MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Taraflar arasındaki “işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Konya 2. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 10.07.2013 tarihli ve 2011/1020 E., 2013/519 K. sayılı kararın temyizen incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 12.02.2015 tarihli ve 2013/30568 E., 2015/4641 K. sayılı kararı ile;
“…Davacı vekili, davanın belirsiz alacak davası olduğunu belirterek, davalı tarafından herhangi bir haklı sebep olmaksızın müvekkilinin iş sözleşmesine son verildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai ücretlerini talep etmiştir.
Davalı vekili, davacının iş sözleşmesinin devamsızlık sebebiyle feshedildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının iş sözleşmesinin haksız feshedildiği, tanık beyanlarına göre fazla mesai alacağının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karar, davacı ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-Taraflar arasında öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı noktasında toplanmaktadır.
01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesiyle, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.
6100 sayılı Kanun'un 107. maddesine göre,
"(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.
(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.
(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir."
Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından, esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi üzerinde durularak ihdas edilmiş ve nihayetinde kanunlaşmıştır.
Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafca belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hali, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa dayanmalıdır.
Madde gerekçesinde "Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da bu objektif olarak imkânsız olmalıdır. Açılacak davanın miktarı biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa, böyle bir dava açılamaz. Çünkü, her davada arandığı gibi, burada da hukukî yarar aranacaktır, böyle bir durumda hukukî yararın bulunduğundan söz edilemez. Özellikle, kısmî davaya ilişkin yeni hükümler de dikkate alınıp birlikte değerlendirildiğinde, baştan tespiti mümkün olan hâllerde bu yola başvurulması kabul edilemez." şeklindeki açıklamayla, alacağın belirli veya belirlenebilir nitelikte olması durumunda, belirsiz alacak davası açılarak bu davanın sağladığı imkanlardan yararlanmanın mümkün olmadığına işaret edilmiştir.
Alacağın hangi hallerde belirsiz, hangi hallerde belirli veya belirlenebilir olduğu hususunda kesin bir sınıflandırma yapılması mümkün olmayıp, her bir davaya konu alacak bakımından somut olayın özelliklerinin nazara alınarak sonuca gidilmesi gereklidir.
6100 sayılı Kanun'un 107/2. maddesinde, sorunun çözümünde yol gösterici mahiyette kriterlere yer verilmiştir. Anılan madde fıkrasında, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacının, iddianın genişletilmesi yasağına tâbi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabileceği hüküm altına alınmış, madde gerekçesinde de "karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneği bilirkişi ya da keşif incelemesi sonucu)" belirlenebilme hali açıklanmıştır.
Davacının alacağının miktar veya değerini belirleyebilmesi için elinde bulunması gerekli bilgi ve belgelere sahip olmaması ve bu belgelere dava açma hazırlığı döneminde ulaşmasının da (gerçekten) mümkün olmaması ve dolayısıyla alacağın miktarının belirlenmesinin karşı tarafın elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmasıyla mümkün hale geleceği durumlarda alacak belirsiz kabul edilmelidir.
Sırf taraflar arasında alacak miktarı bakımından uyuşmazlık bulunması, talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olması anlamına gelmez. Önemli olan objektif olarak talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olmasıdır (H. Pekcanıtez, Belirsiz Alacak Davası, Ankara 2011, s. 45; H. Pekcanıtez/O. Atalay/M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 14. Bası, Ankara 2013, s. 448). Sadece alacak miktarının taraflar arasında uyuşmazlık bulunması ya da tartışmalı olmasının belirsiz alacak davası açılması için yeterli sayılması halinde, neredeyse tüm davaların belirsiz alacak davası olarak kabulü gerekir ki, bu da kanunun amacına aykırıdır. Çünkü, zaten uyuşmazlık bulunduğu için dava açılmakta ve uyuşmazlık mahkeme önüne gelmektedir. Önemli olan davacının talebini belirli kılacak imkâna sahip olup olmadığıdır. Burada, alacağın belirlenebilir olması ile ispat edilebilirliğinin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Davacının talep ettiği alacağı belirlenmesi objektif olarak mümkün, ancak belirlyebildiği alacağını ispat etmesi, kanunun öngördüğü şekilde ispatı (elindeki delillerle) mümkün değilse, burada da belirsiz alacak davası açılacağından söz edilemez. Çünkü, bir alacağın belirlenmesi ile onun ispatı ayrı şeylerdir. Davacı, talep konusu yaptığı alacağını çok net şekilde belirleyebilir; ancak her zaman onu ispat edecek durumda olmayabilir. Aksinin kabulü, her ispat güçlüğü olan alacağı belirsiz alacağa dönüştürmek gibi, hem kanunun amacına hem de genel ilkelere aykırı bir durumu ortaya çıkartabilir.
