MAHKEMESİ: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)
1. Taraflar arasındaki “Tazminat” davasından dolayı Yargıtay 4. Hukuk Dairesince ilk derece mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama sonunda, davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
2. Karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
I. YARGILAMA SÜRECİ
Davacı İstemi:
4. Davacı dava dilekçesinde; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ve ... İcra (Hukuk) Mahkemesi tarafından verilen kararların İcra İflas Kanunu (İİK) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK) aykırı olup kanuni haklarının re’sen tespit ve tesliminin kamu düzeni ve kanun gereği olduğunu, kanunun emredici hükümlerinin uygulanmaması nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığını, dava ve şikâyetlere neden olunduğunu, açmak zorunda kaldığı davalarda taleplerinin gereğinin yapılmamasının mevcut borçlarının ödenememesine ve borçlanarak yaşamasına sebep olduğunu, kanuna aykırılıkların ve uğradığı zararların tespit ve karşılanması ile eksik kalan hususların vekil atandıktan sonra belirlenmesi talebinin bulunduğunu ileri sürerek 5.000.000TL maddi ve maddi zararın üç katı manevi tazminat talep etmiştir.
Özel Daire Kararı:
5. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 20.03.2019 tarihli ve 2019/14 E., 2019/31 K. sayılı kararı ile; “..Dava, hakimlerin yargısal faaliyeti nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Dava şartı niteliğindeki görev sorunu, kendiliğinden ve öncelikle irdelenmeli ve ön inceleme aşamasında bu konuda bir karar verilmelidir (HMK m.114, m.115 ve m.138).
6100 sayılı HMK'nun 6644 sayılı Yasanın 3. maddesi ile değişik 47. maddesinde, "Devlet aleyhine açılan tazminat davası, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hakimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; .... ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür" hükmü düzenlenmiştir.
Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 30/01/2019 tarih ve 2019/1 sayılı kararı uyarınca, ihalenin feshi şikayetine dayalı davalar sonucunda verilen hüküm ve kararların temyiz inceleme görevi Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'ne ait olup, ...nun 47. maddesindeki düzenleme de dikkate alındığında eldeki davada ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapma görevi Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'ne aittir. Bu nedenle dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekir.
HÜKÜM: Gerekçe uyarınca;
1-6100 sayılı HMK'nun 47, 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine,
2-Karar kesinleştiğinde ve süresi içinde talep halinde dosyanın görevli Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
3-Yargılama giderlerinin görevli mahkemede değerlendirilmesine..” karar verilmiştir.
Kararın Temyizi:
6. Özel Daire kararı süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmiştir.
II. GEREKÇE
7. Dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 46. maddesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.
8. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 46. maddesinde sorumluluk nedenleri sınırlı olarak sayılmıştır. HMK’nın 46. maddesinde “(1) Hâkimlerin yargılama faaliyetinden dolayı aşağıdaki sebeplere dayanılarak Devlet aleyhine tazminat davası açılabilir:
a) Kayırma veya taraf tutma yahut taraflardan birine olan kin veya düşmanlık sebebiyle hukuka aykırı bir hüküm veya karar verilmiş olması.
b) Sağlanan veya vaat edilen bir menfaat sebebiyle kanuna aykırı bir hüküm veya karar verilmiş olması.
c) Farklı bir anlam yüklenemeyecek kadar açık ve kesin bir kanun hükmüne aykırı karar veya hüküm verilmiş olması.
ç) Duruşma tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanılarak hüküm verilmiş olması.
d) Duruşma tutanakları ile hüküm veya kararların değiştirilmiş yahut tahrif edilmiş veya söylenmeyen bir sözün hüküm ya da karara etkili olacak şekilde söylenmiş gibi gösterilmiş ve buna dayanılarak hüküm verilmiş olması.
e) Hakkın yerine getirilmesinden kaçınılmış olması.” düzenlemesi bulunmaktadır.
9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 47. maddesinde ise;
“(1) Devlet aleyhine açılan tazminat davası, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava, bu dairenin Başkan ve üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı ise yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yapılır. Verilen kararların temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yapılır. Temyiz incelemesine, kararı veren başkan ile üyeler katılamaz.
(2) Devletin sorumlu hâkime karşı açacağı rücu davası, tazminat davasını karara bağlamış olan mahkemede görülür.” şeklinde davaların açılacağı mahkeme düzenlenmiştir.
10. “Dava dilekçesi ve davanın ihbarı” başlıklı HMK’nın 48. maddesinde de;
“(1) Tazminat davası dilekçesinde hangi sorumluluk sebebine dayanıldığı ve delilleri açıkça belirtilir; varsa belgeler de eklenir.
(2) Mahkeme, açılan tazminat davasını, ilgili hâkime resen ihbar eder.” düzenlemesine yer verilmiştir.
11. Bu açıklamalar çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde davacı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ve ... İcra (Hukuk) Mahkemesi tarafından verilen kararların yanı sıra Yargıtay 12. Hukuk Dairesince verilen onama kararın da kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Bu durumda HMK’nın 47/1. maddesi gereğince davanın 4. Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülmesi, HMK’nın 48/2. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca da ilk derece mahkemesi hâkimi ve Bölge Adliye Mahkemesi başkan ve üyeleri ile birlikte temyiz aşamasında görev yapan Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin başkan ve üyelerine davanın ihbarı ile işin esası incelenerek karar verilmesi gerektiğinden, 4. Hukuk Dairesince verilen görevsizlik kararı doğru olmamıştır.
12. Hâl böyle olunca, dava dilekçesi, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği görevsizlik kararının bozulması gerekmiştir.
III. SONUÇ
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz itirazlarının kabulü ile Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği 20.03.2019 tarihli ve 2019/14 E., 2019/31 K. sayılı görevsizlik kararının BOZULMASINA, 05.04.2022 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy