MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 17.Sulh Hukuk Mahkemesi
TARİHİ : 05.02.2013
NUMARASI : 2012/948 E-2013/77 K.
Taraflar arasındaki “el atmanın önlenmesi, eski hale getirme ve ecrimisil” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul Anadolu 17.Sulh Hukuk Mahkemesince (kapatılan Kadıköy 4.Sulh Hukuk Mahkemesince) davanın kısmen kabulüne dair verilen 22.02.2012 gün ve 2008/1345 E.-2012/208 K. sayılı kararın incelenmesi davalı H.. A.. vekili, davalı B Oto Turz. İnş.A.Ş. vekili ve dahili davalı A.. D.. tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 18.Hukuk Dairesinin 29.05.2012 gün ve 2012/4869 E.-2012/6514 sayılı ilamı ile;
(...1-Davalı H.. A.. vekilinin temyizi yönünden;
Mahkeme kararı H.. A.. vekiline 13.03.2012 günü tebliğ edilmiş olup, temyiz dilekçesi 22.03.2012 tarihinde temyiz defterine kaydedilmiştir. Bu durumda HUMK.nun 437. maddesi hükmünde öngörülen 8 günlük temyiz süresi geçmiş bulunduğundan 01.06.1990 gün ve 1989/3 Esas 1990/4 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca temyiz isteminin REDDİNE,
2-Diğer davalıların temyizi yönünden;
Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Dava, kat mülkiyeti kurulu binanın ortak alanına davalıların yaptığı müdahelenin men'i, eski hale getirilmesi ve ecrimisil istemine ilişkindir. Mahkemece, davalıların yaptığı haksız müdahalesinin men'ine, eski hale getirme isteminin reddine ve 16.877,16 TL ecrimisil tazminatına karar verilmiştir.
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre ortak yere haksız el atmanın önlenmesi ve eski hale getirilmesi istemine ilişkin dava yönünden temyiz itirazlarının reddi ile bu konudaki yasaya ve yönteme uygun olan hükmün ONANMASINA,
Ecrimisil istemine ilişkin dava ile ilgili temyiz itirazlarına gelince;
634 Sayılı Kat Mülkiyeti Yasasının Ek 1. maddesi görev konusunu özel olarak düzenlemiş, bu yasanın uygulanmasından doğan her türlü anlaşmazlığın sulh hukuk mahkemelerinde çözümleneceğini kurala bağlamıştır. Ecrimisil davasının Kat Mülkiyeti Yasasının uygulanmasından kaynaklanmadığı anılan yasa maddesi hükmünün bu istem yönünden uygulama olanağı bulunmadığı, uyuşmazlığın değerine bakılarak genel hükümlere göre çözümlenmesi gerektiği, davada istenilen ecrimisil tutarı itibariyle görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğu göz önünde bulundurularak ecrimisil istemine ilişkin davanın ortak yere müdahalenin önlenmesi davasından tefrik edilip Asliye Hukuk Mahkemesinde bakılmak üzere mahkemenin görevsizliğine karar verilmesi gerekirken bu istem yönünden de işin esasına girilip hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir...)
gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDENLER: 1-Davalılar H.. A.. ve A.. D.. vekili
2-Davalı Bo. Oto. T İnş. A.Ş. vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’na tabi taşınmazın ortak alanına el atmanın önlenmesi, eski hale getirme ve ecrimisil istemlerine ilişkindir.
Yerel mahkemece, “davalı Nedret yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden davalıların ön bahçeye yapmış oldukları müdahalenin men'ine, bahçe duvarının eski hale getirilmesi talebinin reddine, 16.877,16 TL ecrimisil bedelinin davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine” dair verilen hüküm, davalı H.. A.. vekili, davalı Bostancıoğlu Oto Turz. İnş. A.Ş. vekili ve dahili davalı A.. D..’ın temyizi üzerine Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde yer alan gerekçe ile ecrimisil istemi yönünden bozulmuştur.
Yerel Mahkemece, dava konusu ecrimisil talebinin genel hükümlere göre çözülmesi gereken bir husus olmadığı, dava konusu yerin ortak alan olduğu gerekçesi ile önceki kararda direnilmiştir.
Direnme hükmünü, davalı H.. A.. ve A.. D.. vekili ile davalı Bostancıoğlu Oto. Tur. ve İnş. A.Ş. vekili temyiz etmiştir.
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulunun önüne gelen uyuşmazlık; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’na tabi taşınmazın ortak alanına yapılan haksız işgal nedeniyle tazminat istemiyle açılan davada sulh hukuk mahkemesinin mi, asliye hukuk mahkemesinin mi görevli olduğu noktasında toplanmaktadır.
1-Davalı H.. A..’un temyiz istemi yönünden;
Mahkemece verilen ilk hükme yönelik temyiz itirazları Özel Dairece süresinde yapılmadığından reddedilmiştir. Mahkemece temyiz istemi reddedilen H.. A.. yönünden kararın kesinleşmiş olduğu gözetilmeden yeniden hüküm kurulması doğru olmamış hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.
2-Davalı A.. D.. vekili ve davalı B Oto. T İnş. A.Ş. vekilinin temyiz istemi yönünden:
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle haksız işgal tazminatı(ecrimisil) kavramı üzerinde durulmasında yarar vardır.
Hemen belirtmek gerekir ki, zilyetliğinin haksız olduğunu bilen veya duruma göre bilmesi gereken kimse kötü niyetlidir. Bu tanıma göre bir eşyayı çalan hırsız kötü niyetli zilyet olduğu gibi, onu hırsızdan satın alan, fakat gerekli özen ve dikkati gösterseydi çalınmış eşya olduğunu anlayabilecek durumda olan kimse de kötü niyetli zilyettir. Ayrıca başlangıçta iyi niyetli zilyet olan bir kimse, gerçek durumu öğrendikten sonra artık kötü niyetli zilyet haline gelir.
Kötü niyetli zilyedin gerek iade, gerek tazmin yükümlülüğü bakımından durumu iyi niyetli zilyedinkine nispetle daha ağır takdir edilmiştir. Aynı şekilde, masrafları talep bakımından da kötü niyetli haksız zilyet, iyi niyetli haksız zilyede göre daha elverişsiz bir konumda bulunmaktadır.
Fiili hakimiyeti altında bulunan şeyi kiraya vermeyerek bizzat kullanan kötüniyetli haksız zilyet, ondan semere almayı ihmal etmiş sayılır. Böylece ihmal edilen semere, o eşyanın emsaline göre getireceği kira bedeline denktir. İşte, gayrimenkul eşyanın haksız işgali (fuzuli işgal) sebebiyle alınan bu bedele eski hukukumuzdan gelen bir alışkanlıkla "ecrimisil" denmektedir.
Mecellenin 526.maddesinde sahibinin izni olmadan kullanılan eşya için bu kullanma karşılığında bir ecrimisil öngörülmüş idi. Ecrimisil eşyanın kiraya verilmesi halinde getireceği kira bedeline denk olan getirisi demektir ve hesabı da buna göre yapılır. Bununla birlikte, Mecelle, haksız zilyetlikte ecrimisil ödenmesini istisnai hallerde kabul etmişti. Bundan dolayı kiraya verilmesi adet olmayan eşya, sahibinin izni olmadan kullanılsa bile, ecrimisil talebine hak vermezdi. Bunun için malikin eşyasını kiralama iradesine sahip olması gerekiyordu.
Öte yandan, ecrimisil kavramı halen yürürlükte bulunan bazı kanunlarda da kullanılmaktadır. Nitekim gerek 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu(MK), gerekse 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) malike zarar vermeyen kullanmalardan doğabilecek alacak haklarına yer vermiş bulunmaktadır. Mesela, MK. m. 765, TBK. m. 260/I'e göre satılan malın iadesini isteyen satıcı, kullanma karşılığında alıcıdan bir bedel isteyebilir. Bunun gibi, TBK. m. 465 'e göre de saklatan, malı izinsiz kullanan saklayandan kullanma karşılığında bir tazminat talep edebilir. Ayın şekilde, cezai şart (TBK. m. 180/I), para borçlarında temerrüt faizi (TBK. m. 120) ve caiz olmayan vekaletsiz iş görme (TBK. m. 530) halleri de zarar gerçekleşmeden tazminat istenebilen hallerdendir. İşte anılan bu haller de göz önünde bulundurularak MK. m. 995'in de, hak sahibine, başkasının eşyasını kötüniyetle kullanan zilyede karşı böyle bir alacak hakkı tanıdığını kabul etmek yerinde olur(Ünal, Mehmet/Başpınar, Veysel: Eşya Hukuku, Giriş Zilyetlik Tapu Sicili, 4.Baskı, Ankara 2008 s.262 vd).
Eski hukukumuzda olduğu gibi bugün de, gerek doktrinde, gerek uygulamada kötüniyetli haksız zilyedin eşyayı bizzat kullanma karşılığı ödeyeceği tazminata ecrimisil adı verilmektedir(HGK’nun 30.03.1974 gün ve 1974/1-56 E., 1974/312 K.; HGK’nun 13.01.1982 gün ve 1982/2-66 E., 1982/1 K. sayılı ilamları).
Nitekim 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İnançları Birleştirme Kararında “...fuzuli işgalin kiraya benzetilemeyeceği; .....haksız bir eylem sayılması gerektiği...bir zarar meydana gelirse bunun tazmin ettirileceği,...Medeni Kanunun (eski) 908'inci maddesi anlamında zilyedin faydalanmasından doğan bir istem olduğu...” vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır.
Hak sahibi, kötü niyetli zilyetten haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklindeki (olumlu) zararını, kullanmadan doğan (olumlu) zararını ve yoksun kaldığı faydayı (olumsuz zarar) isteyebilir. Haksız işgal, haksız eylem niteliğinde olup, bu durumda ecrimisilin tahsili için genel mahkemelerde genel hükümlere göre dava açılabileceğinde kuşku bulunmamaktadır (HGK’nun 06.10.2004 gün ve 2004/1-433 E., 2004/483 K. sayılı ilamı).
Eldeki davada 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’na tabi taşınmazın ortak alanına yapılan haksız işgal nedeniyle tazminat isteminde bulunulması nedeniyle, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun Ek madde 1.’in irdelenmesinde yarar bulunmaktadır.
Anılan madde, “Bu Kanunun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlık sulh mahkemelerinde çözümlenir” hükmünü içermekte olup, Kat Mülkiyeti Kanunu’nun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlığın sulh mahkemesinde çözümlenmesini öngörmektedir. Diğer bir anlatımla, taraflar arasındaki uyuşmazlığa Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri uygulanacaksa görevli mahkeme sulh mahkemesi olacaktır. Bu hüküm emredici nitelikte bulunduğundan kamu düzeniyle ilgili olup, yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınacaktır.
Ek madde 1’de, görev hükümleri uygulanacak Kanuna göre belirlenmiştir. Uyuşmazlıkta Kat Mülkiyeti Kanunu uygulanacaksa, görevli mahkeme sulh mahkemesi olacaktır. Yalnız kat malikleri kurulu kararına razı olmayan veya başka bir kat malikinin ve kiracının eyleminden zarar gören kat maliki değil, Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine göre herkes uyuşmazlığını sulh mahkemesine götürecektir. Örneğin, bir yapı veya bağımsız bölümde devre mülk hakkının çiğnendiğini ileri süren devre mülk hakkı sahibi ile yöneticinin (kat maliki olsun olmasın) yasaya aykırı gördüğü tutum ve davranışlarının düzeltilmesini isteyen kat maliki ve kiraladığı bağımsız bölümden yararlanması haksız yere kısıtlanan kiracı da bu nedenle uyuşmazlığı sulh hukuk mahkemesine götürecektir.
Bu açıklamalar ışığında, somut olaya bakıldığında; davacı vekili, davalı şirketin diğer davalılardan kiraladığı iki bağımsız bölümü birleştirerek araç satış yeri olarak kullandığını, davalı şirketin apartmanın ön bahçesindeki duvarı yıkarak apartmanın ortak alanını işgal ettiğini ve burada araçlarını sergilediğini, kat maliklerinin uyarılarına rağmen işgal etmeye devam ettiğini belirterek, 30.000.00 TL haksız işgal tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Az yukarda belirtildiği üzere haksız işgal tazminatı(ecrimisil) haksız eylem niteliğinde olup genel hükümler uyarınca genel mahkemelerde görülmesi gereken bir dava türüdür. Kat Mülkiyeti Kanunu’nda haksız işgal tazminatına yönelik herhangi bir düzenleme bulunmadığından uyuşmazlığa Kat Mülkiyeti Kanunu’nun uygulanacağı dolayısıyla da sulh hukuk mahkemelerince bakılacağından söz etmek mümkün değildir. Bu durumda uyuşmazlığa uygulanması gereken mülga 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 1, 2 ve 8.maddeleri uyarınca dava değeri dikkate alındığında haksız işgal tazminatı ilişkin eldeki davada görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; davada el atmanın önlenmesi, eski hale getirme ve ecrimisil istemlerinin birlikte talep edildiği, ecrimisil talebinin elatmanın sonucu olduğu, istemlerin ayrılarak görevsizlik kararı verilmesinin doğru olmadığı ileri sürülmüş ise de; bu görüş yukarıda belirtilen gerekçelerle Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.
Hal böyle olunca Özel Dairenin haksız işgal tazminatına ilişkin davada asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu yönündeki bozma ilamına mahkemece direnilmesi usul ve yasaya aykırı olup hükmün bozulması gerekmiştir.
Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
S O N U Ç : 1-Davalı H.. A.. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,
2-Davalı A.. D.. vekili ve davalı Bostancıoğlu Oto. T İnş. A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda (2) numaralı bentte gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatıranlara geri verilmesine, 08.04.2015 gününde yapılan ikinci görüşmede oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY
Dava, davacı apartman yönetimi tarafından yine kat maliki aleyhine sulh hukuk mahkemesinde açılmış müdahalenin meni, eski hale getirme ve ecrimisil talebine ilişkindir.
Mahkemece; müdahalenin meni talebinin kabulü, ecrimisil talebinin kısmen kabulü ve diğer isteklerin reddine karar verilmiştir.
Bu karar Yüksek 18. Hukuk Dairesince özetle,” 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Yasasının ek.1.maddesi görev konusunu özel olarak düzenlemiş, bu yasanın uygulanmasından doğan her türlü anlaşmazlığın sulh hukuk mahkemelerinde çözümleneceğini kurala bağlamıştır. Ecrimisil davasının Kat Mülkiyeti Yasasının uygulanmasından kaynaklanmadığı, anılan yasa maddesi hükmünün bu istem yönünden uygulama olanağı bulunmadığı, uyuşmazlığın değerine bakılarak genel hükümlere göre çözümlenmesi gerektiği, davada istenilen ecrimisil tutarı itibariyle görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğu göz önünde bulundurularak ecrimisil istemine ilişikin davanın ortak yere müdahalenin önlenmesi davasından tefrik edilip Asliye Hukuk Mahkemesinde bakılmak üzere mahkemenin görevsizliğine karar verilmesi gerekirken bu istem yönünden de işin esasına girilip hüküm kurulması doğru görülmemiştir.” Gerekçesiyle bozulmuştur.
Yerel mahkeme önceki kararında dava konusu alanın ortak alan, tarafların da kat maliki olduğu gerekçesiyle direnmiştir.
Çözümlenmesi gereken husus; somut uyuşmazlıktaki ecrimisil talebi açısından Kat Mülkiyeti Kanunu’nun Ek 1. Maddesinin uygulanmasının mümkün olup olmadığı, bir başka ifadeyle bu uyuşmazlığın sulh hukuk mahkemesinde mi , yoksa genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde mi görüleceği noktasında düğümlenmektedir.
Bir uyuşmazlığın çözümünde hangi mahkemenin görevli olduğunun tespiti tamamen usulü bir meseledir. O nedenle görevli mahkemeyi belirlerken bakacağımız ilk kanun Hukuk Muhakemeleri Kanunudur. 6100 Sayılı Yasanın 2. Maddesi asliye hukuk mahkemelerinin, 4. Maddesi de sulh hukuk mahkemelerinin görev alanını belirlemiştir. 4. Maddenin (ç) bendi “Bu Kanun ile diğer kanunların, sulh hukuk mahkemesi veya sulh hukuk hakimini görevlendirdiği davaları, görürler.” Şeklindedir.
Yani sulh hukuk mahkemesinin görev alanını belirlerken ya HMK ya bakacağız, ya da başka özel yasalarda sulh hukuk mahkemesine verilmiş bir görev olup olmadığına bakacağız.
Bu noktada 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun Ek 1. Maddesine baktığımızda “ Bu Kanunun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlık sulh mahkemelerinde çözümlenir.” Şeklinde olduğunu görmekteyiz.
Göreve ilişkin bu özel düzenleme karşısında somut uyuşmazlığın Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespiti bizi çözüme götürecektir.
634 Sayılı Yasaya baktığımızda, bu yasa kapsamına giren uyuşmazlıkların tadadi olarak sayılmadığını görmekteyiz. Bir uyuşmazlığın bu yasa kapsamına girip girmediğinin tespitinde, gerek doktrinde gerekse yargısal içtihatlarda bazı ölçütler getirilmiştir. Bunlar: 1- Davacı kat maliki olmalı, 2- Davalı kat maliki olmalı, 3- Uyuşmazlık konusu yer ortak alan olmalıdır. Elimizdeki uyuşmazlıkta bu üç krıterin de bulunduğu açıktır.
Diğer yandan aynı yasanın 19. Maddesi” Anayrimenkulün bakımı, korunması ve zarardan sorumluluk” başlğıyla düzenlenmiş son fıkrasında “Her kat maliki anagayrimenkule ve diğer bağımsız bölümlere, kusuru ile verdiği zarardan dolayı diğer kat maliklerine karşı sorumludur” hükmünü getirmiştir. Ecrimisilin ise taşınmazın kullanılamamasından doğan zararın bir çeşit karşılanması olduğu bilinmektedir. Bu nedenle dahi ortak alana verilen zararın giderilmesi mezkur kanun kapsamında kalmaktadır.
Yüksek özel daire, ortak alana müdahalenin meni davasında sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğunu kabul ederken, aynı uyuşmazlığın sonucu ve zararının giderim şekli olan ecrimisil davasında sulh hukuk mahkemesini görevsiz görmektedir. Dairenin, uyuşmazlıklardan birini (müdahalenin meni) “her türlü uyuşmazlık” kapsamında görürken diğerini(ecrimisil) hiçbir hukuki gerekçe göstermeden Ek.1. madde kapsamı dışında tutmasının kabulü mümkün değildir.
Sonuç itibariyle; eğer 634 Sayılı Yasa hangi uyuşmazlıkların bu kanun kapsamında kaldığını tek tek saysaydı ve ecrimisile ilişkin uyuşmazlık bunun dışında kalsaydı veya HMK 4/ ç. maddesi özel yasalara yollama yapmasaydı şüphesiz özel dairenin bozma kararı doğru olurdu. Ne var ki somut uyuşmazlıkta el atmanın önlenmesi ile birlikte talep edilen ecrimisile ilişkin uyuşmazlığın da ek. 1. Madde kapsamında kaldığı açıkça anlaşılmakla uyuşmazlığın çözümünde sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu, bu nedenle yerel mahkeme kararının onanması gerektiği düşüncesiyle sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy