-Hukuk İstinaf No. 20/72
(Dava No. 366/71; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
M. Necati Münir, Başkan ve Ahmet İzzet, Üye
İstinaf eden: Fatma Ahmet, Lefkoşa
(Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Hava Osman, Nezaket Osman'ın yetkili vekili sıffatı ile, L-efkoşa
(Davacı)
arasında
İstinaf eden namına: Cebbar Niyazi
Aleyhine istinaf edilen namına: Metin A. Hakkı
1967, Kira Tamim ve Murakabe (Geçici Hükü-mler) Yasası - Yasanın 2. maddesindeki "kanuni müstecir" deyimi.
Kanuni Müstecir- Kanuni müstecirin yorumu.
1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Yasası - Yasanın 10(e) maddesi - Tahliye emri yerine bir miktar kira ödenmesini emretme yetkisi.
-Tahliye - Mahkemenin 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler Yasasının 10(e) maddesindeki tahliye emri verip vermeme hususundaki takdir yetkisi - Mahkemenin kira münasebeti olmayan hallerde tahliye emri yerine bir miktar kira ödenmesini emredebilmes-i için işgal edenin normal veya makul kirayı ödeyebilecek durumda olması gerekir.
KiraMûnasebeti Olmayan Hal - 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Yasasının 8(2) maddesi - İşgal veya kullanan şahısların bir miktar kira ödemelerine emir verile-bilmesi - Böyle bir emrin onları "müstecir aline getirmemesi.
OLAY: Davacı Lefkoşa'daki evini 23 Eylül 1969 tarihli mukavele ile Necmi Civan'a 1 sene müddetle ayda K.L.9.-dan kiraladı.
Davalı eve Necmi Civan'ın metresi olarak yaşamak üzere girdi ve muka-vele hitamında Necmi Civan evden ayrılmasına rağmen evde oturmaya devam etti.
Davacı açtığı dava ile evin tahliyesi ile tahliye edilinceye kadar ayda K.L.9.- kira ödenmesini talep etti.
Davalı evi Davacının arzusu hilâfına işgal etmediğini ve mali gücünü-n ayda K.L.1.500 mils ödemeye yeterli olduğunu iddia etti.
İlk Mahkeme Davalının 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Yasasının 2. maddesindeki "müstecir" tabiri kapsamına girmediğine ve evin normal kirasını ödeyebilecek güçte olmadığına göre e-vi tahliye etmesi gerektiğine karar verdi.
Davalı İlk Mahkemenin Davacının rızası ve/veya göz yumması ile eve yerleşmesine rağmen müstecir olmadığına ilişkin bulguya varmakla ve 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Yasasının 10(e) maddesindeki -takdir yetkisini aleyhine kullanarak tahliye emri vermekle hata ettiğini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Yasasının 8(2) maddesinin kira ilişkisi olmayan halleri kapsadığını, buna göre konu-t işgal eden şahısların bir miktar kira ödemeleri için ev sahibinin Mahkemeden talepte bulunabileceğini ancak böyle bir talebin işgal edenleri müstecir haline getiremiyeceğini belirtti.
Yasasının 10(e) maddesinde yer alan tahliye emri yerine bir miktar kir-a ödenmesine ilişkin takdir yetkisinin evin normal veya makul kirasını ödeyebilecek şahıslar lehine kullanılabileceğini kabul eden Yüksek Mahkeme İlk Mahkemenin tahliye emri vermekle hatalı hareket etmediği sonucuna vârdı ve istinafı reddetti.
Atıfta Bulu-nulan Yargısal İçtihatlar:
1. Hukuk İstinaf 17/71.
HÜKÜM
Aleyhine istinaf edilen (davacı) Lefkoşada 69 Tanzimat Sokakta bulunan bir evin kayıtlı mal sahibidir ve mezkûr evi 23 Eylül 1969 tarihli yazılı bir icar mukavelesi tahtinde Necmi Hasan Civan ism-inde birisine aylığı K.L.9.-dan 1 Ekim 1969 tarihinden 30 Eylül 1970 tarihine kadar bir sene müddetle icar eyledi. İstinaf eden (davalı) bu eve müstecir Necmi Hasan Civan ile biılikte onun metresi olarak yaşamak üzere girmiştir. Mukavele hitamında, yani 30- Eylül 1970 tarihinde, Necmi Hasan Civan evi terketmiş olmasına rağmen, istinaf eden (davalı) evi işgale devam etmiştir.
Aleyhine istinaf edilen (davacı) Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı 366/71 sayılı dava ile, davacı ile davalı arasında herhangi bir- kira münasebeti olmadığını iddia ederek davalının mezkûr evi tahliye etmesi ve davalının 1 Ekim 1970 tarihinden itibaren evi tahliye edinceye kadar davacıya K.L.9:- ayda ara kâr ve/veya kira ödemesi için emir talep etti.
İstinaf eden (davalı) dosyaladığı- müdafaa takriri ile davalının mezkûr evi davacının arzusu hilâfına işgal etmediğini, davalı talep edilen ayda K.L.9.-yı ödeyecek kapasitede olmadığını ve ancak gelirine göre ayda K.L.1.500 mil ödeyebileceğini iddia etmiştir.
İstinaf konusu olan bu davanı-n yukarıda özeti yapılmış olan vakalar hususunda tarafların mutabık kalması üzerine Bidayet Mahkemesi huzurunda şahadet ibraz edilmiştir ve Bidayet Mahkemesi yalnız tarafların avukatlarının hukuki yönden yaptıkları iddiaları dinledikten sonra istinaf edeni-n (davalının) 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 2. maddesinde bulunan "müstecir" tabirinin kapsamına girmediğinden bu Kanun maksatları için istinaf edenin (davalının) aleyhine istinaf edilenin (davacının) "müsteciri" olmadığı kanaat-ına varmıştır. İstinaf eden (davalı) evin normal kirası olan K.L.9.-ya yaklaşık bir kira ödeyebilecek kudrette olmamasından Bidayet Mahkemesi 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 10. maddesinin (e) paragrafı tahtında mahkemeye verilen -takdir hakkını kullanarak istinaf edenin (davalının) mezkûr evi en geç 15 Haziran 1972 tarihinde tahliye ederek boş olarak aleyhine istinaf edilene (davacıya) teslim etmesine karar vermiştir.
İstinaf eden (davalı) Bidayet Mahkemesinin bu kararı aleyhine 1-3 Haziran 1972 tarihinde dosyaladığı istinaf ihbarnamesi ile istinaf eylemiştir. İstinaf sebepleri şunlardır:-
"l. Muhterem Bidayet Mahkemesinin müdeialeyh/müstenifin müstecir olmadığına dair bulgusu hatalıdır.
2. Müddeialeyh/müstenif mezkûr haneyi müdde-inin
a) riza ve/veya muvafakatı ile işgal etmiştir.
b)müddei, müdeialeyh tarafından söz konusu hanenin işgal edildiğini bilmesine rağmen müddeialeyhi men etmemiş işgal etmesine göz yummakla müsaade etmiş sayılır.
3. Müddeialeyh/müstenif mezkûr hanenin -müsteciridir; söz konusu hanenin müstecirinden hak elde etmiş bir kimse olarak vasıflandırılmalıydı.
4. Müddealeyh/müstenifin mütecaviz alarak mezkûr haneyi işgal ettiği hususundaki bulgusu hatalıdır.
5. Muhterem Bidayet Mahkemesinin 1967, Kira Tanzim ve- Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 10(e) maddesinin -müddeialeyh/müstenifin aleyhine kullanılması ve tahliye emrinin ita kılınması hatalıdır.
6. 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 10(e) bendinin 2'nci paragrafının tatbik edilmesi- daha uygundur. Muhterem Bidayet Mahkemesi müddeialeyh/müstenifin ödeme kudretine göre bir miktar kira ödemesini emretmeliydi."
1, 2, 3, ve 4. istinaf sebepleri istinaf eden (davalı) ile aleyhine istinaf edilenin (davacı) aralarında olan hukuki münasebet -ile ilgilidir ve istinafın dinlenmesinde olduğu gibi bu dört istinaf sebebi ile birlikte ele alınabilir. Bu istinaf sebepleri ile ilgili karara bağlanması gereken husus istinaf edenin (davalı) 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 2. ma-ddesinde bulunan "müstecir" tabirinin tarifine girip girmemesi hususudur. Kanunun 2. maddesi "müstecir" tabirini aynen şöyle tarif etmektedir:-
"Müstecir" -
(a) Kanuni müsteciri ;
(b) Herhangi bir müstecirin müstecirini veya müstecirden hak elde etmiş her-hangi bir şahsı;
(c) Ölümü zamanında kendisi ile birlikte ikamet eden müstecirin dul eşini veya dul bir eş bırakmadığı hallerde müstecirin ölümüne tekaddüm eden en az altı ay müddetle müstecir ile birlikte ikamet eden müstecirin ailesinden bir azasını da i-htiva eder "
"Müstecir" -
(a) Kanuni müsteciri ;
(b) Herhangi bir müstecirin müstecirini veya müstecirden hak elde etmiş herhangi bir şahsı;
(c) (Slümü zamanında kendisi ile birlikte ikamet eden müstecirin dul eşini veya dul bir eş bırakmadığı hallerde -müstecirin ölümüne tekaddüm eden en az altı ay müddetle müstecir ile birlikte ikamet eden müstecirin ailesinden bir azasını da ihtiva eder "
İstinaf edenin (davalının) avukatı istinaf edenin "müstecir" tabirinin tarifinin (b) paragarafının kapsamına girdi-ğini iddia etmiştir ve bu iddiayı desteklemek maksadı ile dikkatımızı 1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kunununun 8. maddesinin (2). fıkrasına çekmiştir. Bu fıkranın hükmü şöyledir:-
"2. Kira münasebeti olmayan herhangi bir halde, ilgili ga-yrı menkul malı herhangi bir surette işgal eden veya kullanan şahıs veya şahısların her birinin ödeme kudretleri nazarı itibara alınarak bir miktar kira ödemeleri emredilebilir.
-Görüldüğü gibi Kanunun 8. maddesinin (2). fıkrası "kira münasebeti olmayan" hallerle ilgilidir ve kanaatımızca bir mal sahibinin, Kanunun 8(2) maddesi tahtında malını başkaları ile işgal eden ve kira münasebeti olmayan bir şahsın bir miktar kira ödemesi iç-in mahkemeden emir talep etmesini mümkün kılması mal sahibi ile kira münasebeti olma an o şahsı Kanunun 2. maddesinde bulunan "müstecir" koymaz.
-
-Mahkeme huzurunda kabul edilen vakalar göz önünde tutulduğunda müstecirin metresi olarak müstecir ile birlikte evde ikamet eden istinaf edenin (davalının) ne "müstecirin müsteciri" ve ne de "müstecirden hak elde etmiş herhangi bir şahıs" olmadığı görülmekt-edir ve bundan dolayı istinaf eden (davalı) Kanunun 2. maddesinde bulunan "müstecir" tabirinin tarifi (a) ve (c) paragrafının kapsamına girmediği (b) paragrafının kapsamına da girmediği kanaatındayız. Bu sebepten dolayı istinaf ihbarnamesinde bulunan 1, -2, 3 ve 4. istinaf sebepleri reddolunur.
-
Şimdi de tahliye emri ve 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler Kanununun 10(e) maddesi ile ilgili olan 5 ve 6. istinaf sebepIerini ele alalım. Kanunun 10(e) maddesi aynen şöyledir:
"Tahliye 10. 11 ve 12'nci madde hükümlerine tabi olmak şartı ile -emri.
Mahkeme, ancak aşağıda gösterilen hallerde tahliye emri verebilir:
( a). ........
(b). ........
(c). ........
(d). ........
(e) Kira münasebeti olmaması halinde:
Ancak, Mahkeme, uygun gördüğü hallerde, tahliye emri yerine bu gibi bir gayri menkul m-alı işgal eden şahıs veya şahısların ödeme kudretlerine göre mezkûr gayri menkul mal için bir miktar kira ödemelerirü emredebilir."
-İstinaf eden (davalı) gerek müdafaa takririnin 5. paragrafında ve gerekse avukatının Bidayet Mahkemesinde Mahkemeye yaptığı hitabede istinaf eden (davalı) çalıştığı restoranda haftada K.L.2.500 mil ödendiğini, mezkûr evin normal kira bedeli olan ayda K.L.9-.-yı ödeyecek durumda olmadığını ve ancak geliri nisbetinde ayda K.L.1.500 mil ödeyebilecek durumda olduğunu beyan eylemiştir. Yüksek Mahkeme 17/71 sayılı Hukuk İstinafında verdiği hükümde şöyle demiştir: (s.2-3)
-
"Kira Kanununun 10(e) maddesi tahtinde Bidayet Mahkemesinin evi işgal edenin mütecaviz olduğu hallerde tahliye emri vermesi gerekir. Ancak Bidayet Mahkemesi uygun gördüğü hallerde tahliye emri yerine mütecavizin bir miktar kira ödemesini emredebilir. Kana-atimizce 22/69 ve 20/70 numaralı istinaf hükümlerinde belirtilen faktörlerin en esası, mütecavizlerin evin normal kirasına yaklaşık bir kira ödemesidir. Evi işgal eden, evin normal kirasını ödeyebilecek kudrette olsa bile, Bidayet Mahkemesinin 10(e) maddes-i tahtinde tahliye emri vermeye yetkisi vardır. Mamafih, 10(e) maddesinin şart bendine dayanarak Bidayet Mahkemesi takdir hakkını kullanarak tahliye emri vermeyebilir. 20/70 numaralı istinaf hükmünde belirtilen prensip ve faktörler tahiiye emrinin verilmem-esi için nazarı itibara alınması gereken faktörlerdir. Fakat daha ewel de belirttiğimiz gibi bu faktörlerin en esası mütecavizin ödeyeceği kiranın normal kiraya yaklaşık bir kira olmasıdır ............ Mütecavizler, hale göre, normal veya makul kirayı veya- normal veya makul kiraya yaklaşık bir kira verecek durumda değillerse, Kira Kanununun 10(e) maddesinin öngördüğü gibi Mahkemenin tahliye emri vermesi gerekir."
Bidayet Mahkemesi, Kanunun 10(e) maddesi tahtinde verilen takdir hakkını kullanırken normal ve-ya makul kirası ayda K.L.9.- olan bir evi işgal eden istinaf edenin (davalının) kira olarak ancak K.L.1.500 mil ödeyebileceğini ve 17/71 sayılı Hukuk İstinafında vaz edilen prensibi göz önünde tutarak, tahliye emri vermeyi doğru ve uygun görmüştür. Kanaatı-mızca Bidayet Mahkemesi Kanunun 10(e) maddesi tahtında Mahkemeye verilen takdir hakkını doğru kullanmıştır ve bu takdir hakkını kullanıp tahliye emri vermekle Bidayet Mahkemesinin herhangi bir hata işlediğine dair istinaf eden (davalı) tarafından ikna edil-miş değiliz.
Bu sebepten dolayı istinaf ihbarnamesinde bulunan 5 ve 6. istinaf sebepleri de
reddolunur.
Netice olarak işbu istinaf reddolunur ve istinaf edenin (davalının) mezkür evi
31 Ekim 1972 tarihine kadar tahliye etmesi emrolunur.
İstinaf masrafl-arıni istinaf edenin (davalının) ödemesi emrolunur.
Yüksek Mahkeme
28 Eylül 1972.
Full & Egal Universal Law Academy