- Hukuk Ýstinaf No. 19/74
(Dava No. 815/73; Lefkoþa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:M. Necati Münir Baþkan, Ülfet Emin ve Þakir S. Ýlkay.
Ýstinaf eden: Emine Ahmet
(Davacý)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Abdullah Mehmet
(Davalý)
a r a s ý n d a .
Ýstinaf eden namýna: Mustafa Varol.
Aleyhine istinaf edilen ve tarafýndan avukatý hazýr deðil.
Hukuk Usulü - Gýyaben verilen hükmün iptali - Mahkemelerin bu hükümleri iptal ederken herhangi bir tarafa adaletsizlik olmamasýna özen göstermesi ve buna göre kayýt ve þartlar koyarak hükmü iptal etmesi.
Hukuk Usulû - Ýstinaf - Gýyaben verilen hükmün iptali emrine karþý istinaf - Yanlýþ Emir ve nizama dayanýlarak istida yapýlmasýna karþý istinaf.
Hukuk Usulû - Yanlýþ Emir ve nizama dayanýlarak yapýlan bir istidanýn geçerli kabul edilmesi.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzûðü - Emir 17 Nizam 10 - Ýlk Mahkemenin bu nizama dayanarak gýyaben verilen hükmü iptal etme emri vermesi.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüðü - Emir 64 - Ernir ve Nizamlardaki uyumsuzluða karþý makul bir süre zarfýnda muamelenin veya istidanýn iptalinin istenmesi gerekir.
Doðal Adalet Ýlkeleri - Doðal adalet ilkelerine göre bir kimsenin iddialarýný kanýtlamak için þahadet verme hakkýndan mahrum edilememesi.
OLAY: Davacý Davalýdan alacaðýný talep eden bir dava açtý. Davalý isbatý vücut kaydý yaptýrmadý. Davacý Davalýnýn gýyabýnda Dava.lý aleyhine hüküm aldý.
Davacý hükümlü borcun aylýk taksitlerle ödenmesi için bir istida dosyaladý.
Davalý, aleyhine hüküm alýndýðýný taksit istidasýnýn tebliði ile öðrendi ve hükmün iptali için H.M. Usulü Tüzüðü E.33 N.5'e göre bir istida dosyaladý.
Davalý yemin varakasýnda borcu olmadýðý için isbatý vücut dosyalamadýðýný iddia etti.
Ýlk Mahkeme, gýyaben verilen hükmün iptal edilmesi gerektiði kanaatine vardý ve Davacýnýn düçar olduðu masrafýn 14 güne kadar ödenmesi koþulu ile hükmün iptaline emir verdi.
Davacý, Ýlk Mahkemenin Davalýnýn istidasý H.M. Usulü Tüzüðü E.33 N.5'e dayandýðý halde hükmün iptalini emretmekle ve hükmü iptal edebilmek için tatminkâr izahat verilmediði halde hükmün iptaline emir vermekle hata ettiðini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, Davalýnýn istidasý H.M. Usulü Tüzüðünün yanlýþ emrine dayanmakla birlikte Tüzüðün 64. Emrine göre Tüzük nizamlarýna uyumsuzluk halinde karþý tarafýn herhangi bir iþlem yapýlmadan önce itiraz etmesi gerektiðini belirtti. Davacý istidanýn þekil hatasýna zamanýnda itiraz etmediði için Ýlk Mahkemenin hükmünü iptal etmesinin yerinde olduðu kanýsýna varan Yüksek Mahkeme Ýlk Mahkeme kararýný onayladý.
Yüksek Mahkeme, gýyaben verilen hükümlerin iptal edilmesi kararla.rýna iliþkin 31/73 sayýlý Hukuk Ýstinaf kararýna atýfta bulunarak, bu iptal hükümlerinde doðal adalet ilkelerine göre taraflara adalet yapýlmasý gerektiðini belirtti. Ýstida dikkatle incelendiðinde Davalýnýn zayýf da olsa. bir müdafaasý olduðunun görüldüðünü dikkate alan Yüksek Mahkeme Ýlk Mahkemenin hükmün iptali emrini verirken kullandýðý adli takdir hakkýna müdahale edecek yeterli sebep olmadýðý kanýsýna vardý ve istinafý reddetti.
Atýfta Bulunulan Yargýsal Ýçtihatlar:
1.Fetine Ayhan Mustafa ve diðeri ile Halil Salih Ergin arasýndaki 31/73 sayýlý Hukuk Ýstinaf.