Alacağın miktarının belirlenebilmesinin, tahkikat aşamasında yapılacak delillerin incelenmesi, bilirkişi incelemesi veya keşif gibi sair işlemlerin yapılmasına bağlı olduğu durumlarda da belirsiz alacak davası açılabileceği kabul edilmelidir. Ne var ki, bir davada bilirkişi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak davasının açılabilmesi için yeterli değildir. Bir davada bilirkişiye başvurulmasına rağmen davacı dava açarken alacak miktarını belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davası açılamaz (C. Simil, Belirsiz Alacak Davası, I. Bası, İstanbul 2013, s. 225).
Kategorik olarak, belirli bir tür davanın veya belirli kişilerin açtığı davaların baştan belirli veya belirsiz alacak davası olduğundan da söz edilemez. Belirsiz alacak davası, bu davaya İlişkin ölçütlerin somut olaya uygulanarak belirlenmesi gerekir.
Hakime alacak miktarının tayin ve tespitinde takdir yetkisi tanındığı hallerde (Örn: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md 50, 51,56), hakimin kullanacağı takdir yetkisi sonucu alacak belirli hale gelebileceğinden, davacının davanın açıldığı tarih itibariyle alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin imkansız olduğu kabul edilmelidir. Örneğin, iş hukuku uygulamasında, Yargıtayca, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının yazılı belgelere ve işyeri kayıtlarına dayanmayıp, tanık anlatımlarına dayanması halinde, hesaba esas alınan süre ve alacağın miktarı nazara alınarak takdir edilecek uygun oranda takdiri indirim yapılması gerekliliği kabul edilmektedir. Bu halde, tanık anlatımlarına dayanılarak hesaplanan alacak miktarından hakimin takdir yetkisine bağlı olarak yapılacak indirim oranı baştan belirli olmadığından, alacak belirsiz kabul edilmelidir.
6100 sayılı Kanun ile birlikte, yukarıda belirtilen çerçevede belirsiz alacak davası açma imkanı tanınarak belirsiz alacaklar bakımından hak arama özgürlüğü genişletilmiş; bununla bağlantılı olarak da hukuki yarar bulunmadan kısmi dava açma imkanı sınırlandırılmakla birlikte, tamamen kaldırılmamıştır.
Zaman zaman, 6100 sayılı Kanun ile birlikte kabul edilen belirsiz alacak davası ile kısmi davaya ilişkin yeni düzenlemedeki sınırın tam olarak tespit edilemediği, birinin diğeri yerine kullanıldığı görülmektedir. Oysa bu iki davanın amacı ve niteliği ayrıdır. Alacak, belirli veya belirlenebilir ise, belirsiz alacak davası açılamaz; ancak şartları varsa kısmi dava açılması mümkündür.
Kanunun kısmi dava açma imkanını sınırlamakla birlikte tamamen ortadan kaldırmadığı da gözetildiğinde, belirli alacaklar için, belirsiz alacak davası açılamasa da, şartları oluştuğunda ve hukuki yarar bulunduğunda kısmi dava açılması mümkündür. Aksi halde, sadece ya belirsiz alacak davası açma veya belirli tam alacak davası açma şeklinde iki imkandan söz edilebilir ki, o zaman da kısmi davaya ilişkin 6100 sayılı Kanun'un 109. maddesindeki hükmün fiilen uygulanması söz konusu olamayacaktır. Çünkü, belirsiz alacak davasında zaten belirsiz alacak davasının sağladığı imkanlardan yararlanarak dava açılabilecek; şayet alacak belirli ise de, o zaman sadece tam eda davası açılabilecektir. Oysa kanun koyucunun abesle iştigal etmeyeceği prensibi gereği, anılan maddeyle kısmi davaya ilişkin düzenleme yapıldığı düşünülerek ve Kanundaki sınırlamalara dikkat edilerek kısmi dava açılabilecektir.
Bu noktada şu da açıklığa kavuşturulmalıdır ki, şartları bulunmadığı halde dava dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı durumda davacıya herhangi bir süre verilmeden hukuki yarar yokluğundan davanın reddi yoluna gidilmelidir. Çünkü, alacağın belirlenebilmesi mümkün iken, böyle bir davanın açılmasına Kanun izin vermemiştir. Böyle bir durumda, belirsiz alacak davası açmakta hukuki yarar yokluğundan dava reddedilmeli, ek bir süre verilmemelidir. Zira, burada talep açıktır, bu sebeple 6100 sayılı Kanun'un 119/1-ğ maddesinin uygulanarak süre verilmesi mümkün değildir; aslında açılmaması gerektiği halde belirsiz alacak davası açılmış olduğundan, bu konudaki eksiklik de süre verilerek tamamlanamayacağından, dava hukuki yarar yokluğundan reddedilmelidir. Buradaki hukuki yarar, sonradan tamamlanacak nitelikte bir hukuki yarar değildir. Çünkü, dava açıldığında o sırada mevcut olmayan hukuki yarar, bunun da açıkça mahkemece bilindiği bir durumda, tamamlanacak bir hukuki yarar değildir. Aksinin kabulü, aslında açık olan talep sonucunun süre verilerek davacı tarafından değiştirilmesi ve bulunmayan hukuki yararın sağlanması için davacıya ek imkan sağlanması anlamına gelecektir ki, buna usûl bakımından imkan yoktur, böyle bir durum taraflar arasındaki eşitlik ilkesine de aykırı olacaktır (H. Pekcanıtez/O. Atalay/M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 14. Bası, Ankara 2013, s. 454). Bunun yanında, şayet açılan davada asgari bir miktar gösterilmişse ve bunun alacağın bir bölümü olduğu anlaşılmakla birlikte, belirsiz alacak davası mı yoksa belirli alacak olmakla birlikte kısmi dava mı olduğu anlaşılamıyorsa, bu durumda 6100 sayılı Kanunun 119/1-ğ maddesinin aradığı şekilde açıkça talep sonucu belirtilmemiş olacaktır. Talep, talep türü ve davanın niteliği açıkça anlaşılamıyorsa, talep muğlaksa, aynı Kanunun 119/2 maddesi gereğince, davacıya bir haftalık kesin süre verilerek talebinin belirsiz alacak davası mı, yoksa kısmi dava mı olduğunun belirtilmesi istenmelidir. Verilen bu süreden sonra, davacının talebini açıklamasına göre bir yol izlenmelidir. Eğer talep, davacı tarafından belirsiz alacak davası şeklinde açıklanmış olmakla birlikte, gerçekte belirsiz alacak davası şartlarını taşımıyorsa, o zaman yukarıdaki şekilde hareket edilmeli, hukuki yarar yokluğundan dava reddedilmelidir. Açıklamadan sonra talep belirsiz alacak davası şartlarını taşıyorsa, bu davanın sonuçlarına göre, talep kısmi davanın şartlarını taşıyorsa da kısmi davanın sonuçlarına göre dava yürütülerek karar verilmelidir (Dairemizin 31.12.2012 tarih 2012/30463 esas 2012/30091 karar sayılı kararı).
6100 sayılı Kanun'un 110. maddesinde düzenlenen, davacının aynı davalıya karşı birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini aynı dava dilekçesinde ileri sürmesi olarak tanımlanan davaların yığılması (objektif dava birleşmesi) halinde, talep sayısı sayısı kadar dava bulunduğu kabul edildiğinden ve aynı Kanunun 297/2. maddesi uyarınca da her bir talep bakımından ayrı ayrı hüküm verilmesi gerektiğinden, bu durumda da dava dilekçesinde ileri sürülen taleplerin belirsiz alacak olup olmadığının her bir talep bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekecektir.
Tüm bu açıklamalar sonucunda şunu belirtmek gerekir ki, iş hukukundan kaynaklanan alacaklar bakımından baştan belirli veya belirsiz alacak davası şeklinde belirleme yapmak kural olarak doğru ve mümkün değildir. Bu sebeple iş hukukunda da belirsiz alacak davasının açılabilmesi, bu davanın açılması için gerekli şartların varlığına bağlıdır. Eğer bu şartlar varsa, iş hukukunda da belirsiz alacak davası açılabilir, yoksa açılamaz (C. Simil, Belirsiz Alacak Davası, I. Bası, İstanbul 2013, s. 414). Keza aynı şey kısmi dava için de söz konusudur.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında eldeki davaya konu somut olayın özellikleri dikkate alınarak belirsiz alacak davası yönünden yapılan değerlendirmede;
Davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı görülmektedir. Mahkemece, bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmadan sonuca gidilmiştir. Bilirkişi raporunun sunulmasının ardından davacının 6100 sayılı Kanun'un 107/2. maddesine uygun olarak iddianın genişletilmesi yasağına tâbi olmaksızın dava dilekçesiyle talep edilen miktarı artırmasına imkan tanınmıştır. Davacı tarafından yapılan bu ıslah dikkate alarak hüküm kurulmuştur.
Dava dilekçesinde, davacının 14.06.2005-31.03.2012 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığı, aylık ücretin net 1.650,00 TL olduğu, davalı firma tarafından herhangi bir kanuni gerekçe gösterilmeden ve kanuni hakları ödenmeden iş sözleşmesine son verildiği, ödenmeyen yıllık ücretli izin alacağı bulunmadığı gerekçesiyle kıdem ve ihbar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesi istenilmiştir.
Davalı da cevap dilekçesinde aylık ücretin brüt 1.650,00 TL olduğunu belirtmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, ücret tahakkuk belgeleri esas alınarak brüt 1.650,00 TL üzerinden ücret belirlenerek hesaplama yapılmıştır.
Öncelikle, ücret miktarı konusunda ücret bordrolarındaki tutar ile davacının iddiası birbirini tutmuyorsa da, salt söz konusu çelişkinin varlığı alacağı belirsiz hale getirmez. Keza davacı, ücretini belirleyebilmektedir. Kaldı ki dosya içeriğindeki ücret tahakkuk belgeleri de bu konuda yol göstericidir. Davacının ücretinin ne kadar olduğunu bilmemesi aynı zamanda hayatın olağan akışına da aykırıdır. Davacı işçinin kendisinin bilmediği, tanıkların bildiğini veya bilirkişinin bileceğini farzetmek ispat kurallarına da hayatın olağan akışına da aykırıdır.
İşverenin maddi hukuktan doğan yükümlülüklerini (belge ve bordro düzenleme gibi) yerine getirmemesi, tuttuğu belgelerin gerçeği yansıtmaması, davadan önce işçinin alacaklarını inkâr etmesi ya da ikrar etmekle beraber yerine getirmemesi davacıya kural olarak belirsiz alacak davası açma imkânını vermez. İşçi bu durumlarda dahi, alacağının miktarını veya değerini belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davası açamaz(Simil, s. 412).
Ayrıca, yukarıda da belirtildiği gibi, salt bilirkişi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak davasının açılabilmesi için yeterli değildir.
Genel olarak yapılan bu açıklamadan sonra, eldeki davada taleplerin belirsiz alacak olup olmadığının değerlendirilmesine gelince;
Kıdem ve ihbar tazminatı alacağı bakımından; davacı asgari ücret aldığını ücret ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatının çalışma süresinin kesintisiz kabul edilmesiyle yapılacak hesaplamaya göre hüküm altına alınmasını talep etmiştir. Davacı, aldığı ücret miktarını belirterek talepte bulunmuş, dolayısıyla kıdem ve ihbar tazminatı miktarını buna göre belirleyebilecek durumda olduğunu göstermiştir. Bu halde kıdem ve ihbar tazminatı alacağı, belirsiz alacak değildir.
Dava konusu edilen kıdem ve ihbar tazminatının gerçekte belirlenebilir alacak olduğu ve dolayısıyla belirsiz alacak davasına konu edilemeyecekleri anlaşılmakla, hukuki yarar yokluğundan taleplerin usulden reddi gerekirken yazılı şekilde esasa girilerek söz konusu talepler hakkında karar verilmesi hatalı olmuştur.
3-Taraflar arasında fazla mesai alacağına yürütülen faizin başlangıç tarihi hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
Somut olayda, davacı tarafından açılan davanın belirsiz alacak davası olduğu gözetilmeden, fazla mesai alacağı konusunda dava ve ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmesi hatalı olmuştur. Mahkemece, fazla mesai alacağının tamamına dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerekirken yazılı şekilde sonuca gidilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.…”
gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, işçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.
Davacı vekili, müvekkilinin davalı iş yerinde 20.12.2001-17.01.2011 tarihleri arasında çalıştığını, iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini, fazla çalışma karşılığı ücretinin eksik ödendiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ücreti alacağının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı şirket vekili, talep konusu alacakların belirlenebilir olduğundan gerek kısmi gerekse de belirsiz alacak davasına konu olamayacağını, davacının iş sözleşmesinin işe devamsızlığı nedeniyle haklı nedenle feshedildiğini, fazla çalışma alacağının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, davacının davalı iş yerinde iş sözleşmesine dayalı olarak 21.12.2001-17.01.2011 tarihleri arasında çalıştığı, iş sözleşmesinin haklı bir neden olmaksızın davalı işveren tarafından feshedildiği, tanık beyanları ile sabit olan fazla çalışmalara ilişkin ücretin ödendiğini ispat etmekle yükümlü olan davalı işveren tarafından ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün taraf vekilleri tarafından temyizi üzerine karar Özel Dairece, yukarıda başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.
Mahkemece, önceki gerekçelere ek olarak davanın belirsiz alacak davası olarak değerlendirilebilmesi için kanundaki tanıma uygun olarak alacağın miktarının yahut değerinin tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkansız olması gerektiği gibi, davacının belirsiz alacak davası açmaya ilişkin iradesini de açıkça ortaya koyması gerektiği, davacının davayı ikame ederken sadece konu kısmında belirsiz alacak davası tabirine yer verdiği, bunun dışında tamamen kısmi davaya ilişkin talep şeklini ortaya koyduğu, yapılan tespitler sonrasında davacının belirsiz alacak davası açmış olması hâlinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 107/2’nci maddesinde hükme bağlanan talep artırım dilekçesi yerine davacı vekilinin 18.03.2013 tarihli ıslah dilekçesini dosyaya sunduğu, davanın kısmi dava kapsamında değerlendirildiği, bu nedenle faizlerin başlangıç tarihleri itibariyle kısmi dava ve ıslah kapsamında inceleme yapıldığı, davacı vekilinin ıslah talebine rağmen talebi aşar şekilde belirsiz alacak davası olarak değerlendirme yapılamayacağı, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde bozma kararındaki belirsiz alacak davasına ilişkin tespitlerin somut olayda uygulanma imkanı olmadığı, davacının davasının kısmi dava olarak değerlendirilerek buna ilişkin hüküm tesis olunduğu gerekçesiyle önceki kararda direnilmiştir.
Direnme kararı davalı işveren vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; işçilik alacakları istemli eldeki davada; dava konusu kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma alacağının belirsiz alacak davası mı yoksa kısmi dava olarak mı açıldığı, burada varılacak sonuca göre davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı sonucuna varılması hâlinde kıdem ve ihbar tazminatlarının belirsiz alacak olup olmadığı ve davacının belirsiz alacak davası olarak eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı ile fazla çalışma alacağı yönünden faiz başlangıç tarihinin dava tarihi mi yoksa dava ve ıslah tarihi mi olduğu noktalarında toplanmaktadır.
Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşme sırasında işin esasına geçilmesinden önce, Özel Dairece verilen bozma kararının 1’inci bendinde, davalının tüm, davacının ise aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine karar verilmesine rağmen, 2’nci bentte “kıdem ve ihbar tazminatlarının belirsiz alacak davasına konu olamayacağından bahisle bu alacaklar yönünden hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddi gerektiğinden bahisle davalı lehine bozma kararı verildiği gibi, bu bentte ilkesel açıklamalardan sonra somut olayın değerlendirilmesine ilişkin bölümdeki çalışma süresi ile aylık ücret miktarının eldeki dosya davacısı ile ilgilisi bulunmadığı anlaşılmakla, Özel Daire bozma kararının çelişkili değerlendirmeler içerip içermediği, içerdiğinin kabul edilmesi hâlinde maddi hataya dayalı bozma kararının kaldırılarak yöntemince inceleme yapılmak üzere dosyanın Özel Daireye gönderilmesinin gerekip gerekmediği, hususları ön sorun olarak tartışılıp, değerlendirilmiştir.
Bu yönden yapılan incelemede, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davacı ve davalı vekillerinin temyizi üzerine Özel Dairece verilen bozma kararının 1’inci bendinde, davalının tüm, davacının ise aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddine karar verilmesine rağmen, 2’nci bentte “kıdem ve ihbar tazminatlarının belirsiz alacak davasına konu olamayacağından bahisle bu alacaklar yönünden hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddi gerektiğinden bahisle davacı aleyhine ancak davalı lehine bozulduğu görülmüştür.
Öte yandan, davacı vekili müvekkilinin 20.12.2001-17.01.2011 tarihleri arasında çalıştığını ileri sürerek alacak isteminde bulunmuş, mahkemece de davacının 21.12.2001-17.01.2011 tarihleri arasında asgari ücret ile çalıştığı kabul edilerek hüküm kurulmuştur.
Buna rağmen Özel Dairece, 2’nci bentte belirsiz alacak davası ile ilgili ilkesel tespitler yapıldıktan sonra, somut olayın değerlendirildiği bölümde, davacının 14.06.2005-31.03.2012 tarihleri arası aylık net 1.650,00TL ücretle çalıştığını iddia ettiği, davalının da cevap dilekçesinde aylık ücretin 1.650,00TL olduğunu belirttiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ücret tahakkuk belgeleri esas alınarak brüt 1.650,00TL üzerinden ücret belirlenerek hesaplama yapıldığı şeklindeki açıklamalar karşısında, çalışma süresi ile aylık ücret miktarının eldeki davada davacı işçinin çalışma süresi ve aylık ücret miktarı ile ilgilisi bulunmadığı, somut olayın bozma kararında irdelenmediği anlaşılmış olup, Özel Daire bozma kararının kendi içinde çelişkili değerlendirmeler içerdiği, bu çelişkilerden anlaşıldığı üzere bozma kararının açık bir hataya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
Ortada yöntemince 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 297 vd. maddelerine uygun olarak tesis edilmiş bir bozma kararı bulunmadığından, ilk karara karşı dile getirilen temyiz itirazları karşılanmadığı gibi, Özel Daire kararındaki gerekçelere direnilerek verilen ısrar kararı da hüküm ifade etmeyecektir.
Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında, davalının ilk temyiz itirazları içerisinde dava türüne ilişkin itirazları bulunmadığından Özel Dairece davalının temyiz itirazlarının reddine karar verilmesinin isabetli olduğu ancak somut olaydaki çalışma süresi ve alınan ücret miktarının dosya içeriğine uygun olmamakla beraber kararın devamında somut olayın anlatıldığı, bu nedenle usul ekonomisi de dikkate alındığında ön sorun bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, bu görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir.
Hâl böyle olunca, yerel mahkemenin ilk kararına yönelik temyiz incelemesinin usulüne uygun olarak tamamlanabilmesi için Özel Daire bozma ve yerel mahkeme direnme kararlarının kaldırılmasına ve dosyanın Özel Dairesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
S O N U Ç : Yukarıda açıklanan nedenlerle maddi hataya dayalı Özel Daire bozma kararı ile bu karara dayalı olarak verilen direnme kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, ilk karara yönelik temyiz itirazlarının yöntemince incelenebilmesi için dosyanın 22. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 02.05.2019 tarihinde oy çokluğu ile kesin olarak karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy