evinin haczedildiğini, belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak mesken niteliğindeki 11 nolu bağımsız bölümdeki haczin kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, keşif neticesindeki düzenlenen 10/06/2010 tarihli bilirkişi raporuna göre, dava konusu taşınmazın değerinin 55.000,00 TL olduğu ve taşınmazın satışı halinde davacının haline münasip bir evi 55.000,00 TL'ye alabileceğinin anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karşı taraf (alacaklı) vekilinin temyizi üzerine hüküm yukarıya başlık bölümüne alınan gerekçe ile bozulmuş; Yerel Mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Direnme kararını temyize karşı taraf (alacaklı) vekili getirmiştir.
Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, haline münasip ev iddiası yönünden, mahkemece eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulup kurulmadığı noktasında toplanmaktadır.
İcra İflas Hukukunda kural olarak borçlunun malvarlığını teşkil eden mal, alacak ve hakları, alacaklılarına karşı bir tür teminat oluşturur. Borçlunun malvarlığını oluşturan mal, alacak ve hakları borç için haczedilebilirse de, borçlunun ve ailesinin yaşama ve ekonomik varlığını sürdürebilmesi için istisnai olarak bazı mal ve haklarının haczedilemeyeceği kabul edilmiştir.
Haczedilemeyen mal ve hakları düzenleyen 2004 Sayılı İcra İflas Kanunu’nun 82/12.maddesinde, borçlunun haline münasip evinin haczedilemeyeceği belirtilmiştir. Bir meskenin borçlunun haline uygun olup olmadığı, borçlunun haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Borçlunun sahip bulunduğu evin kıymeti, kendisinin ve ailesinin ihtiyacına cevap verecek normal bir evin bedelinden fazla ise, o zaman icra müdürü, borçlunun evini haczeder ve satar. Satıştan elde edilen paradan, ilk önce borçluya haline uygun bir ev alabileceği kadar para bırakılır; artan para ise evi haczettirmiş olan alacaklıya ödenir.( Prof.Dr.Baki Kuru İcra ve İflas Hukuku El Kitabı,Kasım 2004, syf 446-447)
Öte yandan, İcra İflas Hukukunda alacaklının alacağına ulaşması da asıl olandır. Bunun için bir taraftan borçlunun asgari düzeyde yaşam koşullarını elinden almamak, diğer taraftan alacaklının alacağına kavuşmasını kolaylaştırmaktır. Şikayete konu istemde mahkemenin aldığı bilirkişi raporu yeterli görülmediğinden bozma ilamında da değinildiği gibi şikayet edenin sosyal ve ekonomik durumu da gözetilerek uygun sonuç çerçevesinde bir karar vermek gerekir. Bu gerekçelerle Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle de direnme kararı bozulmalıdır.
SONUÇ : Karşı taraf (alacaklı) vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen ve yukarıda eklenen gerekçelerle 6217 sayılı Kanunun 30.maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen “Geçici madde 3” atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429. Maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana iadesine, 2004 sayılı İcra İflas Kanunun 366/III. maddesi uyarınca tebliğden itibaren 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 23.01.2013 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Yüksek Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasındaki uyuşmazlık; haczedilmezlik şikayeti üzerine yapılan yargılamada, kefil borçluya ait 55.000 TL olarak tespit edilen meskenin, borçlunun haline münasip evi alabileceği değerden daha yüksek olup olmadığına ilişkindir.
Kefil borçluya ait 11 nolu bağımsız bölümün toplam değerinin 55.000 TL olduğu, davacının bu evde eşi ve 2 çocuğuyla yaşadığı, davacının ihtiyacına cevap verdiği, başka evi olmadığı ve haline münasip bir evin ancak 55.000 TL'ye alınabileceği, mahkemece yapılan keşif sonucunda alınan bilirkişi raporu ile belirlenmiştir. Mahkemece bu rapor esas alınarak dava konusu meskenin değerinin 55.000 TL olduğu, satışı halinde davacının haline münasip bir evi 55.000 TL'ye alabileceği gerekçesiyle şikayet davasının kabulüne karar verilmiştir.
Yüksek Dairece meskenin değerinin 55.000 TL olduğu tespit edilerek, borçlunun haline münasip olduğunun belirtildiği, ancak borçlunun haline münasip evi alabileceği değer tespit olunmadan hüküm kurulduğu gerekçesiyle yerel mahkeme kararı bozulmuştur.
İİK.nun 82/12.maddesi ve Yüksek Dairenin ilkesel içtihadı gereğince, borçlunun "haline münasip" evi haczedilemez. Bir meskenin, borçlunun haline uygun olup olmadığı, adı geçenin haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Buradaki "aile" terimi, geniş anlamda olup, borçluyla birlikte aynı çatı altında yaşayan, bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsar. İcra mahkemesince, borçlunun, sözü edilenlerle birlikte barınması için zorunlu olan, haline münasip meskeni temin etmesi için gerekli bedel bilirkişilere tespit ettirildikten sonra, haczedilen yerin kıymeti bundan fazla ise, satılmasına karar verilmeli ve satış bedelinden yukarıda nitelikleri belirlenen mesken için gerekli olan miktar borçluya bırakılmalı, kalanı alacaklıya ödenmelidir.
Somut olayımıza bu açıdan bakıldığında, borçluya ait mesken 2+1 tabir edilen bir mesken olduğu anlaşılmaktadır. Borçlu burada eşi ve 2 çocuğuyla birlikte yaşamaktadır. Meskenin değeri 55.000 TL olup, borçlunun sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına münasip bir evin 55.000 TL'ye alınabileceği belirlenmiştir. Mahkemece borçlunun haline münasip bir meskenin 55.000 TL'den daha ucuza alınamayacağı benimsenerek direnme kararı verilmiştir.
Gerçekten dava konusu meskenin, keşfin yapıldığı 03.06.2010 tarihi itibariyle 55.000 TL olduğu, bu evin borçlunun sosyal durumuna ve borçlu ile ailesinin ihtiyaçlarına uygun yani borçlunun haline münasip olduğu, borçlunun haline münasip yeni bir evin 55.000 TL'den daha az bir miktara alınamayacağı ve bu itibarla bilirkişiden ek rapor alınmasının davanın sonucuna hiçbir şekilde etkili olmayacağı anlaşılmıştır.
Bir an aksi düşünülse bile, 55.000 TL değerindeki bir evin satılmasının icra ve satış masrafları gözetildiğinde satış bedelinden kalan miktarın borçlunun haline münasip bir mesken almasına yetmeyeceği gibi, alacaklının da alacağını kısmen de olsa almasını sağlamayacak, bu şekilde borçlu meskensiz kalacak ve alacaklı da alacağını tahsil edemeyecektir.
Bu nedenlerle yerel mahkemenin direnme kararı usul ve yasaya uygun düştüğünden onanması gerekmekte iken, bozulmasına dair sayın çoğunluğun değerli görüşüne katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy