-Yüksek Mahkeme Huzurunda Hukuk İstinaf No: 14/70
(Dava No: 341/69)
İstinaf eden: Şaziye Ali Raci
ile
İstinaf edilen: Fatma Mustafa ve diğerleri
- arasında.
İstinaf eden namına: Kıvanç Riza.
Aleyhine istinaf edilen namına: Gürsel Kadri.
1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu -
Bu Kanunun 6. maddesinin 1 ve 2. fıkraları uyarınca tam kira ve esas kiraya mahsuben ödeme.-
Davacı, davalıyı dava ederek tam kira ödemesini talep etti. Davalı ise bunu reddetti. Bidayet Mahkemesi, davalının tam kira ödemesi talebini reddetti. 1.12.1969 tarihinden itibaren kiraya mahsuben ödeme yapmasını emretti. Davacı, 1. Bidayet Mahkemesi-nin tam kiraya hükmetmemekle hata ettiğini, 2. Kiranın başlama tarihi olarak davanın açıldığı 1.5.1969 yerine 1.12.1969 tarihini saptamakla hata ettiğini iddia ederek istinaf etti.
KARAR: Yüksek Mahkeme, kiracının kazancı anormal durum neticesi olma-dan azalsa da, tam kirayı ödemekten muaf tutulabileceği nedeniyle birinci istinaf sebebini reddetti. Kiranın, davanın açıldığı tarihte başlaması gerektiğine karar vererek 2. istinaf sebebini kabul etti. Bidayet Mahkemesi, kirayı daha sonra bir tariht-e başlatacaksa, gerekçe göstermelidir.
---------------
HÜKÜM
İstinaf eden, müddei, Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 4 Mart 1970 tarihli kararı aleyhine 26 Mart 1970 tarihinde dosyaladığı istina-f ihbarnamesi ile istinaf etmiştir. Bu istinaf şu üç sebebe dayanmaktadır.
"1. Muhterem Mahkeme Müddeaaleyhin no 1'e tam kirayı
ödemesini emretmemekle hataya düşmüştür.
2. Muhterem Mahkeme, Müddeaaleyhlerin 1.5.1969
tarihinde-n olmayıp da 1.12.1969 tarihinden itibaren
kira ödemelerini emretmekle hataya düşmüştür.
3. Muhterem Mahkeme kararı verilen şahadet muvacehe-
sinde gayrı makûldur."
Önce 1. istinaf sebebini ele alalım. İstinaf edenin avukatını-n da iddia ettiği gibi bu istinaf sebebi 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 6. maddesinin tefsiri ile ilgilidir. Bu maddenin 1. ve 2. fıkraları aynen şöyledir:
"6.(1) Mahkeme, müstecirin ödeme kudreti ile mütenasib
o-larak esas kiraya mahsuben bir miktar kira ödeme-
sini emreder.
(2) Mahkeme, ödeme kudreti tam kirayı ödeyebilecek
durumda olan veya 21 Aralık 1963 tarihinden
önceki ödeme kudreti azalmayan bir müstecirin
- tam kira ödemesini emreder."
Bu davada hiç şüphe yoktur ki 1. müddeaaleyhin ödeme kudreti, 21 Aralık 1963'den önceki ödeme kudretine nazaran azalmıştır. Onun için Mahkeme 1. fıkra tahtinde ödeme kudreti ile mütenasib olarak esas kiraya mahsuben -bir kira ödemesini emretmesi gerekir. İstinaf edenin avukatı iddia etmiştir ki, madde 6(1) ödeme kudreti anormal durum neticesi olan sebeblerden dolayı azalma olduğunda tatbik edilecektir. Lâkin kanaatimizce kanun böyle bir tefrik yapmıyor. Anormal durum h-akkında tefrik yapılmak istendiğinde 3. fıkranın şart bendinde olduğu gibi sarih olarak belirtilmektedir. Bu sebeblerden dolayı kanaatimizce birinci istinaf sebebini kabul edecek kafi derecede bir sebep görmüyoruz ve bu sebepten dolayı 1. istinaf sebebini -reddederiz.
2. istinaf sebebine gelince, istinaf edenin avukatının da ileri sürdüğü gibi Bidayet Mahkemesi hakiminin ödemesi emredilen kiraların 1 Aralık 1969'dan başlaması için hükümde hiç bir sebeb belirtilmemiştir. Geçmiş istinaflarda da belirtildi-ği gibi Bidayet Mahkemelerinin takdir hakları olmakla beraber makul bir sebeb olmadıkça kiralar normal olarak davanın açıldığı tarihten itibaren ödenmesi gerekir. Bu davada da kiraların, davanın açıldığı ayın başından yani 1 Mayıs 1969 dan itibaren ödenmem-esi için bir sebeb görmüyoruz. Onun için 2. istinaf sebebi kabul olunur ve Bidayet Mahkemesinin ödenmesi emredilen kiraların 1 Aralık 1969 dan değil, 1 Mayıs 1969 dan başlaması emrolunur.
İstinaf edenin avukatı 3. istinaf sebebi üzerinde durmamıştır. -Zaten bu sebeb genel mahiyettedir. 3. istinaf sebebi de reddolunur.
Masrafa gelince, verdiğimiz karar muvacehesinde, kanaatimizce tarafların kendi istinaf masraflarını ödemeleri adildir ve böyle olmasını emrederiz.
- Yüksek Mahkeme.
26 Mayıs, 1970.
Full & Egal Universal Law Academy