-Hukuk İstinaf 18/69
(Dava No: 144/69
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
İstinaf eden: Lefkoşalı Süheyla Said.
(Müddeaaleyh)
ile
İstinaf edilen: Lefkoşalı M. Said Aziz ve diğerleri
- Arasında
İstinaf eden namına: Menteş Aziz
Aleyhine istinaf edilen namına: Ümit Süleyman.
1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu - Tam kira ödenmesi talebi - Fasıl 189, Tereke Kanunu 34(7) maddesi - Kiracı, -mal ile ilgili icar sözleşmesi yapıldığı zaman, o malı kiracının işgal etmesine ilk müsaade eden kiralayanın mülkiyet veya tasarruf hakkını inkâr etmekten men olunması (estoppel).
Davacılar, 15 yıl önce ölen bir şahsın varisleri olarak, dava konusu Lefko-şa'da bulunan bir evin zilyetleridir. Davalı, 13.4.1962 tarihli bir sözleşme ile bu evi, davacılar adına hareket eden 1. davacıdan ayda KL 10.-'ya kiraladı. Davacılar, davalıdan 1.3.1969'dan itibaren tam kira olan ayda KL 10.- kira ödemesini talep etti. Da-valı, davanın mevcut şekliyle ileri gidemeyeceğini, davacıların ancak tereke idare memuru vasıtası ile dava edebileceklerini iddia ederek iptidai itirazda bulundu. Bidayet Mahkemesi iptidai itirazı reddetti. Davalı iptidai itiraz hususunda Bidayet Mahkemes-i kararını istinaf etti.
KARAR: Yüksek Mahkeme, Fasıl 189 Tereke Kanunu 34. maddesinde bazı haller dışında, davanın tereke idare memuru tarafından açılmasının zorunlu olmadığını ve davalının, davacıların mülkiyet veya tasarruf haklarını inkârdan men olun-duğunu (estoppel) belirterek istinafı reddetti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
7/68 no'lu Hukuk İstinaf.
----------------------------
HÜKÜM
Müddeiler 4 Mart 1969'da Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladıkları 133/69 numaralı dava ile müdeealeyhin 1- Mart 1969'dan itibaren tam kira olan ayda KL 10.-'yı müddeilere ödemesi için mahkemeden bir emir taleb ettiler. Müddeliler taleb takririnde takriben 15 sene evvel vefat eden müteveffiye Zehra Hacı Mehmedin varisleri olduğunu ve Lefkoşada Nuri Efendi Sokak-, No: 5'de kain evin zilyetliğine hakları bulunduğunu ve 13 Nisan 1962 tarihli bir icar mukavelenamesi gereğince müddeiler namına 1. müddei mevzuu bahis evi müddeaaleyhe ayda KL 10.- kira ile bir sene müddetle icar eylediklerini iddia ettiler.
Müddeaaley-h 18 Mart 1969'da verdiği müdafaa takriri ile müddeaaleyhin 13 Nisan 1962 tarihli bir icar mukavelenamesi gereğince mevzuu bahis evi müddeiler namına hareket eden 1. müddeiden icar ettiğini kabul etti. Müddeaaleyh müdafaa takririnde davanın hali hazır ünva-nı ile ileri gidemiyeceğini, davacıların ancak tereke idare memuru vasıtası ile dava edebileceklerini iddia ederek iptidai itirazda bulundu.
Bidayet Mahkemesi 14 Haziran 1969'da ilk olarak müddeaaleyhin yapmış olduğu iptidai itirazı ele aldı ve bu iptida-i itirazı reddetti.
Müddeaaleyh Bidayet Mahkemesinin iptidai itiraz hususunda 14 Haziran 1969'da verdiği kararın hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf eyledi. İstinaf eden İstinaf Mahkemesinde davanın ancak tereke idare memuru tarafından açılabileceğini -iddia etti ve bunun için de Fasıl 189'un hükümlerinden bahsetti.
Fasıl 189 Tereke Kanununun 34(7) maddesi aynen şöyeldir:
"34.(7) Subject to the provisioms of section 29, for the purposes of legal proceedings under this section, no person may represent -the estate of a deceased person excep the representative."
Fasıl 189'un 34(1) maddesi de aynen şöyledir:
"34(1) Subject to the provisions of this section,on the death of any person after the commencement of this Law all causes of action subsisting againn-st or vested in him shall survive against, or, as the case may be, for the benefit of his estate:
Provided that this subsection shall not apply to cayuses of action for defamation."
Fasıl 189'un 34. maddesi genellikle bir şahıs öldüğünde o şahsın dava -etme hakkı veya aleyhine dava açılma mükellefiyeti olan halleri kastetmektedir. Bu gibi hallerde o şahsın hak veya mükellefiyeti terekesine devrolunur ve bu hak veya mükellefiyet 34. maddenin (7). fıkrasına göre ancak bir tereke memuru tarafından bir davad-a kullanılabilir. Bunun dışında olan hallerde dava açılması için mutlaka davanın tereke idare memuru tarafından açılması gerektiğine dair herhangi bir hüküm mevcut değildir.
Mevzuu bahis davadan açıkça görülüyor ki müteveffiye Zehra Hacı Mehmet öldüğünd-e müddeaaleyhin müteveffiye ile herhangi bir ilgisi yoktu. Müddeaaleyh mevzuu bahis evi 13 Nisan 1962'de Zehra Hacı Mehmet varisleri namına hareket eden M.Said Aziz'den bir icar mukavelesi ile icar eyledi. Müddeaaleyh icar mukavelenamesini imza ederken ter-eke mevzuu bahis değildi. Müstedaaleyh Zehra Hacı Mehmet varislerini mal sahibi olarak tanıdı ve işbu mal sahipleri ile yaptığı icar mukavelenamesine dayanarak mevzuu bahis evi işgal etti.
Kanaatimizce Zehra Hacı Mehmet varisleri ile müddeaaleyhin yaptığ-ı 13 Nisan 1962 tarihli icar mukavelenamesinden doğan hak veya mükellefiyet müteveffiyenin ölümünden sonra meydana geldiğinden Fasıl 189'un 34. maddesinde belirtilen hak veya mükellefiyetlerin şumulüne girmez ve 34. maddenin (7). fıkrası bu ahvalde uygulan-maması gerekir. Bundan dolayı müddeilerin müddeaaleyh aleyhine dava açmaya hakkı vardır. Kaldı ki İngiliz Umumi Hukukuna (Common Law) göre bir malı işgal eden veya kullanan müstecir, o mal ile ilgili icar mukavelesi yapıldığı zaman, ilk olarak o malı müste-cirin işgal etmesine müsaade eden mucirin mülkiyet veya tasarruf hakkını inkâr etmekten kanunen men olunur (estoppel) ve bu gibi ahvalde men olunma (estoppel) katidir. (absolute) (Bu hususta bak. Hukuk İstinaf No: 7/68).
Yukarıda izah olunan sebeplerden -dolayı işbu istinaf reddolunur. İstinaf edenin istinaf masrafalrını ödemesi emrolunur.
Yüksek Mahkeme
12 Ağustos, 1969
3
Full & Egal Universal Law Academy