- Hukuk Ýstinaf No. 14/74
(Dava. No. 172/71; Lefkoþa (Lefke)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:M. Necati Münir Baþkan, Ülfet Emin ve Þakir S. Ýlkay.
Ýstinaf eden: Mehmet Cemal Ýnönü, Lefke.
(Davacý)
ile
Aleyhine istina.f edilenler: l. Teyfik Fikret, Lefke.
2. Þifa Teyfik, Lefke.
(Davalýlar)
a r a s ý n d a .
Ýstinaf eden namýna: Osman Talât Naim.
Aleyhine istinaf edilenler namýna: Cebbar Niyazi.
Tahliye - Dava.lýlarýn evin bir odasýný iþgal ettikleri iddiasý ile tahliye talebi.
Zamanaþýmý ile mal iktisabý -Zamanaþýmý ile malýn iktisap edildiði iddiasý ve malýn Da.valý 2'nin ismine kayýt edilmesi talebi.
Hukuk Usulü - Müdafaa takriri - Davalýlarýrý iþgalci olmadýklarý ve za.manaþýmý ile malý iktisap ettiði müdafaasý - Zamanaþýmý ile mal iktisabýnýn mukabil dava oluþturmasý.
Hukuk Usulü - Ön Ýtiraz (iptidai itiraz) - Mahkemenin davaya bakmaya yetkisi olmadýðý iddiasý.
Fasýl 224 Taþýnmaz Mal (Tasarruf, Kayýt ve Kýymet Takdiri) Yasasý - Yasanýn 58. maddesi - Mahkemeye müracaat etme olana.ðýnýn kýsýtlanmasý - Yasanýn 58. maddesine göre hudut ihtilâfla.rýnda Mahkemeye müracaat etmeden önce Tapu Müdürünün ihtilâ.fa iliþkin bir karar vermiþ olmasý gerekir.
Hukuk Usulü - Dava konusu - Davadaki ihtilâfýn Fasýl 224'ün 58(1)'e giren bir "hudut ihtilâfý" olup olmadýðý.
Tefsir Kurallarý - Dar tefsir - Mahkemelerin yetkilerini kýsýtlayan herhangi bir ka.nun özellikle Anaya.sanýn yürürlüðe girmesinden sonra titiz ve dar bir þekilde tefsir edilmelidir.
Fasýl 224 Taþýnmaz Mal (Tasarruf, Kayýt ve Kýymet Takdiri) Yasasý - Yasada taþýnmaz mallar için bina, arazi taþýnmaz mal v.s. gibi çeþitli kelimeler kullanýlmýþ olmasý - Iasanýn genellikle geniþ anlamda "taþýnmaz mal" (immovable property), dar an- lamda "arazi" (land) sözcüðünü kullanmasý - Yasanýn 58(1) ma.ddesinde "kayýtlý arazi" (registered land) sözcükleri kullanýl- dýðýndan da.r tefsire göre sadece "arazi" ihtilâ.flarýný kapsamasý.
Fasýl 224 Taþýnmaz Mal (Tasarruf, Kayýt ve Kýymet Takdiri) Yasasý - Yasanýn 22. maddesi - Herhangi bir arazi üzerinde inþa edilen bir inþaatýn arazinin sahibinin malý addolunmasý.
Tefsir - Fasýl 224 Taþýnmaz Mal (Tasarruf, Kayýt ve Kýymet Takdiri) Yasasý - Yasadaki taþýnmaz mallar için kullanýlan sözcüðe göre da.r ve geniþ anlamda tefsir edilebilmesi - Genellikle Yasa.da kullanýlan "taþýnmaz mal" (immovable property) sözcüðüne geniþ, "arazi" (Land) sözcüðüne dar kapsam verilerek tefsire tabi tutulabilmesi.
Hukuk Usulü - Ýlk Mahkemeye davayý iade - Yargýtayýn yeniden görüþülmek üzere davayý Ýlk Mahkemeye geri göndermesi.
OLAY: Davacý ile Davalý 2 Lefkede birbirine hemhudut olan iki evin sahipleridir.
Davacý evine ait alt kattaki odalardan birini Davalýlarýn iþgal ettiklerini öne sürerek Davalýlar aleyhine tahliye davasý açtý.
Davalýlar ise sözkonusu odanýn Davalý 2'ye ait olduðunu iddia ettiler. Davalýlar ayrýca sözkonusu oda Davacýnýn isminde kayýtlý olsa bile, kaydýn yanlýþlýkla yapýldýðýný ve 1937'den beri Davalý 2 ve selefi tarafýndan kesintisiz kullanýlan odanýn Davalý 2 tarafýndan iktisap edildiðini öne sürdüler ve odanýn Davalý 2 adýna kayýt edilmesi için emir talep ettiler.
Davada mesaha memuru dinlendikten sonra Davalýlar bir iptidai itirazda bulunarak konunun Fasýl 224 Taþýnmaz Mal (Tasarruf, Kayýt ve Kýymet Takdiri) Yasasýnýn 58. maddesi anlamýnda bir "hudut münazaasý" olduðunu iddia ettiler ve bu maddeye göre öncelikle bu konuda Tapu Müdürünün kara.r vermesi gerektiðini, böyle bir karar verilmediði için Mahkemenin davaya bakmaya yetkisi olmadýðýný öne sürdüler.
Davacý ise ihtilâfýn Fasýl 224 madde 58 anlamýnda bir "hudut münazaasý" olmadýðýný savundu.
Ýlk Mahkeme ihtilâfýn Fasýl 224 madde 58 anlamýnda bir ihtilâf olduðunu ve öncelikle Tapu Müdürünün konuya iliþkin karar vermesi gerektiðini belirterek davayý red ve iptal etti.
Davacý Ýlk Mahkemenin bu bulgusunun hatalý olduðunu ileri sürerek hükmü istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, -Fasýl 224 Taþýnmaz Mal (Tasarruf, Kayýt ve Kýymet Takdiri) Yasasýnýn 58. maddesinin kapsamýna giren ihtilâflar ile ilgili mahkemenin davalara bakma yetkisinin kýsýtlandýðýný, sözkonusu 58. maddenin Anayasaya aykýrýlýðýnýn iddia edilmediðini ancak 58. madde tefsir edilirken Anayasa gözönünde tutularak titiz ve dar tefsir edilmesi gerektiðini belirtti.
Yüksek Mahkeme, Fasýl 224 madde 58(1)'in kayýtlý arazilerin (registered land) hudut münazaalarýna deðindiðini, Yasanýn 2. maddesinde ise taþýnmaz mal (immovable property) deyiminin kullanýldýðýný, yasa koyucunun 58(1) maddede kayýtlý taþýnmaz mal (registered immovable property) deðil de kayýtlý arazi (registered land) sözcüklerini kullanmakla arazi dýþýndaki taþýnmaz mallarý 58(1) madde kapsamýnýn dýþýnda tuttuðunu belirtti. Bu nedenle arazi dýþýndaki bina, aðaç, kuyu v.s. ihtilâflarýnda Tapu Müdürünün karar vermesi gerekmediði sonucuna varan Yüksek Mahkeme Ýlk Mahkeme hükmünü iptal ederek davayý yeniden görüþülmek üzere Ýlk Mahkemeye iade etti.
Atýfta Bulunulan Yargýsal Ýçtihatlar:
l.Þerife Mustafa Mulla Ýbrahim v. Mehmet Salih Süleyman (1953) 19 C.L.R. s. 237 sayfa 239.
H Ü K Ü M
Ýstinaf eden (davacý) Lefke'de Pir Paþa mahallesinde kâin olup E.181 sayýlý koçan (varaka XXVIII, Plân 11.S.III, 19.2.1) tahtýnda kayýtlý ve kýt'a sayýsý 217 olan bir evin sahibidir. Davalý 2 ise ayni maha.llede kâin ve davacýnýn evi ile hemhudut olup E.322 sayýlý koçan (blok E) tahtýnda kayýtlý ve kýt'a sa.yýsý 362 olan bir evin sahibidi-r.
Davacýnýn iddiasýna göre davalýlar takriben 25 Ocak 1964 tarihinde davacýnýn evine ait alt katta olan odalardan bir tanesine mütecaviz olarak yerleþtiler ve halen de bu odayý mütecaviz olarak iþgal etmektedirler. Davalýlara göre ise davacýnýn kendisine ait olduðunu iddia ettiði oda davalý 2'ye ait olup 1937'den beri davalý 2'nin koçaný tahtýnda kayýtlý bulunmaktadýr ve kendisinden önce de selefi tarafýndan kullanýlmakta idi.
Davacý, Lefke'de oturan Lefkoþa Kaza Mahkemesindc dosyalamýþ olduðu ve istinaf konusu olan dava ile, kendisi ile davalýlar arasýnda herhangi bir kira münasebeti olmadýðýný iddia ederek davalýlarýn mütecaviz olarak iþga.l ettikleri odayý tahliye edip boþ olarak davacýya teslim etmeleri için Mahkemeden emir talep etmiþtir.
-Davalýlar ise dosyalamýþ olduklarý müdafaa takririnde dava konusu odanýn davalý 2'nin koçanýn-a dahil olduðunu iddia etmiþ ve -bir mukabil talep ile dava konusu odanýn davacýnýn isminde kayýtlý olsa dahi, mezkûr kaydýn yanlýþlýkla yapýlmýþ olduðunu ve davalý 2 ve selefi tarafýndan kesintisiz olarak 1937'den beri kullanýlmakta olduðundan mezkûr odanýn davalý 2'nin ismine kayýt edilmesi için Mahkemeden emir talep etmiþtir.
-
Kaza Mahkemesi davacýnýn çaðýrmýþ olduðu Orhan Mevlit isminde Tapu Dairesinde çalýþan Mesaha Memurunun þahadetini dinledikten sonra davalýlarýn avukatý davanýn o safhasýnda bir iptidai itiraz ileri sürerek Mahkemenin bu davaya bakmaya yetkisi olmadýðýný ileri sürmüþtür. Davalýlarýn avukatý taraflar arasýndaki ihtilâfýn Fasýl 224 Taþýnmaz Mal Kanunu'nun 58. maddesi anlamýnda bir "hudut münazaasý" olduðunu ve ilk önce Tapu Müdürü ta.rafýndan karara baðlanmasý gerektiðini, Tapu Müdürü tarafýndan ise bu ihtilâfýn karar baðlanmamýþ olduðunu ve binaenaleyh Mahkemenin davaya bakma yetkisi bulunmadýðýný iddia etti. Davacýnýn avukatý ise taraflar arasýndaki ihtilâfýn mezkûr Kanunun 58. maddesi anlamýnda bir hudut münazaasý olmadýðýný, böyle bir itirazýn müdafaa takririnde yer almadýðýný ve binaenaleyh Mahkemenin davaya bakma yetkisi bulunduðunu iddia etti.
Kaza Mahkemesi tara.flarýn iddialarýný dinleyip tezekkür ettikten sonra taraflar arasýndaki ihtilâfýn Fasýl 224, Taþýnmaz Mal Kanununun 58. maddesi kapsamýna giren bir hudut münaza.asý olduðunu ve davadan önce bu ihtilâfýn Tapu Müdürü tarafýndan karara baðlanmasý için müracaa.t yapýlmadýðý cihetle davayý red ve iptal etmiþtir. Ka.za Mahkemesi kararýnda, bu hususta, þöyle demiþtir:-
"Kanaatimce mezkûr odanýn esasen kime ait olduðu hususunda ve malsahipliliði ile ilgili olarak ortada bir anlaþmazlýk vardýr ve esas dava. buna dayanmaktadýr. Çünkü hem davacý þahidi No.l'in hem de talep takriri ve müdafaa takririnden mezkûr odanýn taraflarýn mallarý arasýnda bir hudut teþkil ettiði ortaya çýkmaktadýr.-
-
Bu noktada Cap.224, 5.58(1) da dikkatlice incelendiðinde bu meseleyi kapsar kanaatine vasýl olurum.
Yukarýda söylenenler muvacehesinde mesele bir hudut. ve huduttaki odanýn mal sahipliliðini ilgilendirmesi nedeni ile Mahkemeye müracaat yapýlmadan önce Tapu Müdürüne 5.58(1) Cap.224 tahtýnda yapýlmasý icap ederdi kanaatindeyim."-
-
Davacý Bidayet Mahkemesinin bu kararý aleyhine istinaf etmiþ ve esas istinaf sebebi olarak Bidayet Mahkemesinin tara.flar arasýndaki ihtilâfýn bir "hudut münazaasý" olduðu hususundaki bulgusunun hatalý olduðunu ileri sürmüþtür.-
-
-Bu istinafta ka.rara baðlanmasý gereken husus taraflar arasýndaki ihtilâfýn, yani davalýlarýn iþg-al etmekte olduklarý dava konu-su odanýn kimin evine ait olduðu hususundaki ihtilâfýn, Fasýl 224, madde 58(1) anlamýnda bir "hudut mürýazaasý" olup olmadýðýdýr. Dava konusu ihtilâf bir "hudut münazaasý" ise, madde 58 tahtýnda Mahkemenin, mevcut durumda, davaya bakma yetkisi yoktur ve önce meselenin Tapu Dairesi Müdürü tarafýndan karara baðlanmasý gereklidir.-
-
-Fasýl 224'ün 58.- -maddesinin (1). fýkrasý aynen ,söyledir:-
"Determina-58.(1) Where any dispute arises as to the
tion of dis-boundaries of any registered land, such
putes as todispute shall, in the first instance, be
boundaries.determined by the Director after notice
given to the parties at least fourteen days
in advance informing them of the time
when the boundaries in dispute will be
inspected and no Court shall entertain any
a.ction or other proceeding relating to such
dispute unless the same has been deter-
mined in the first instance as in this
section provided."-
-
-Fasýl 224' ün 58. maddesinde (daha önce bu madde Kanunda 56. madde olarak yer almakta idi) "hudut münazaasý" tabirinin Kýbrýs içtihat kararlarýnda kesin ve esaslý bir tefsiri bulunmamakla beraber Yüksek Mahkeme Þerife Mustafa Mulla Ýbrahim v. Mehmet Salih Süleyman (1953) 19 C.L.R. 237 davasýnda s.239'da böyle bir- -"hudut münaza.asýna" deðinmiþtir. Bu hususta Yüksek Mahkeme o davada þöyle demiþtir:-
-
"We consider that the kind of dispute to which section 56 applies is one in which the boundary is described in the title-deed or delineated on a plan, and the dispute is as to where the physical boundary should actually run on the land so as to conform with the deed or the plan. It does not apply where there is a dispute as to whether the description in a deed or delineation in a plan is correct or not."-
-
Fasýl 224' ün 58. maddesi, görüleceði gibi, Mahkemelerin o maddenin kapsamýna giren ihtilâflar ile ilgili davalara bakma yetkisini kýsýtlamaktadýr. Bu Kanun 1946 yýlýnda yürürlüðe girdiði zaman Kýbrýs Cumhuriyetinin 1960 Anayasasý yürürlükte deðildi. Her ne kadar da Fasýl 224'ün 58. maddesinin Anayasamýzýn herhangi bir hükmüne aykýrý olduðu bu davada (belki de haklý olarak) iddia edilmemiþse de, kanaatýmýzca, Mahkemelerin yetkilerini kýsýtlayan herhangi bir kanun veya kanun hükmü genellikle, ve bilhassa Anayasa'dan sonra, titizlikle ve dar bir þekilde (strictly) tefsir edilmelidir. Kanaatýmýzca 58. maddeyi bu istinafta tefsir ederken bu hususun göz önünde tutulmasý gerekir.
-
Fasýl 224'ün 58(1) maddesi, metninden görüleceði gibi, kayýtlý arazi (registered land) ile ilgili hudut münazaalarýna deðinmektedir. Maddenin Ýngilizce metni þöyledir:--
-
"Where any dispute arises as to the boundaries of any registered land, such dispute shall, in the first instance .....". Fasýl 224'ün 2. maddesinde "taþýnmaz mal" ('immovable property') tabirinin tefsiri yer almaktadýr. Bu tefsir aynen þöyledir:" 'immovable property' includes(a) Iand;
(b)buildings and other erections, structures or fixtures affixed to any land or to any building of other erection or structure;-
-
(c)trees, vines, and any other thing whatsoever planted or growing upon any land and any produce thereof before severance;-
-
(d)springs, wells, water and water rights whether held together with, or independently of, any land;-
-
(e)privileges, liberties, easements and any other rights and advantages whatsoever appertaining or reputed to appertain to any land or to any building or other erection or structure;-
-
(f)an undivided share in any property herein before set out."-
-
Bu tefsire göre "taþýnmaz mal" (immovable property) araziyi (land), binalarý (buildings), aðaç, asma (trees, vines) ve sair bitkileri, su kaynaklarý, kuyular, geçit haklarý ve saireyi ihtiva etmektedir. Bundan anlaþýlaca.ðý gibi "taþýnmaz mal" ve "arazi" tabirleri, bu Kanun maksatlarý için, ayni anlamý taþýmamaktadýr. "Taþýnmaz mal" tabiri Kanunda daha geniþ bir anlamda kullanýlmakta ve diðer þeyler meyanýnda arazi ve binalarý da kapsamaktadýr.-
-
"Arazi" tabiri ise daha dar bir anlamda kullanýlmakta ve binalarý kapsamamaktadýr.
Fasýl 224 tüm olarak tetkik edildiðinde görülecektir ki, birçok maddeler de, tefsirdeki geniþ anlamda taþýnmaz mal murad edilmek istendiðinde "taþýnmaz mal" (imrýovable property) tabiri kullanýlmakta, sadece arazi kastedilmek istendiðinde de "arazi" (land) tabiri kullanýlmaktadýr. Örneðin Fasýl 224'ün 22. maddesinde arazi (land) tabiri kullanýlmaktadýr. Bu madde herhangi bir arazi üzerinde inþa edilen bir inþaatýn arazinin sahibinin malý addolunacaðýný derpiþ etmektedir.-
-
-Kanunun 58(1) maddesinde kullanýlan tabir "kayýtlý taþýnmaz mal" (registered immovable property) deðil de "kayýtlý arazi"- -(registered land) tabiridir. Kanun koyucu "taþýnmaz- mal-" yerine -"arazi" tabirini kull-anmakla araziden gayri taþýnmaz-lar dahil olmak üzere, b-u maddenin kapsamý dýþýnda býrakmayý istemiþ- olmalýdýr.-
-
Yukarýda izah edildiði gibi Kanunun 58(1) maddesi araziyi ilgilendiren münazaalarý kapsamakta, binalarla ilgili münazaalarý kapsamamaktadýr. istinaf konusu münazaa da arazi ile deðil de binalarla ilgili bir münazaa olduðundan, kanaatýmýzca, mezkûr maddenin kapsamýna girmemektedir.
Son olarak þunu belirtmek yerinde olur ki davada müdafaaya ilâveten bir de mukabil talep bulunmaktadýr. Mukabil talepte ileriye sürülen dava sebebi, baþlangýçta söylenenlerden görüleceði gibi, herhangi bir hudut münazaasý ile ilgili olmayýp müruru zaman ile elde edilen mülkiyet hakkýna istinad ettirilmektedir. Binaenaleyh taraflar arasýndaki esas ihtilâf SS(1) maddesinin kapsamýna giren bir hudut münazaasý olsa idi yine de mukabil talebin üzerine istina.d ettiði dava sebebi ile ilgili ihtilâfýn Kaza Mahkemesi tarafýndan dinlenip kararlaþtýrýlmasý gerekirdi.
Yukarýdaki sebeplerden ötürü Kaza Mahkemesinin davaya bakma yetkisi olmadýðý hususunda vermiþ olduðu karar hatalýdýr.
Netice itibarý ile istinaf kabul olunur. Kaza Mahkemesinin kararý iptal olunur. Dava dinlenip karara baðlanmak üzere Kaza Mahkemesine iade edilir.-
-
- -Ýstinaf masraflarýný aleyhine istinaf edilenler ödeyecektir.
- Yüksek Mahkeme-
-
29 Aðustos, 1974.
-
82
-
Full & Egal Universal Law Academy