- Hukuk Ýstinaf No.2/74
(Dava No.29/73; Lefke)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:M. Necati Münir Baþkan, Ülfet Emin ve Þakir S. Ýlkay.
Ýstinaf eden: Lütfiye Ahmet Galip, Lefke. (Davacý)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Osman Hakký, Alçýdaðý,Lefke. ( Davalý)
a r a s ý n d a
Ýstinaf eden namýna: A.M. Berberoðlu.
Aleyhine istinaf edilen namýna: Metin A. Hakký.
Hukuk Usulü - Talep ve müdafaa takriri - Takrirlerden ihtilâfýn sýnýr ihtilâfý olmadýðýnýn ortaya çýkmasý - Tapudan bir tanýk çaðýrýp sýnýr belirleme zorunluluðu olmasýnýn ihtilâfýn sýnýr ihtilâfý olduðunu göstermemesi.
Sýnýr Ýhtilafý - Tapu Dairesince sýnýr tespit edilmeden dava açýlamýyacaðý ön itirazý.
Hukuk Usulü - Mahkemenin sadece taraflarýn takrirlerine göre hüküm verme veya tanýk dinleme konusunda takdir hakký olmasý.
Hukuk Usulü - Ön itiraz - Sýnýr tespiti yapýlmadan dava açýlamayacaðý ön itirazý - Ön itirazýn reddi.
Hukuk Usulü - Dava sebebi - Lâyihalara göre dava sebebinin sýnýr anlaþmazlýðý olmamasý.
Hukuk Usulü - Ýlk Mahkemeye yeniden görüþülmek üzere davanýn iade edilmesi.
OLAY: Davacý ile Davalý Lefke'deki birbirine hudut iki bahçenin sahipleridir. Ýki bahçeyi bir su arký birbirinden ayýrmaktadýr. Davacý bu su arkýnýn kýþ sularýnýn dereye akmasýný saðladýðýný, Davalýnýn yol yapmak için su arkýný bozarak aðaçlarýna zarar verdiðini iddia ederek bendin eski hale getirilmesini ve tazminat talep etti.
Davalý davanýn sýnýr ihtilâfý olduðu ve Tapu Dairesince sýnýr tespiti yapýlmadan davanýn ileri gidemiyeceði ön itirazýnda bulundu. Davalý ayrýca Davacýnýn iddialarýný reddetti ve Davacýnýn aðaçlarýndan taþýnmaz malýna uzanan dallarý kestiðini, kanunen buna hakký olduðunu iddia etti ve dallarýn kesilme masrafý için mukabil talepte bulundu.
Ýlk Mahkeme duruþmaya baþlamadan önce ön itirazý dinleyerek davanýn bir sýnýr ihtilâfý olduðu kanaatine vardý ve Fasýl 224 Taþýnmaz Mal Yasasýnýn 58. maddesine göre önceden Tapu Dairesince sýnýr tesbit edilmesi gerektiði görüþünü benimseyerek davayý red ve iptal etti.
Davacý Ýlk Mahkemenin þahadet dinlemeksizin yalnýz talep ve müdafaa takririne göre ihtilâfýn bir sýnýr ihtilâfý olduðu kanýsýna varmakla hatalý hareket ettiðini ileri sürerek hükmü istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, bu meselede talep takriri ile müdafaa takriri incelendiði. zaman taraflar arasýndaki ihtilâfýn sýnýr ihtilâfý olmadýðýnýn açýkça görüldüðünü, dava konusu ihtilâf karara baðlanýrken sýnýrýn belirlenmesinin de zorunlu olduðu hallerde bunun Tapu Dairesinden bir tanýk çaðýrýlarak yapýlabileceðini belirtti ve istinafý kabtýl ederek davanýn yeniden görülmesini emretti.
H Ü K Ü M
Ýþbu istinafýn duruþmasý yapýldýðý gün, 7.5.1974'de Mahkeme istinafýn kabul edildiðini, Bidayet Mahkemesinin vermiþ olduðu emrin iptal edildiðini belirterek davanýn yeniden duruþmasý için hüküm verdi. Hükmün gerekçelerinin bilâhare verileceðini belirtti. Þimdi de gerekçelerini veriyoruz.
Davacý (istinaf eden) Lefke'de "Pervolya" mevkünde kâin bir portokal bahçesinin sahibi ve/veya idarecisidir. Mezkûr bahçenin bir hududunu su arký teþkil etmektedir. Davalý su arkýnýn ittisalindeki bahçenin ve/veya gayri menkul malýn sahibi ve/veya idarecisi olduðu davacý tarafýndan ileri sürüldü. Davacý, taraflarýn taþýnmaz malxarý arasýnda olan su arkýnýn kýþ sularýnýn dereye akmasýný saðlamakta olduðunu iddia etti. Davacý davalýnýn 15.10.1972 tarihinde veya o tarihlerde bizzat ve/veya müstahdemleri vasýtasý ile kendi bahçesine yol yapmak maksadý ile bir buldozer getirdiðini, buldozerin düzeltme yaparken taraflarýn taþýnmaz mallarý arasýndaki mevcut su arkýný ve davacýnýn su arkýnýn yanýnda olan ohtosunu tamamen bozduðunu ve/veya tamamen ortadan kaldýrdýðýný iddia etti. Davacý ohtonun eski haline getirilmesi için K.L.2O.-ya ihtiyaç olduðunu ileri sürdü. Davacý su arkýnýn ortadan kaldýrýlmasý neticesi kýþ sularýný akýtmak hakkýndan mahrum edildiðini, kýþýn su arkýndan gelecek kýþ sularýnýn davacýnýn bahçesine akma tehlikesi ' bulunduðunu iddia etti. Bu arkýn da tamiri için- K.L.2O.-ya ihtiyaç olduðu ileri sürüldü. Davacý davalýnýn veya müstahdemlerinin, davacýnýn ohto kenarýnda bulunan zeytin aðaçlarýndan bazýlarýnýn dallarýný kýrdýðýný, sair bazý aðaçlarý söktüðünü ve bazý aðaçlarýn da yaktýklarý ateþten zarar gördüklerini iddia etti. Aðaçlara yapýlan zararýn K.L.76.600 mil olduðu ileri sürüldü. Davacý davalýnýn ortadan kaldýrdýðý ohtonun eski haline irca etmesini veya zarar ziyan olarak K.L.2O.- ödemesini, ortadan kaldýrdýðý su arkýný eski haline irca etmesini ve/veya zarar ziyan olarak K.L.2O.- ödemesini, aðaçlara yapýlan K.L.76.600 mil zarar ziyaný ödemesini Lefke Mahkemesinde açtýðý 29/73 sayýlý dava ile talep etti.
Davalý (aleyhine istinaf edilen) dosyaladýðý Müdafaa Takriri ile davanýn hudut münazaasý olduðunu ve Tapu Dairesi tarafýndan ilgili taþýnmaz mal hudutlarý tesbit edilmeden davanýn ileri gidemeyeceðini iddia ederek iptidai bir itiraz yaptý. Davalý Müdafaa Takririnin 2. paragrafý ile su arký ve kýþ sularýnýn dereye akmasý ile ilgili iddialar hariç, davacýnýn Talep Takririnin 1 ve 2. paragraflarýnda ileri sürdüðü iddialarý kabul etti, davalý Talep Takririnde su arký ve ohto ile yapýlan iddialarý reddetti ve kendisinin ilgili zamanlarda Kýbrýsta olmadýðýný iddia etti. Davalý su arkýnýn tamamen bozulduðunu ve/veya kýþ sularýnýn davacýnýn bahçesine akmasý tehlikesi olduðunu ve/veya davacýnýn herhangi bir zarar ve ziyana uðradýðýný red ve inkâr etti. Davalý davacýya ait zeytin aðaçlarýnýn _ yakýldýðý ve/veya kýrýldýðý hakkýnda herhangi bir bilgisi olmadýðýný, kimseye davacýnýn aðaçlarýný yakýp veya kýrmasý için yetki vermediðini iddia etti. Davalý ayrýca davacýnýn ve/veya ajanlarýnýn ve/veya kocasýnýn bizzat hazýr olduðu bir günde kendi bahçesi otlarýný temizlemek için yaktýklarý ateþten zeytin dallarýnýn kavlamýþ olabileceðini ve bundan davalýnýn hiçbir þekilde mes'ul tutulamayacaðýný iddia etti. Davalý davacýya ait herhangi bir aðacýn sökülmüþ olmadýðýný iddia etti. Davalý davacýya ait zeytin aðaçlarýnýn dallarýnýn gayri kanuni bir þekilde davalýnýn bahçesine ilgili zamanlarda uzanmakta olduðunu, bu hususta davacýya yazýlý ihbar gönderilmesine ve/veya sözlü talep yapýlmasýna raðmen davacý hiçbir þekilde ilgilenmemiþ ve gayri kanuni bir þekilde uzanan aðaç dallarýný kesmemiþ ve/veya dallarýn uzanmasýna engel olmamýþtýr. Davalý davacýnýn aðaçlarýndan davalýnýn taþýnmaz malýna uzanan dallarý ortadan kaldýrmaya kanunen hakký olduðunu ve bu sebepten kesilen dallar varsa bunlardan davacýnýn þikâyetçi olmaya hakký olmadýðýný ileri sürdü. Davalý daha ileriye giderek, haberi olmamakla beraber uzanan dallarý ortadan kaldýrmaya hakký olduðunu iddia etti. Davalý talep olunan zarar ziyan miktarýnýn fahiþ olduðunu iddia etti. Davalý dosyaladýðý mukabil talep ile davacýnýn davalýnýn taþýnmaz malýna uzanan dallarýn ortadan kaldýrýlmasý için bir emir talep etti veya bu hususlarýn yapýlmasý için K.L.l5.- zarar ziyan talep etti.
Davanýn duruþmasý 19 Kasým 1973'e tayin edildi. Davanýn duruþmasý esnasýnda davalýnýn avukatý ilk önce iptidai itirazýn karara baðlanmasýný talep etti.
Bidayet Mahkemesi Talep Takririnin 1 ve 2. paragraflarýnýn sarih olduðunu, davanýn tümünün vuzuha kavuþmasý ve talep olunan zarar ziyanýn ve yapýldýðý iddia olunan tecavüzün karara baðlanabilmesi için hududun tesbit edilmesi ve bu tesbit edilen hudut üzerinden davanýn esasýna gidilerek karar almasý gerekli olduðu kanaatýna vardý. Bidayet Mahkemesi hükmünde devamla direkt olarak açýkça bir hudut münazaasý görülmemekle beraber, Talep Takriri ve Müüafaa Takriri incelendiðinde bütün davanýn bu nokta üzerinde döndüðü anlaþýldýðý kanaatýna vardý. Bidayet Mahkemesi ihtilâfýn Fasýl 224, Taþýnmaz Mal Kanunu'nun 58. maddesini yakýnen ilgilendirdiðini ve davacýnýn 58(1) maddesinde öngörüldüðü gibi hareket etmesi icap ettiði ka.naatýna vardý ve davacýnýn davasýný red ve iptal etti. Müdafaa ve Mukabil talep de red ve iptal edildi. Davacýnýn davalýya masraf olarak K.L.lO.- ödemesini de emretti.
Davacý Bidayet Mahkemesi hükmünün aþaðýdaki sebeplerden dolayý hatalý olduðunu ileri sürerek istinaf eyledi:
1. Bidayet Mahkemesi þahadet d-inlemeden yalnýz Talep ve Müdafaa Takrirlerini okumak sureti ile dava konusunun hudut ihtilâfý olduðu kanaatýna vararak davayý iptal etmekle hata etti.
2. Bidayet Mahkemesinin Talep ve Müdafaa Takrirlerinden dava konusunun hudut ihtilâfý olduðu bulgusuna varmakla hata etti.
Ýlk önce 2. istinaf sebebini ele alalým. Fasýl 224, Taþýnmaz Mal Kanunu'nun 58(1) maddesine göre herhangi bir kayýtlý arazinin hudutlarý hususunda bir ihtilâf çýkarsa böyle bir ihtilâf ilk önce Tapu ve Mesaha Müdürü tarafýndan karara baðlanacak ve hiçbir Mahkeme böyle bir hudut ihtilâfýný ilgilendiren herhangi bir hususta davaya bakmaya yetkisi olmayacaktýr. Mamafih taraflardan herhangi biri ayni Kanunun 80. maddesi tahtýnda Tapu ve Mesaha Müdürü tarafýndan verilen herhangi bir kararýn aleyhine Mahkemeye istinaf edebilir.
Bu meselede karara baðlanmasý gereken husus dava konusu ihtilâfýn kayýtlý bir arazinin hudutlarý hakkýnda bir ihtilâf olup olmadýðýdýr. Talep Takriri tetkik edildiðinde görülüyor ki davacý davalýnýn davacýya ait ohtoya buldozer ile tecavüz ederek zarar ziyan yaptýðýný, davacý ile davalý arasýnda hudut olan su arkýna zarar ziya.n yaptýðýný, davacýya ait zeytin aðaçlarýna davalýnýn zarar ziyan yaptýðýný iddia etti. Davalý Müdafaasýnda ise hudut olan su arkýna veya davacýya ait olan ohtoya herhangi bir tecavüzde bulunduðunu ve davacýya ait zeytin aðaçlarýna zarar yaptýðýný inkâr etti. Gerek Talep Takririnde gerek Müdafaada dava konusu ihtilâfýn bir hudut ihtilâfý olmadýðý aþikârdýr. Davalý hiçbir zaman ohtonun davacýya
ait olmadýðý veya su arkýnýn hudut olmadýðý hususunda herhangi bir iddiada dahi bulunmadý. Dava konusu ihtilâfýn karara baðlanmasý için Bidayet Mahkemesinin davacýya ait ohtoya zarar yapýp yapmadýðýný tesbit etmek, su arkýnýn bozulup bozulmadýðýný tesbit etmek, su arký bozulmuþsa kýþýn akacak yaðmur sularýndan dolayý herhangi bir zararýn meydana gelip gelmeyeceðini tesbit etmek ve davacýya ait zeytin aðaçlarýna herhangi bir zarar ziyanýn yapýlýp yapýlmadýðýný tesbit etmek gerekir. Belki de davacý davasýný isbat etmek için veya davalý iddialarýný isbat etmek için aralarýndaki hududun nereden geçtiði hususunda Tapu Dairesinden bir þahit çaðýrmak icap edebilir. Fakat böyle bir þahidin çaðýrýlmasý gerekebilir diye dava konusu ihtilâf hudut ihtilâfý addolunamaz.
Þimdi de 1. istinaf sebebini ele alalým. Herhangi bir davada talep ve Müdafaa Takrirleri dava konusunun sadece bir hudut ihtilâfýný ilgilendirdiðini açýk bir surette gösterirse Bidayet Mahkemesi þahadet dinlemeden dava konusu ihtilâfýn hudut ihtilâfý olup olmadýðý hususunda karar verebilir. Hiç þüphe yoktur ki þahadet dinleyip dinlememe hususu Mahkemenin takdirine býrakýlmýþ bir husustur ve her davanýn kendi nevine has özellikleri nazarý itibara alýnarak Bidayet Mahkemeleri bu gibi meselelerde þahadet dinleyip dinlemeyeceði hususunda karar verebilirler.
Bu nedenle istinaf kabul edildi ve daha evvel belirtildiði gibi hüküm verildi.
Yüksek Mahkeme
23 Mayýs, 1974.
12
-
Full & Egal Universal Law Academy