(2004 S. K. m. 170) (1086 S. K. m. 429) (6102 S. K. m. 18, 682, 683, 789)
Dava ve Karar: Taraflar arasındaki ödeme emrinin iptali istemli şikayetten dolayı yapılan yargılama sonunda İstanbul 9. İcra (Hukuk) Mahkemesince icra emrinin iptaline, bonoların tevdiine ilişkin talebin reddine ve fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulmasına yönelik itiraz hakkında karar vermeye yer olmadığına dair verilen 26.06.2013 gün ve 2013/389 E., 2013/612 K. sayılı karar, şikayet olunan alacaklı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 12.11.2013 gün ve 2013/27158 E.,2013/35710 K. sayılı kararı ile;
...Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;
Bonolara dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla yapılan takipte, keşideci borçlu şirket dayanak bonolarda lehtarın cirosundan sonra ciranto olan Çelik İş Sendikası'nın imzası bulunmaması nedeniyle ciro silsilesinin kopuk olduğunu ve senet aslının kasada bulunmadığını belirterek itirazda bulunduğu, mahkemece takip alacaklısının yetkili hamil olmadığı belirtilerek İİK'nun 170/a maddesi uyarınca takibin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda; dayanak bonolarda keşidecinin... İnşaat San. ve Tic. A.Ş. olduğu, lehtarının... Sis. San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, takibe konu bonoların arkasındaki ilk cironun lehtara ait olduğu, lehtara ait olan bu ilk cironun hemen altında ... Alimünyum San. ve Tic. A.Ş.'ye cirolandığı, bu cirodan sonra "Çelik İş Sendikası emrine ödeyiniz" ibaresi ile... Alimünyum San. ve Tic. A.Ş. tarafından Çelik-İş Sendikası'na cirolandığı sonrasında bonoların beyaz ciro ile... Aliminyum San. ve Tic. A.Ş.'nin eline geçtiği anlaşılmıştır. Takip dayanağı bonoların arkasında lehtarın cirosunun hemen altında bulunan "Çelik İş Sendikası emrine ödeyiniz" ibaresi Çelik İş Sendikası tarafından yapılan ciro anlamında olmayıp imza üstteki yazının tasdiki olduğundan... Aliminyum San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan ciroda düşülen ibaredir. Bu nedenle takip dayanağı bonolara ilişkin olarak yetkili hamil olan alacaklının borçlu aleyhine takip yapmasında yasal bir engel bulunmamakla; mahkemece itirazın reddi yerine yazılı gerekçelerle takibin iptaline yönelik hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir...
gerekçesi ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
İstem takip konusu bonoların icra müdürlüğüne tevdi edilmediği, takip konusu bonolardaki ciro silsilesinin kopuk olması nedeniyle alacaklının yetkili hamil olmadığı ve kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulmasının yasaya aykırı bulunduğu iddiasıyla ödeme emrinin şikayet yolu ile iptaline ilişkindir.
Şikâyetçi borçlu vekili şikâyet olunan tarafından müvekkili aleyhine girişilen takipte kambiyo senet asıllarının icra dairesine tevdi edilmediğini, takip talebinde fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasının usule aykırı olduğunu; ayrıca bonoların arkasında ciranta olarak görünen (dava dışı) Çelik-İş Sendikasının unvanının yazılmasına rağmen, bu ciranta tarafından imza atılmamış olması nedeniyle ciro silsilesinin koptuğu ve bu haliyle şikâyet olunan alacaklının ancak alacağın temliki hükümleri çerçevesinde takip yapabileceğini ileri sürerek ödeme emrinin iptaline ve yaptıkları itirazın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
Şikâyet olunan alacaklı vekili bonoların icra dairesine sunulduğunu, faiz oranlarındaki artıştan kaynaklanacak fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasının yasaya uygun olduğunu, müvekkilinin takip konusu bonoları lehdardan ciro yoluyla aldığını ve Çelik-İş Sendikasının, müvekkilinden sonraki ciranta olduğunu, bu haliyle ciro zincirinde kopukluk olmadığını bildirerek şikayetin reddini savunmuştur.
İcra Mahkemesince takip konusu bonoların icra dairesine teslim edilmediğine ilişkin şikâyetin reddine; lehdardan sonraki ciranta olan Çelik-İş Sendikasının ciro beyanı altına imza atmamış olması nedeniyle kopan ciro zincirine göre alacaklı sıfatı bulunmayan kişi tarafından yapılan takibin iptaline ve iptal nedeniyle fazlaya ilişkin haklara ilişkin itiraz bakımından karar ittihazına yer olmadığına karar verilmiştir.
Kararın şikâyet olunan-alacaklı vekilince temyizi üzerine karar Özel Dairece, yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmuştur.
İcra Mahkemesince lehdar tarafından yapılan ciroda, bono bedelinin ödeneceği kişi olarak Çelik İş Sendikasının gösterildiği, bu durumun lehdar ile alacaklı... Alüminyum AŞ. arasındaki doğrudanlığı ortadan kaldırdığı; ciroyu yapan şirketin tacir olup basiretli davranması gerektiği ve ödemeye ilişkin ibarenin hüküm ifade etmediğinin söylenemeyeceği gerekçesiyle önceki kararda direnilmiştir.
Direnme kararını şikâyet olunan-alacaklı vekili temyize getirmektedir.
Hukuk Genel Kurulundaki görüşme sırasında işin esasının incelenmesinden önce, direnme kararının gerçekte yeni hüküm niteliğinde olup olmadığı; dolayısıyla temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulunca mı, yoksa Özel Dairece mi yapılması gerektiği hususu ön sorun olarak tartışılıp, değerlendirilmiştir.
Bilindiği üzere; direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için, mahkeme bozmadan esinlenerek yeni herhangi bir delil toplamadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir (6217 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununa eklenen Geçici madde 3 atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429 uncu maddesi).
Mahkemenin yeni bir bilgi, belge ve delile dayanarak veya bozmadan esinlenip gerekçesini değiştirerek veya daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek, dolayısıyla da ilk kararının gerekçesinde dayandığı hukuki olguyu değiştirerek karar vermiş olması halinde, direnme kararının varlığından söz edilemez.
Somut olayda İcra Mahkemesince ilk kararda ciro silsilesinin kopuk olduğuna ilişkin gerekçe
lehtar tarafından Çelik İş Sendikasına ciro edildiği ancak Çelik İş Sendikasının mevzu bahis bu kambiyo senedini kendisinden sonra gelen... Alüminyum Sanayi ve Ticaret A.Ş.ne ciro etmiş ise de, bu ciro işlemi üzerinde yapılan inceleme üzerinde Çelik İş Sendikasının cironun zorunlu unsurlarından olan imzayı noksan bıraktığı başka bir deyişle devir ve imzadan müteşekkil cironun imza unsurunu noksan bırakarak kendisinden sonraki kişiye yapmış olduğu, bu cironun TTKnun 789. maddesine uygun olduğu söylenemez, bununla eş zamanlı olarak meydana gelen sorumluluğun geçerli olduğu ifade etmek mümkün değildir. O halde usulüne uygun olmayan bu ciro kendisinden sonra gelen alacaklını alacaklarını kuşkulu hale getirmiştir. Salt bu nedenden dolayı takip İİKnun 170/a maddesi gereğince iptal edilmelidir denilmiştir.
Özel Dairenin cironun... Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapıldığı yönündeki bozma kararından sonra oluşturulan direnme kararında İcra Mahkemesi, aynı konudaki gerekçesini Somut olayda kambiyo senetlerinin lehtar ... Sis. San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Çelik İş Sendikası emrine ödeyiniz şeklinde belirli bir kimseye tevdi ve teslimi için talimat verildiği ancak anlaşılmayan bir sebepten ötürü mevzu bahis kambiyo senetlerinin... Alüminyum San.ve Tic. A.Ş.ye tevdi edildiği anlaşılmaktadır. Mahkememiz ile Daire arasındaki uyuşmazlık bu noktada yoğunlaşmaktadır. Konuyu düzenleyen TTK'nun 682 ve 683. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde cironun poliçe veya poliçeye bağlı olan ve alonj denilen bir kağıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanmasının zorunlu olduğu, öte yandan lehine ciro yapılan kişinin ciroda gösterilmesine gerek bulunmadığı, ciro, cirantanın sadece imzasından ibaret olabileceği ifade edilmektedir.