__________________________
H Ü K Ü M
M. Necati Münir (Baþkan): Bu Ýstinafta Mahkemenin hükmünü Sayýn Hâkim Ulfet Emin verecektir.
Ülfet Emin, Hâkim: Bu istinafta istinaf eden (davacý), aleyhine istinaf edilen davalý) aleyhine Lefkoþa Kaza Mahkemesinde ikame ettiði 815/73 numaralý dava ile dava.lýnýn davacýya K.L.250.- borcu olduðunu iddia etti. Davalý davada isbatý vücut varakasý dosyalamadýðýndan Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýna uyularak davalýnýn aleyhine 25.10.1973 tarihinde hüküm verildi. Davacý daha sonra hükmün infazý için hükümlü borçlunun yani davalýnýn hükümlü borcunu aylýk taksitlerle ödemesi için Mahkemeye müracaat etti. O istida davalýya teblið olduðu zaman esas davada davalýnýn aleyhine hüküm verildiðini davalý öðrendi ve gýyabýnda verilen 25.10.73 ta.rihli hükm-ün iptali için 8 Mart 1974 tarihli istida ile Mahkemeye müracaat etti. Davalýnýn istidasýný destekleyen bir yemin varakasý bulunmaktadýr. Ýþbu yemin varakasý bizzat davalý tarafýndan yapýlmýþtýr. Davalý yemin varakasýnda talep edilen miktarý davacýya. borçlu olmadýðýný ve bu inançla Mahkemeye de isbatý vücut kaydý yaptýrmadýðýný belirtti. Davalýnýn istidasý Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn E.33 n.5'e istinad ettiði görülmektedir. Mamafih davalýnýn bizzat yapmýþ olduðu yemin varakasýnda hükmün isbatý vücut kaydý yapýlmadýðý nedeni ile verildiði belirtildi. Mahkemeye isbatý vücut kaydý yapýlmayan hallerde alýnan hüküm E.17 n.10 tahtinde iptal edilebilir. Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn 33. Emrinin 5. nizamý ise, duruþma esnasýnda herhangi bir tarafýn hazýr olmadýðý hallerde verilen herhangi bir hükmün iptaline þamildir.
Davalýnýn hükmün iptali için dosyaladýðý istidaya davacý itiraz etmiþtir. Ýtirazýnda davalýnýn isbatý vücut etmeyiþine gösterdiði sebeplerin makul bir gerekçe teþkil etmediðini, davalýnýn yemin varakasýnda ileri sürülen talep ve iddialarýn hukuken mesnetsiz olduðunu gösterdi.
Bidayet Mahkemesi davalýnýn yemin varakasýný ve davacýnýn itirazýný tezekkür ettikten sonra da.valýnýn gýyabýnda verilen hükmün iptal edilmesi gerektiði kanaatýna vararak hükmün iptali için, o güne kadar davacýnýn düçar olduðu K.L.21.500 masrafýn 14 güne kadar ödenmesi þartý ile, emir verdi.
Davacý Bidayet Mahkemesinin hükmünün aþaðýdaki sebeplerden dolayý hatalý olduðunu ileri sürerek istinaf eyledi:
1. Davalýnýn istidasý Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn E.33 n.5'e istinad ettirildiði halde Mahkeme hükmü iptal ederken E.17 n.10'a istinad etmekle hata etmiþtir.
2. "Proper case" olmadýðý halde ve/veya isbatý vücut kaydý yaptýrmamasý için davalýnýn tatminkâr bir izahatý bulunmadýðý halde Bidayet Mahkemesi hükmü iptal etmekle hataya düþmüþtür.
Ýlk önce l. istinaf sebebini ele alalým. Hiç þüphe yoktur ki davalýnýn istidasýnda yer alan E.33 n.5 meselenin olgularý ile baðdaþmamaktadýr. Ancak davalý yaptýðý yemin varakasýnda hükmün aleyhine isbatý vücut kaydý yaptýrmadýðý nedeni ile verildiðini sarahaten belirtmiþtir. Bu böyle olmakla beraber davacý itiraznamesinde davalýnýn istidasýnýn Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn uygun nizamýna istinad ettirilmediði hususunda herhangi bir itiraz yapmýþ deðildir. Buna ilâveten Bidayet Mahkemesi huzurunda dahi böyle bir itira.z yapmýþ deðildir ve istidanýn duruþmasýna gidilmiþtir. Hukuk Muhakemeleri Usulü Niza.matýnýn 64. Emrine göre Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamlarýna herhangi bir uyumsuzluk olduðu hallerde karþý taraf davada herhangi bir iþlem yapmadan önce uyumsuzluðu iddia edilen istidanýn veya davanýn iptal edilmesi için makul bir zamanda müracaat etmesi gerektiði öngörülmektedir. Bu yapýlmadýðý için ve Bidayet Mahkemesi de iptal kararýný uygun emir ve nizama istinad ettirdiði cihetle Bidayet Mahkemesinin hükmü hatalý deðildir.
Þimdi de 2. istinaf sebebini ele alalým. Bu hususta Yüksek Mahkeme 31/73 sayýlý hukuk istinafýnda verdiði hükümle bu gibi hallerde hangi þartlar tahtýnda bir hükmün iptal edileceði hususlarýný ayrýntýlý bir þekilde belirtmiþtir. O hükümde belirtilenleri þimdi burada tekrar etmeyi lûzumsuz görüyoruz. Yalnýz bu gibi ha.llerde esas kriter doðal adalet ilkelerine uyularak her þahsýn Mahkemede hazýr bulunup iddia.sýný isbat etmek için þahadet vermekten mahrum edilmemesi gerektiði ve herhangi bir tarafa adaletsizlik yapýlmamasýdýr. Herhangi bir þahýs mahkemede hazýr bulunup iddialarýný þahadetle isbat edemezse ve bu durumda aleyhine hüküm verilirse, diðer tarafa adaletsizlik olmamak þartý ile bu gibi hallerde verilen hükmün iptal edilmesi gerekir. Yalnýz þunu da belirtmek yerinde olur ki adaletsizlik olup olmayacaðý hususunu tezekkür ederken hükmün iptalini isteyen tarafýn dava.da makul bir talebi veya müdafaasý olup olmadýðý hususunu göz önünde tutmak gerekir. Bu nedenle herhangi bir hükmün iptalini isteyen taraf yemin varakasýnda davada makul bir talebi veya müdafaasý olduðu hususunda bir iddia yapma.sý ve bu hususla.rýn ne olduðunu ayrýntýlý bir þekilde b-elirtmesi gerekir. Bu davada davalýnýn makul müdafaasý olup olmadýðý hususunda yapmýþ olduðu yemin varakasý tam tatminkâr deðildir, çünkü davalý sadece borcu olmadýðýný belirtmiþtir. Halbuki normal olarak da.valý niçin borcu olmadýðýný, meselâ davacýdan talep oluna.n miktarý ve/veya herhangi bir kýsmýný iddia olunan tarihte veya baþka herhangi bir zamanda borçla.nmadýðýný ve/veya herhangi bir miktar borçlandý idi ise bu miktarý veya herhangi bir kýsmýný ne zaman ödediðini belirtmesi gerekirdi. Bu böyle olmakla beraber Bidayet Mahkemesi davalýnýn ilk nazarda makul bir müdafaasý olduðu kanaatýna vardý. Kanaatýmýzca yemin varakasý müdafaanýn kesinlikle ne olduðu hususunda ayrýntýlý bir bilgi ihtiva etmemekle beraber yemin varakasý tüm olarak incelendiðinde, davalýnýn zayýf da olsa davada bir müdafaasý olduðu kanýsýna varýlabilirdi. Bidayet Mahkemesi bu adli takdirini kullanarak bu kanaata varmýþtýr. Bidayet Mahkemesinin adli takdirine müdahale edecek kâfi derecede bir sebep görmüyoruz.
Hiç þüphe yoktur ki herhangi bir hükmün iptal edilmesi ile karþý tarafa bir nevi adaletsizlik olduðu da iddia edilebilir. Mamafih hükmün bazý þartlarla iptal edilmesi o gibi adaletsizliði ortadan kaldýrabilir. Meselâ bu davada olduðu gibi hüküm iptal edilirken o güne kadar yapýlan masraflarýn ödenmesi. þart konmuþtur. Dolayýsýyle masraf hususunda vukuu muhtemel herhangi bir adaletsizlik giderilmiþtir. Baþka herhangi bir adaletsizlik olabileceði hususunda Mahkeme huzurunda herhangi bir þahadet mevcut deðildir.
Yukarýda izah olunan sebeplerden dolayý istinaf reddolunur.
-- --Yüksek Mahkeme
14 Haziran, 1974.
109
-
Full & Egal Universal Law Academy