- Hukuk Ýstinaf No. 20/74
(Dava No. 72/73; Limasol)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
-Mahkeme Heyeti:M. Necati Münir- Baþkan, Ülfet Emin ve Þakir S. Ýlkay.
Ýstinaf eden: Taner Mehmet, Evdim, Limasol.-
(Müstedi)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Bahire Mustafa, Evdim, Limasol.
( Davacý-müstedaaleyh)
- - a- -r- -a- -s- -ý- -n- -d- -a- -. -
-
Ýstinaf eden namýna: Hüseyin Malyalý.
Aleyhine istinaf edilen namýna: Ekrem Avcýoðlu.
-Hukuk Usulü -- Haczolunan malda hak iddiasý - Haciz memurunun H.M. Usulü Tüzüðünün Emir 44 Nizam 12'ye uygun hareket ederek mülkiyet tespiti için Mahkemeye müracaat prosedürünü iþletmemesi.
-Hukuk Muhakemeleri Usulû Tûzüðü -- E-mi-r 44 - Ýcra memurlarýnýn haciz müzekkeresini uygulamak için bu emre uygun hareket etmesi gereði.
-"Zilyetlik mûlkiyete karine teþkil eder" ilkesi-.-
-Hukuk Usulü -- Yüksek Mahkemenin, taþýnýr malda zilyetlik mülkiyete karine teþkil eder ilkesine uygun hareket etmeyen Ýlk Mahkemenin hükmüne müdahale etmesi.
-Fasýl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasasý -- Yasanýn 21. maddesiBu maddeye göre haczolunan malda hak iddia edenin Mahkemeye 3 gün içinde müracaat etmesi gerekir.
-
-O-LAY:- Müstedi kendisine ait ev eþyalarýnýn baþkasýnýn hükümlü borcu için haczedildiðini iddia ederek bu eþyalarýn satýþýný durdurmak için Mahkemeye bir istida dosyaladý.
Ýstida H.M. Usulü Tüzüðünün Emir 44 Nizam 12(a) ve Fasýl 6 madde 20-21'e istinat etmektedir.
-Ýlk Mahkeme Müstedinin üzerine düþen ispat külfetini Mahkemeyi tatmin edecek kadar yerine getiremediði g-erekçesi ile istidayý reddetti.-
-
-Müstedi, Ýlk Ma-hkemenin eþyanýn tasarrufunda olduðu bir sýrada. haciz memurunca hac-zedilmesine izin vermekle, eþya-nýn mülkiyeti hakkýndaki ispat kûlfetini Müstediye yüklemekle, hataya düþtüðünû ileri sürerek kararý istinaf etti.
-SONUÇ: -Yüksek Mahkeme, icra müzekkeresi isdarýndan sonra icra memurunun nasýl hareket edeceðinin H.M. Usulü Tüzüðünün 44. emrinde belirtildiðini, emrin 12. nizamýna göre haczolunan maI 3. þahýslarca ta.lep edildiði takdirde icra memurunun;-
-
a) Talebin herhangi bir esasa dayanmadýðý kanaatine varma.sý halinde Fasýl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasasýnýn 21. maddesine göre talep edene 3 gün içinde Mahkemeye müracaat etmesi için ihbarda bulunmasý;-
-
-b) Talebin bir esa-sa -dayandýðý kanaatýna. varmasý ha-linde hükümlü alacaklýya Forma 41 gereðince bir ihbar göndermesi gerektiðini belirtti. Bu meselede eþyalar 3. þahsýn tasarruf veya zilyetliðinde olduðuna. göre icra memurunun "zilyetlik mülkiyete karine te-þkil eder" ilkesini dikkate ala-rak b) þýkkýnda belirtildiði gi-bi hareket etmesi gerektiði kar-ýsýna vardý. Ýlk Mahkemenin de ayný ilkeyi gözönünde bulundurarak aksine delil yokluðunda eþyalarýn Müstediye ait olduðu sonucuna varmasý gerektiðini beli-rten Yüksek Mahkeme istinafý ka-bul ederek Ýlk Mahkeme kararýný iptal etti.
-Atýfta Bulunulan Yargýsal Ýçtihatlar:-
-1. Richa-rds v. Jenkins (1887) Q.B.D. s.451 sayfa 455, 456.
-
-Atýfta Bulunulan Bilimsel Ýçtihatlar:- -
-l. 1970 (1) Annua.l Practice sayfa 234-235.-
-
-___________________
H Ü K Ü M
-
-Limasol Kaza Mahkemesine baðlý icra memuru, Limasol Türk Kaza Mahkemesinde 72/73 sa.yýlý da.vada davacý tarafýndan davalý aleyhine isdar olunan 146/73 sayýlý müzekkereye dayanarak 17.1.74 tarihinde Evdim'de müstedinin evinde bulunan bir dört kapýlý dolabý, komodini ile beraber bir karyolayý-, bir büfeyi ve bir aynalý tuva-leti hacz etti. Müstedi haczolunan rýallarýn kendisine ait olduðunu iddia etmesine raðmen icra. memuru müstedi tarafýndan yapýlan talebin doðru olduðuna kanaat getirmeyerek Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn Emir 44 nizam 12(a) tahtinde müstediye bir ihbarname gönderdi. Müstedi 19.1.74 tarihinde Limasol Kaza Mahkemesinde dosyaladýðý bir istida ile hacz olunan eþyalarýn satýþýnýn durdurulmasýný ve eþyalarýn müstediye ait olduðu hususunda Mahkemenin emir itasýný talep etti. Müstedinin istidasý Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýný-n Emir 44 n.l2(a) ile Hukuk Mah-keme-leri Usulü Kanunu, fasýl 6 madde 20-21'e istinat ettirilmiþtir. Davacý 11.2.74 tarihinde bir itirazname dosyalayarak müstedinin 19.1.74 tarihlî istidasýna itiraz etmek niyetinde olduðunu belirtti. Ýstidanýn duruþmasý 18 Mart 1974'de yapýldý. Mahkeme 2.4.74'de müstedinin uhdesine düþen isbat külfetini Mahkemeyi tatmin edecek kadar yerine getiremediðinden ötürü müstedinin istidasýný reddetti.-
-
-Müstedi Bidayet Mahkemesinin hükmünün, diðer þeyler meyanýnda, aþaðýdaki sebeplerden dolayý hatalý olduðunu ileri sürerek hükmün tümü aleyhine istinaf eyledi:-
-
l. Hacz konusu eþyalarýn müstedinin mülkiyetinde ve/ veya tasarrufunda -
-bulunduðu bir sýrada hacz memurunun mezkûr eþyayý hacz etmesine müsaade etmesi ve/veya buna mani olmamakla Mahkeme hataya düþmüþtür.-
-
2. Bidayet Mahkemesi istidayý tezekkür ederken hacz konusu eþyayý evinde ve/veya tasarrufunda bulu-nduðu hususunu nazarý dikkate a-lmamakla ve mezkûr eþyalarýn mülkiyeti hakkýnda ispat külfetini müstediye yüklemekle hata etmiþtir.-
-
3. Bidayet Mahkemesi Hukuk Mahkemeleri Usulü Nizamýnýn E.44 n.12'nin hükümleri tezekkür olunduðunda þart ve hakikatlar ile istida konusu þart ve hakikatlar arasýnda bir fark ayýrt etmeden ve ona göre mülkiyet ile ilgili ispat külfeti teyit etmemekle hataya düþmüþtür.-
-
-Hükümlü alacaklý ta-rafýndan hükümlü borçlu aleyhine hükümlü borcun alýnmasý için bir icra müzekkeresi isdar edildiðinde icra memurunun nasýl hareket etmesi gerektiði hususu Hukuk Mahkemeleri Usulü Nizamatýnýn E.44'de belirtilmektedir. Ýþbu emrin 8(1) nizamýna göre icra memuru müzekkerenin icrasý için köy muhtarýnýn yardýmýný temin eder ve hükümlü borcun ödenmesine kâfi gelecek kadar hükümlü borçlunun taþýnýr malýný hacz eder ve hacz olunan malý muhtara teslim eder. Ayný Emrin 12. nizamýna göre hacz olunan mal üçüncü bir þahýs tarafýndan talep edilirse icra memurunun aþaðýdaki iki þýktan birisini yapmasý gerekir:-
-
(a)Ýcra memuru, talebin herhangi bir esasa dayanmadýðýna kanaat getirirse, satýþýn durdurulmasý ve Fasýl 6 Hukuk Mahkemeleri Usulü Kanununun 21. maddesinden faydalanmasý için hacz tarihinden üç gün zarfýnda Mahkemeye müracaat edebileceði hususunda taleb edene yazýlý ihbar vermesi gerekir.-
-
-(b)Ýcra memuru, yapýlan talebin bazý esasa dayandýðýna kana.at getirirse, hükümlü alacaklýya Forma 41 gereðince bir ihbarname göndermesi gerekir ve hükümlü alacaklý hacze ýsrar ederse ve- Forma 41'de belirtilen teminat -hükümlü alacaklý tarafýndan yerine getirilirse icra memuru hacz edilen mallarýn hakiki sahibinin tesbit edilmesi için Mahkemeye müracaat eder. Hükümlü alacaklý talep edilen teminatý F.41'de belirtilen müddet zarfýnda vermezse icra memuru hacz edilen mallarý serbest býrakabilir. Hakiki mal sahibinin tesbiti hususundaki müracaat bütün alâkadar taraflara ihbar verilerek istida yolu ile yapýlýr.
-
Hukuk Mahkemeleri Usulü Kanununun 21. maddesine göre bir icra müzekkeresi gereðince hacz edilen herhangi bir taþýnýr mal hükümlü borçludan mada herhangi bir þahýs tarafýndan talep edilmekte ise talep eden veya icra memuru hacz edilen mala kimlerin hakký olduðu hususunda karar vermesi için Mahkemeye müracaat edebilir. Mahkeme de bütün alâkadar taraflarý dinledikten sonra hacz edulen mal hususunda adil ve uygun bir karar verir. Bu madde tahtinde yapýlan herhangi bir müracaatda, icabý halinde, Mahkemenin konuyu tezekkür ettikten sonra hangi tarafýn iddiasýný ispatlamasý gerektiði hususunda karar vermesi gerekir kanaatindeyiz. Bu gibi müracaatlarda hacz edilen mal hacz edildiði anda hükümlü borçlunun tasarrufunda bulunuyorsaydý hacz edilen mal için herhangi bir hak talep eden tarafýn iddiasýný ispatlamasý bakýmýndan müracaatta davacý addolunmasý gerekir, fakat eðer hacz edilen mal hacz edildiði anda talep edenin tasarrufunda ise hükümlü alacaklýnýn, davadaki iddiasýný ispatlamasý bakýmýndan, müracaatta davacý olarak addolunmasý gerekir. Bunun da nedeni taþýnýr malda tasarrufun mülkiyete karine teþkil etmesidir. Bu hususta The Annual Practice 1970, 0.17, r.5/4 sayfa 234-235'de þunlar yer almaktadýr:-
-" ' Which of the claimants is to be plaintiff'. Where the applicant for relief is the sheriff, who (as is usually the case) has seized under a writ of execution goods in the possession of the judgment debtor, the claimant is generally made plaintiff, and the execution creditor defendant, in the issue (Chase v. Goble ( 1841 ), 2 M. and G. per Tindal, C. J., at page 935). In such a case the burden of proof is on the claimant to prove his title to the goods or to the possession -thereof at the time of seizure.-
-.-.-.-.-.-.-...-
-The claimant need not prove that the- goods are his absolute- property: it is sufficient if he shows a -right -to possession or -such a title or interest in the- goods -that the sheriff ought not to have seized them.-
-.-.-.-.-.-.-.-.-..-
-If, however, the claimant was in possession of the goods at the time of seizure, the execution creditor will generally be made plaintiff.-
-
Where the applicant for relief is not a sheriff, sirrýilar considerations apply."
Ýstinaf konusu meselede hacz edilen taþýnýr mallarýn hacz edildikleri an müstedinin tasarrufunda bulunduklarý dosya muhtevasýnda.n ve delillerden aþikârdýr. Bu durumda zilyetlik mülkiyete karine teþkil eder kuralýna uyarak icra memurunun müstedinin talebinin bazý esasla.ra. dayandýðýna kanaat getirmesi gerekirdi. Ýcra memurunun müstedinin talebinin herhangi bir esasa dayanmadýðý hususundaki kanaatýnýn nereye istinat ettiði hakkýnda Mahkeme huzurunda herhangi bir delil mevcut deðildir. Hacz edilen taþýnýr mallar müstedinin tasarrufunda bulunduðu ve tasarrufun gayri kanuni olduðu hususunda herhangi bir delil olmadýðý halde icra memurunun müstedinin talebinin herhangi bir esasa dayanmadýðý hususunda kanaat getirmesi bizce muðlâk bir husustur. Kanaatimizce icra memuru Hukuk Mahkemeleri Usulü Nizamý'nýn Emir 44'ün 12'nci nizamýnýn (a) fýkrasý tahtinde deðil de (b) fýkrasý tahtinde iþlem yapmasý gerekirdi. Baþka bir deyimle icra memurunun müstedinin talebinin bazý esaslara dayandýðýna kanaat getirmesi ve bu nedenle hükümlü alacaklýya n.12(b) uyarýnca F.41 tahtinde ihbar vermesi gerekirdi.
Bidayet Mahkemesi hükmünde müstedinin uhdesine düþen ispat külfetini tatmin edici bir þekilde yerine getiremediðinden bahsetmektedir. Öyle anlaþýlýyor ki Bidayet Mahkemesi müstedinin iddiasýný ispatlamakla yükümlü olduðu kanaatýna varmýþtýr. Halbuki kanaatýmýzca hacz edilen taþýnýr mallar hacz olunduklarý anda müstedinin tasarrufunda bulunduðundan hacz edilen mallarýn mülkiyetinin, tasarruftan ve aksine baþka herhangi bir delil olmadýðýndan dolayý müstediye ait olduðu karinesini nazarý itibara almamýþtýr. Hacz edilen mallar hacz edildikleri an müstedinin tasarrufunda bulunduklarý meydana çýktýktan sonra, bahsolunan karineye aykýrý herhangi bir delil bulunmadýðýndan, müstedinin hacz olunan mallarda herhangi bir hakký olmadýðýný ispatlamak hükümlü alacaklýya düþerdi. Bu hususta Richards v. Jenkins 1887 Q.B.D. 451 sayfa 455-456'da þunlar yer a-l-m-akta-d-ý- r:-
-"The issue is whether the goods are then the goods of the claimant as against the execution creditor, so as to prevent the execution creditor's having a right to require the sheriff to seize them. Such, then, being the meaning of the issue, how can the goods be the goods of the claimant as against the execution creditor, unless the claimant has some title to or interest in the goods? Suppose, when the issue comes on for trial, it is pr-oved that the goods were in the- -possession of the execution debtor the moment before they were seized, as in the present case, and the claimant is unable to give any further evidence, and no further evidence is given by either party. In whose favour ought the issue then to be determined? The possession of the execution debtor would, in the a.bsence of any other evidence, be primâ facie evidence that the goods were his, and on that footing the seizure of them in execution would be right, and there would be nothing to shew that the cla.imant had any claim to the goods."-
- Kanaatýmýzca tüm þaha.det incelendiðinde hükümlü alacaklý üzerine düþen ispat külfetini yerine getirememiþtir.-
-
-Bu nedenle Bidayet Mahkemesinin hükmünün iptal edilmesi ve istidanýn ve müstedinin istidada talep ettiklerinin kabul edilmesi gereki-r.-
-
Yukarýda izah edilen sebeplerden dolayý istinaf kabul edilir. Bidayet Mahkemesinin hükmü iptal edilir ve 146/73 sayýlý icra müzekkeresi tahtinde hacz edilen taþýnýr mallarýn hacz olunamayacaklarý hususunda emir verilir. Ýstiriaf masraflarýný ve Bidayet Mahkemesi masraflarýný aleyhine istinaf edilenin istinaf edene (müstediye) ödemesi emrolunur.-
- Yüksek Mahkeme--
--10 Ekim, 1974.--
Full & Egal Universal Law Academy