-Hukuk İstinaf No: 22/69
(Dava No: 43/68)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
İstinaf eden: Yekter Nazım Nurinin yetkili vekili sıffatıyle
Nazım Nuri, Lefkoşa.
(Müddei)
ile
İstinaf edilen: Hasan Ali- Rıza Şah, Larnaka
(Müddeaaleyh)
arasında
İstinaf eden bizzat hazır.
İstinaf edilen bizzat hazır.
1967, Kira Ta-nzim ve Muraqjabe (Geçici Hükümler) Kanunu - Bu kanunun 10(e) maddesi tahtında tahliye emri.
Davacı, Larnaka'da bulunan dava konusu evin sahibidir. Davalı, Rum semtinde ikamet ederken hadiselerden sonra 1964 yılında davacının evine mütecaviz olarak yerleş-ti ve hiç bir ödemede bulunmadı. Davacı, davalının mütecaviz olduğunu ileri sürerek tahliye emri ve tahliye edilinceye kadar normal kira ayda KL 8.- ödemesini talep etti. Bidayet Mahkemesi, davalının mütecaviz olduğuna kanaat getirdi, ancak 1967 Kira Tanzi-m ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 10(e) maddesine dayanarak tahliye emri yerine, davalının ödeme kudretine göre ayda KL 1.500 mils ödemesini uygun gördü. Davacı, hiç kira ödemeyen davalı aleyhine tahliye emri vermemekle hata ettiğini ve tesbit edil-en KL 1.500 mil kira ile davalının haneyi ilelebet işgaline fırsat verildiğini ileri sürerek Bidayet Mahkemesi kararına karşı istinaf etti.
KARAR: Yüksek Mahkeme, mütecaviz davalının dört yıl hiç kira ödemediğini, tesbit edilen kiranın normal kiradan çok -düşük olduğunu ve davacıya haksızlık yapıldığı nedenleriyle Bidayet Mahkemesi kararını iptal etti ve davalıya bir süre tanıyarak tahliye emri verdi.
--------------------------------
HÜKÜM
Müstedi Larnakada Piyale Paşa Sokak No: 26A'da kain bir evin sah-ibidir. 1963 Aralık hadiseleri patlak verdiğinde müddeaaleyh Larnakada Rum semtinde ikamet etmekte idi. 1964 yılında Rum semtinden Türk semtine geçti ve müddeinin rızası olmaksızın mütecaviz olarak müddeinin hanesine yerleşti. O zamandan bu güne kadar mevz-u bahis haneyi mütecaviz olarak işgal etmeye devam etti ve buna karşılık müddeiye herhangi bir ödemede bulunmadı. Müddeaaleyh mevzu bahis haneye Türk Polisinin tavassutu ile yerleştirildiğini iddia etmiştir. Müddeaaleyh 60 yaşında, evli ve 13 yaşında bir -çocuk babsıdır ve Mücahitler Fonundan ödenmekte olan ayda KL 15.- almaktadır. Kaza Sosyal Yardım Dairesinden ayda KL 3.500 mil yardım gören kayınvalidesi de müstedaaleyh ile beraber ikamet etmektedir. Müddei evin normal kirasının ayda KL 8.- olduğunu iddia- etmiştir. Müddei 1 Haziran 1968 de Larnakada açmış olduğu 43/68 numaralı dava ile müddeaaleyhin mütecaviz olduğu için evi tahliye etmesini amir kılan bir mahkeme emri ve evi tahliye edinceye kadar evin tam kirası olan ayda KL 8.-'yı ödemesi için bir emir -taleb etti.
Bidayet Mahkemesi her iki tarafı dinledikten sonra 4/6/69 da hüküm verdi Bidayet Mahkemesi müddeaaleyhin mevzu bahis haneyi 1964 den beri mütecaviz olarak işgal ettiği kanaatına vardı. Mamafih, 1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Ka-nununun 10(e) maddesine göre ayda KL.1.500 mil kira vermesini uygun gördü. Müddei Bidayet Mahkemesinin kararı aleyhine istinaf eyledi. Müddeinin istinaf sebebi olarak ileri sürdüğü sebeplerin en önemlileri şunlardır:
1. Mütecaviz olan ve halen haneyi işga-l eden müddeaaleyh arada bir kira münasebeti olmadığı cihetle ve şimdiye kadar hiç bir kira bedeli ödemediği için Bidayet Mahkemesinin mezkur hanenin tahliye edilmesi hususunda bir emir vermemesi hatalıdır.
2. Bidayet Mahkemesinin müddeaaleyhe ayda KL 1.-500 mil kira ödemesi için emir vermesi yersizdir, bunu yapmakla 6 senden beri kira ödemeyen bir şahsın ilelebet mezkur haneyi işgal etmesini sağlamıştır.
1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 10'uncu maddesi hangi ahvalde tahliye emri -verildiğini göstermektedir. Kanunun 10'uncu maddesi aynen şöyledir:-
"10. 11 ve 12'nci madde hükümlerine tabi olmak şartı ile Mahkeme ancak aşağıda gösterilen hallerde tahliye emri verebilir.
.................................
..............................-...
..................................
..................................
Kira münasebeti olmaması halinde:
Ancak, Mahkene, uygun gördüğü hallerde, tahliye emri yerine
bu gibi bir gayri menkul malı işgal eden şahıs veya şahısların ödeme kudretlerine -göre mezkur mal için bir miktar kira ödemelerini emredebilir.
Kanunun 11 ve 12'nci maddesine göre mahkeme, herhangi bir gayri menkul mal savunma maksatları için askeri makamın kontrolunda bulunmakta ise veya herhangi bir gayri menkul mal mücahit veya göçm-en tarafından işgal edilmekte ise, tahliye emri vermek yatkisini haiz değildir. Ancak bir şahsın mücahit olduğu, Askeri Bölge Komutanı tarafından bir yazı ile tevsik olunması veya göçmen olduğu Göçmen Dairesi tarafından isbat edilmesi gerekir. Bidayet Mahk-emesi huzurunda verilen şahadete göre müddeaaleyh göçmen değildir.
Normal zaman olmuş olsaydı mal sahibinin rizası olmaksızın ve mal sahibinin arzusu hilafına mal ssahibinin evini işgal eden şahsın aleyhine tahliye emri verilmesi mecburi idi. Mamfih anorm-al durum içerisinde yaşadığımızdan dolayı, 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 10(e) maddesine göre ise tahliye emri verip verilmeme hususu bir dereceye kadar mahkemenin takdirine bırakılmıştır. Makeme uygun gördüğü hallerde tahliye e-mri yerine evi gayri kanuni olarak işgal eden şahsın ödeme kuderetine göre bir miktar ödemesini emredebilir. Bidayet Mahkemesi takdir yetkisine dayanarak müddeaaleyhin aleyhine tahliye emri vermemiştir ve bunun yerine ayda KL 1.500 mil ödemesini emretmişti-r. Bu hususta Bidayet Mahkemesi hükmünde şunlar söylenmiştir:
"İşbu davada görüleceği gibi müddeaaleyh Rum semtinden Türk semtine göç etmiş yaşlıca bir kimsedir ve bu evde uzun müddetten beridir ikamet etmektedir. Bu evden çıkarıldığı takdirde de gidip yer-leşecek başka bir ev yoktur. Bunları ve davanın bütün ahval ve şeraitini nazarı itibara alarak tahliye emri yerine müddeaaleyhin ödeme kudretine göre müddeiye kira ödemesini emretmeyi uygun gördüm."
Bidayet Mahkemesi tahliye emri verip vermeme hususunu in-celerken, yukarıda iktibas ettiğimiz kararından görüldüğü gibi yalnız ve yalnız müddeaaleyhin durumunu nazarı itibara almıştır. Kanaatimizce Bidayet Mahkemesi tahliye emri verip vermeme hususunu incelerken müddeaaleyhin durumunu nazarı itibara alırken müdd-einin de durumunu nazarı itibara alması gerekirdi. Bilhassa bu gibi hallerde bir gayri menkul malı mütecaviz olarak işgal eden şahsın mal sahibine herhangi bir kira ödeyip ödemediğini, mütecavizin işgal ettiği haneyi ne kadar müddetten beri mütecaviz olara-k işgal ettiği Bidayet Mahkemesi tahliye emri yerine kira ödeme emri verecekse mütecavizin verebileceği kiranın normal kiraya yaklaşık bir kira olup olmayacağı husularını da nazarı itibare alması gerekir. Larnaka Kaza İdare Amirinin İstinaf Mahkemesinde ve-rdiği şahadete göre Larnaka kasabasında müteacaviz olarak bir Türkün malını işgal eden şahıs yalnız müddeaaleyhtir. Bu davada müddeaaleyh mevzu bahis haneyi 1964'den beri mütecaviz olarak işgal ettiği halde mal sahibine bu güne kadar herhangi bir kira ödem-iş değildir. Müddeaaleyhin geliri de ayda KL 15.- olduğundan müddeaaleyhin kira olarak ödeyebileceği miktar Bidayet Mahkemesinin bulduğu gibi ancak ayda KL 1.500 mildir. Mevzuu bahis hanenin normal kirası ayda KL 8.- idi. Müddeaaleyhin ödeyebileceği kira,- normal kiraya kıyasen çok düiük olduğu görülmektedir. Yukarıda bahsettiğimiz gibi normal zaman olmuş olsaydı bir mal sahibinin mütecaviz aleyhine tahliye emri alması tabii bir hakkı idi. Fakat anormal durum dolayısıyle tahliye emrini almak hakkı kısıtlan-makla beraber evinin normal kirasının veya normal kiraya yakın bir kira alması gerekir. Aksi takdirde mal sahibine büyük haksızlık olmuş olur. Bu davada müddei 1964 den beri evi için bir kuruş bile almamıştır. Müddeaaleyhte normal kirayı veyahutta normal k-iraya yakın bir kirayı ödeyebilecek kudrette olmadığından tahliye emri verilmemesi ile müddeiyi evinin normal kirasını almaktan ilelebet men etmek olacaktır. Normal zamanlarda devlet fakirlerin ikameti ve geçimi için Sosyal Servisleri vasıtası ile yardım v-ermektedir. Kanaatimizce şimdi içinde yaşadığımız durum 1964 ve 1965 yıllarına nazaran çok daha normal bir durumdur. Makamların yardım görmesi icap eden şahıslara yardım etmesi gerektiği kanaatindeyiz. Müddei 1964 senesinden beri malı için bir kuruş bile a-lmamıştır. Kanaatımızca müddei uzun bir müddet için fedakarlık yapmıştır. Müddei İstinaf Mahkemesinde yaptığı beyanatta tahliye emri verildiği takdirde müddeaaleyh evi tahliye edinceye kadar kira taleb etmiyeceğini de bildirmiştir
Yukarıda izah olunan sebe-plerden dolayı Bidayet Mahkemesi tahliye emri vermemekle hataya düşmüştür. Bundan dolayı Bidayet Mahkemesinin 4/6/69 tarihli kararını iptal eder ve bunun yerine müddeaaleyhin mevzuu bahis haneyi tahliye edip boş olarak müddeiye 30 Nisan, 1970 tarihinde tes-lim etmesi emrolunur.
Meselenin bütün ahval ve şeraitini göz önünde tutarak masraf için herhangi bir emir verilmez.
Yüksek Mahkeme
1 Eylül,1969
4
Full & Egal Universal Law Academy