- Hukuk İstinaf No: 18/70
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
(Dava No: 422/69)
İstinaf eden: 1. Hatice M. Niyazi
2. Emine Müjgan Hasan Hilmi
-(Müddeiler)
ile
İstinaf edilen: Necmi Süleyman Çavuş
(Müddeaaleyh)
arasında.
İstinaf eden namına: H. Cahit Yılmazoğlu
İstinaf edilen namına: Ümit Süleyman
- 1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu -
Kira Tahsisatının "tam maaş" içinde değerlendirilemeyeceği - Mukaveledeki "Tam maaş" kelimelerinin yorumlanması.
Davacılar, dava konusu evin mal sahibleridir. Davalı bu evi 1.7.1965'te bir kir-a sözleşmesi aktederek kiraladı. Kira KL 15.- olarak saptandı, ancak davalı tam maaşını alıncaya kadar ayda KL 5.- alel hesap kira ödeyecekti. Davacı, dava ederek, davalının tam maaş almaya başladığını iddia ederek ayda KL 15.- kira talep etti. Davalı tam -maaş almadığını iddia etti. Bidayet Mahkemesi, davalının tam maaş almadığı kanaatine vardı ve davayı reddetti. Davacılar bu kararı hatalı bulup istinaf ettiler.
KARAR: Yüksek Mahkeme, mukaveledeki "tam maaş" kelimelerinin 1963'te alınan maaşı ifade e-ttiğini, davalının o tarihte aldığı maaşın kira tahsisatını içermediğini kararlaştırdı ve istinafı kabul ederek davalının 1963'teki maaşını almaya başlaması nedeniyle ayda KL 15.- kira ödemesini emretti.
---------------------
- H Ü K Ü M
Müddeiler Lefkoşada Viktorya Sokağı No: 67 de kâin bir evin sahibi ve/veya muciridirler. Müddeaaleyh ise 1 Temmuz 1965 tarihinde aktedilen bir kira mukavelenamesi gereğince mevzu bahis evin 1 Temmuz 1965 tarihinden itibaren- kiracısıdır. Mezkûr mukavelename ahkâmına göre evin aylık kirasının KL 15.- olacağını mamafih, müddeaaleyh tarafından anormal durum düzelinceya veya kendisi tam maaşını alıncaya kadar, mukavelenamede uyuşulan kiranın sadece KL 5.- sının alel hesap ödenece-ğini müddeiler iddia etti. Müddeiler müddeaaleyhin 1.3.1969 tarihinden beri tam maaş almaya başladığını, durumun normale döndüğünü iddia ederek müddeaaleyhin aleyhine 16 Temmuz 1969 da 422/69 numaralı davayı ikâme ederek müddeaaleyhin 1 Mart 1969 tarihinde-n itibaren ayda KL 15.- kira ödemesini amir kılan bir Mahkeme emri taleb ettiler.
Müddeaaleyh 16.10.69 da dosyaladığı müdafaa ile müddeaaleyhin tam maaş almaya başladığını ve durumun düzeldiğini red ve inkâr etti.
Bidayet Mahkemesi her iki tarafı- ve Müddei namına şahadetveren bir şahidi dinledikten sonra mukavelenamede mevzuu bahis olan durumun normale dönmediği ve müddeaaleyhin tam maaşını almadığı kanaatına vararak müddeilerin talebini reddetti. Müddeiler Bidayet Mahkemesinin hükmünün hatalı old-uğunu ileri sürerek hükmün aleyhine istinaf eylediler.
Bu istinafta karara bağlanması icab eden yegane husus, mukavelenamede yer alan 'tam maaş' kelimelerinin ifade ettiği manayı tesbit etmektedir. Türk Hukuk Kurumu tarafından hazırlanan Türk Hukuk Lü-gatinde maaş kelimesi şöyle tarif edilmiştir:-
"Devletin asli hizmetlerinde çalışan ve devlet sicilinde
mukayyet olmakla beraber Memurin Kanununun bahşettiği
haklardan istifade eden ve devlet bütçesinden tekaüd
maaşı almak hakkını ha-iz bulunan memurlara verilen
aylık paradır."
İstinaf edenin avukatı maaş kelimesinin bir memura verilen kira tahsisatını ihtiva etmediğini ileri sürmüştür. Diğer taraftan aleyhine istinaf edilenin avukatı "maaş" kelimesinin bir memurun bareminde- tesbit edilen maaşa ilâveten kira tahsisatını da ihtiva ettiği manasına alınması gerektiğini iddia etmiş ve bu hususta Cumhuriyet ilân edildiğinde memur olan şahısların bu gibi hakları Anayasanın 192. maddesi tahtinde korunduğunu ileri sürmüştür. 192. mad-deye göre amme hizmeti görevinde bulunan herhangi bir şahsın hizmet ve kayıt şartları Cumhuriyetin ilânından sonra aleyhine olarak değiştirilemez. Hizmet kayıt ve şartları Anayasanın 192(7)(b) maddesi tahtinde şöyle tarif edilmektedir:-
"'Hizmet kayıt- ve şartları' bu Anayasa hükümleri gere-
ğince yapılması luzumlu intibaklara tabi olmak şartı
ile, ücret, azil veya görevden uzaklaştırma, emeklilik
maaşı, ikramiyeleri ve benzeri hakları ifade eder."
Bir mukavelenamede kullanılan -herhangi bir kelimeye normal olarak verilecek mana, o kelimenin her zamanki kullanılışında verilen mana olması gerekir. Bilindiği gibi Cumhuriyetin ilânına kadar bazı amme görevlilerine ve polislere Hükümet tarafından maaşlarına ilâveten kira tahsisatı ola-rak bir tahsisat ödenmekte idi. Cumhuriyet kurulduktan sonra yeni tayin olunan memurlara kira tahsisatı verilmemeye başlandı. Bundan görülüyor ki 16 Ağustos 1960 dan sonra memur olan bazı şahıslar kira tahsisatı almakta, bazıları ise kira tahsisatı almamak-ta idi. Kira tahsisatı almayan memurlara da ödenen ücret maaş olarak isimlendirilmektedir. Fakat bunların aldığı ücret herhangi bir kira tahsisatını ihtiva etmemektedir. Kanaatimizce 16 Ağustos 1960 dan sonraki devrede maaş kelimesi kira tahsisatını ihtiva- etmeyen bir ücret manasına alınmalıdır. Nitekim Anayasanın 192(7) maddesi ücret, ikramiye ve benzeri haklardan bahsetmektedir. Maaş kelimesinin her zamanki manası bu olması gerektiğine göre icar mukavelenamesinde kullanılan maaş kelimesine de ayni mana ve-rilmesi gerektiği kanaatındayız. Maş kelimesine her zamanki manasından başka bir mana verilmesi taraflar arasında arzu ediliyorsaydı, bu gibi mananın icar mukavelenamesinde sarahaten belirtilmesi gerekirdi. Halbuki icar mukavelenamesinde yalnız tam maaş ke-limesi kullanılmaktadır.
İcar mukavelenamesinde maaş yerine tam maaş kelimesi kullanılmakla maaş kelimesinin manasını değiştirmez, çünkü bilinen bir hakikattır ki icar mukavelenamesi 1965 senesinde imza edildiğinde müddeaaleyh normal maaşını almamakta- olup ancak normal maaşına karşılık KL 35.- almakta idi. Kanaatimizce 'tam' kelimesi ise 1963 te aldığı veya almaya hakkı olan maaşı, kira tahsisatı hariç, ifade etmek için konulmuştur. Verilen şahadetten açıkça görülüyor ki, müddeaaleyh 1963 maaşı olan KL- 65.165 mili 1 Mart 1969 dan sonra almağa başladı. Hatta buna ilâveten 1.3.1969 dan itibaren emniyet mensubu olduğu cihetle ayda KL 4.065 mil özel tahsisat almaktadır. İcar mukavelenamesinde kullanılan "durumun düzelip" ibaresinin icar mukavelenamesine her-hangi bir etkisi yoktur. Kanaatimizce durumun düzelip düzelmeme meselesi tam maaşın alınıp alınmamasına bağlanmaktadır. Yani icar mukavelenamesine göre müddeaaleyh maaş bakımından tam maaşını aldığında durumun düzeldiği sayılacaktı.
Yukarıda izah olun-an sebeblerden dolayı Bidayet Mahkemesinin durumun normale dönmediği ve müddeaaleyhin 1.3.69 dan sonra tam maaşı almadığı hususundaki bulgusunu hatalı buluruz. Kanaatimizce sözü geçen icar mukavelenamesinde "tam maaş" kelimeleri kullanıldığı zaman ve iartı- nazarı itibara alarak, müddeaaleyhin daha evvel aldığı veya almaya hakkı olduğu kira tahsisatını ihtiva etmez. Bundan dolayı Bidayet Mahkemesinin hükmünü iptal eder ve müddeaaleyhin 1 Ağustos 1969 dan itibaren müddeilere mevzuu bahis ev için ayda KL 15.- -kira ödemesi emrolunur.
Aleyhine istinaf edilenin Bidayet Mahkemesi ve İstinaf masraflarını ödemesi emrolunur.
Yüksek Mahkeme.
11 Haziran, 1970
Full & Egal Universal Law Academy