Somut olay irdelendiğinde ciroyu gerçekleştirilen lehtar... Sistemleri San. ve Tic Ltd. Şti. kambiyo senetlerini TTKnun 683. maddesi gereğince imzalamak suretiyle ciro etmiştir. Bu davranış biçimi TTKnun 683. maddesinin 1 fıkrası ile uyumlu olup cironun geçerli olması için yeterlidir. Ancak zorunlu olmamakla birlikte... Sist. San ve Tic Ltd. Şti. TTKnun 683/2. maddesi gereğince ciro edilen kimseyi yazmak suretiyle kambiyo senetlerine dahil etmiştir. Öteki ifade ile TTKnun 683/2 maddesinde belirtildiği gibi... Sis. San ve Tic. Ltd. Şti. kambiyo senetlerinin ciro edildiği Çelik İş Sendikasını da açıkça ifade etmiştir.
Çelik İş Sendikası emrine ödeyiniz şeklindeki ibarenin sıradan bir ibare olarak telakki edilmesi mümkün değildir.... Sis. San ve Tic Ltd. Şti'den... Alüminyum San. ve Tic. A.Ş.ye geçiş doğrudan değildir. Doğrudanlığı akamete uğratan ... Sis. San ve Tic Ltd. Şti.'nin gerçekleştirdiği cirodur. Bu ciro sadece imzadan ibaret değildir. Ciro eş zamanlı olarak hem imza hem de cironun yapıldığı Çelik İş Sendikası emrine ödeyiniz ibaresi ile çekin ciro edildiği kimseyi de işaret etmektedir. Bu husus kambiyo senetlerinde tereddütsüz bir şekilde kayıtlıdır.
Ciro eden tüzel kişilik bir tacirdir. TTKnun 18. maddesi tacirlerin basiretli olmalarını şart koşmaktadır. Sözkonusu madde TTKnun 682 ve 683. maddeleri ile birlikte değerlendirildiğinde bir tacir sarf ettiği sözlerin ya da attığı imzaların ne anlama geldiğini, yaratacağı etki ve sonuçları bilmekle ödevlidir. Ortada Çelik İş Sendikası Emrine Ödeyiniz şeklindeki ibare dururken bunun hiçbir hüküm ifade etmediğini, öylesine yazılmış bir tabir olduğunu söylemeye TTKnun 683/2. madde hükmü izin vermemektedir. Dolayısı ile bozmada ifade edildiği gibi Çelik İş Sendikası Emrine Ödeyiniz şekildeki beyan ve yazının üstteki yani... Sistemleri San. ve Tic Ltd. Şti. tarafından gerçekleştirilen cironun devamı ya da yazının tasdikli olduğunu ifade etmek mümkün değildir şeklindedir.
Yapılan değerlendirmede gerekçenin bozmadan esinlenerek değiştirilmediği ve ön sorun bulunmadığı kabul edilmiştir.
Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında bazı üyeler tarafından, gerekçenin bozma kararından da esinlenilerek esaslı biçimde değiştirildiğini, bu haliyle ortada yeni bir hüküm bulunduğunu ve incelemenin Özel Dairece yapılması gerektiği ileri sürülmüş ise de, bu görüş Kurul çoğunluğunca yukarıda belirtilen nedenlerle benimsenmemiştir.
Ön sorun bu şekilde aşıldıktan sonra direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; lehdar cirosu altında ve alacaklı cirosu üstünde bulunan Çelik İş Sendikası emrine ödeyiniz şeklindeki cironun lehdar tarafından mı, yoksa takip alacaklısı tarafından mı yapıldığı; buradan ulaşılacak sonuca göre ciro silsilesinin kopuk olup olmadığı ve alacaklının yetkili hamil sayılıp sayılmayacağı noktasında toplanmaktadır.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Şikâyet olunan alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, 15.06.2016 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy