-Hukuk İstinaf No: 26/69
(Dava No: 182/68)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
İstinaf eden: Emir Mustafa Mehmet Horoz, Kandu.
(Davalı)
ile
İstinaf edilen: Derviş Hacı Hüseyin, Kandu.
- (Davacı)
aarsında
İstinaf eden namına: A.M.Berberoğlu.
Aleyhine istinaf edilen namına: Macit Hakkı Yusuf.
Hukuk Usul-ü Muhakemeleri Nizamatı - Bu nizamatın E.26 N.14'ün yargıca verdiği takdir hakkı - Settin-aside istidasında müstedinin ilk nazarda haklı bir müdafaası olduğunu yemin varaksında belirtmesi zarureti.
Davacı, davalıyı dava ederek KL 91.- borcunun ödenmesini -istedi. Davalı süresinde isbat-ı vücut kaydı yaptırdı, ancak müdafaa dosyalamadı. Davacı tek taraflı bir istida ile, müdafaa dosyalamayan davalı aleyhine hüküm aldı. Davalı, aleyhine yapılan taksit istidası ile aleyhine hüküm alındığını öğrenince, bir isti-da dosyaladı ve bu hükmün iptalini istedi. Yemin varakasında davadan evvel KL 61.- ödediğini iddia etti. Bidayet Mahkemesi, davalının ödeme yaptığı hususunda evrak ibraz etmemesi nedeniyle hükmün iptali istidasını reddetti. Davalı, bu karar aleyhine istina-f etti. Davalı, iyi bir müdafaası olduğunu ilk nazarda kanıtladığını iddia ile Bidayet Mahkemesi kararının iptalini istedi.
KARAR: Yüksek Mahkeme, müstedinin ilk nazarda iyi bir müdafaası olduğunu ortaya koymasının yeterli olduğunu, Bidayet Mahkemesinini-n, müstediden müdafaasının esasını isbat etmesi gerektiği hakkındaki kanaatinin yanlış olduğunu kararlaştırarak, istinafı kabul etti ve istidayı reddeden mahkeme Kararı ile hükmü iptal etti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
1.Christoforon v. Kyria-carilli, (1963) 2 C.L.R. s.159, 161.
2. Evans v. Bartlam (1937) A AllE.R. 646.
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Annual Preactice, 1963, Vol. 1 s. 615.
HÜKÜM
Aleyhine istinaf edilen (davacı) 4.12.1968 tarihinde Limasol Kaza Mahkemesinde açtığı b-ir dava ile istinaf edenden (davalıdan) KL 91.-'lık borcunun tediyesini istemiştir. Celname 12.12.1968 tarihinde davalıya tebliğ edilmiştir. Davalı ise 17.12.1968 tarihinde şahsen isbatı vücut kaydı yaptırmıştır, fakat kanunun öngördüğü müddet zarfında Müd-afaa dosyalamamıştır. Bunun üzerine davacı 18/3/1969 tarihinde tek taraflı bir istida yaparak 3/4/1969 tarihinde davalı aleyhine hüküm almıştır. Bilahare 21/5/1969 tarhinde dosyalanan bir istida ile davacı davalının hükmlü borcunu KL 5.- aylık taksitlerle -ödemesini talep etmiştir. Bu istida davalıya tebliğ olunca, davalı avukata müracaat ederek alınan hükmün bertaraf edilmesi için 24/6/1969 tarihinde bir istida dosyalamıştır. Bu istidaya ilişik olarak dosyalanan yemin varaksında davalı, isbatı vücut kaydı -yaptırdıktan sonra Mahkemenin kendisine dava gününü bildireceği zehabına kapılarak müdafaa takriri dosyalamadığını, aleyhine hüküm alındığını ilk defa olarak 21/5/1969 tarihli taksit istidasının kendisine 21/6/1969 tarihinde tebliğ edildiğinde öğrendiğini,- ve davacıya davadan evvel KL 61.- tediyatta bulunduğunu ve borcunun yalnız KL 19.255 mils olduğunu beyan etmiştir. Davacı davalının istidasında 18/10/1969 tarihinde dosyaladığı bir ihbarname ile itiraz etmiştir.
İstidanın istimaı 1/12/1969 tarihinde yer -aldı. Her iki tarafı da dinleyen Bidayet Mahkemesi Hakimi istidayı reddetti. Bu red kararını davalı istinaf etti. İstinaf sebebleri aynen şöyldir:
"1. Muhterem Mahkeme, isbatı vücut muhtırası verildikten sonra, müdafaa takriri verilmemesi halinde, tek tara-flı istida ile elde edilen hükmü kaldırıp iadei muhakeme kararı vermemekle yerleşmiş tatbikat kaidelerine ve yürürlükteki hukuk muhakemeleri usulü tüzüğüne göre hata etmiştir.
Muhterem Mahkeme, müstedinin yemin varakasında ve şahadetinde iddia edilenler ış-ığında müstedinin "iyi bir müdafaası olduğuna inandığı" halde, takdir hakkını müstedinin aleyhine kullanmakla hata etmiştir.
Muhterem Mahkeme, (CLR 1963), part 2 page 159'da zikrolunan emsaldeki prensipleri değerlenirmekte hata etmiştir.
Muhterem Mahkeme, -cehaletin kanun nezdinde müdafaa teşkil etmemesi kaziyesini hukuk mevadda tatbik etmekle hata etmiştir."
Bu istinafta karara bağlanması icap eden nokta Bidayet Mahkemesi hakiminin istidayı reddederken, Sivil Mahkeme Nizamları, Emir 26 Kaide 14 tarafından k-endisine verilen takdir hakkını kullanmakta hata işleyip işlemediğidir. Bu hususta takip edilmesi gereken prensipler Christoforou v. Kyriacoulli (1963) 2 C.L.R. 159 dvasında sayfa 161'de şöyle belirtilmektedir:
"The onus rests upon the applicant, however, -to satisfy the Court that there is substance in the ligitation which the stting aside of the judgment will, necesarly, re-open."
Böyle bir istidada müstedinin muvaffak olması için yemin varakasında "prima facie" müdafaası olduğunun tebarüz ettirilmesi ger-ekmektedir. (Bak Annual Practice 1963, Vol.1 p.615) Fakat bu müstedinin müdafaasını istida safhasında esas davada yapılacağı gibi isbat etmesi manasına alınmamalıdır. (Bak. Evans v. Bartlam, (1937) 1 All E.R.646).
Bidayet Mahkemesi hakimi kararında davalı-nın iyi bir müdaafası olduğuna inandığını, ve davalının davacıya tediyatta bulunduğuna dair yemin varakasında beyanda bulunduğunu ve şahadetinde de tekrarladığını belirtmiştir. Böyle olmakla beraber, Bidayet Mahkemesi hakimi daha ziyade ileriye giderek da-valının mahkemeye tediyat hakkında herhangi bir evrak ibraz etmediği sebebiyle istidayı reddetmiştir.
Kanaatımızca davalı Bidayet Mahkemesi Hükmünün bertaraf edilmesi için yemin varakasında ve Mahkemede verdiği şahadette ilk nazarda kafi (prima facie) şah-adet ibraz etmiştir. Bidayet Mahkemesi Hakimi müdafaanın esasının isbatı gerektiği ve bunun yapılmadığı sebebiyle davalının istidasını reddetmekle hataya düşmüştür. Her ne kadar da Bidayet Mahkemesi hakimi mezkur kararı verirken kendisine verilen takdir ha-kkını kullanmışsa, bu gibi hallerde İstinaf Mahkemesi müdahale edebilir: Evan v. Bartlam. (1937) 2 All E.R.646.
Bu sebeplerden dolayı, istinaf kabul edilir. Bidayet Mahkemesinin 1/12/1969 tarihli kararı iptal edilir. Taraflar kendi istinaf masraflarını öd-eyecektir.
Netice olarak davacının davalı aleyhine aldığı 3/4/1969 tarihli hüküm iptal olunur. Davalının 14 gün zarfında müdafaa dosyalaması ve bu müddet zarfında bugüne kadar olan Bidayet Mahkemesi masraflarını Limasol Kaza Mahkemesine yatırması emrolunu-r.
Yüksek Mahkeme
2 Mart, 1970
1
Full & Egal Universal Law Academy