-Hukuk İstinaf No. 26/71
(Dava No. 144/70)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
M.Necati Münir, Başkan, Ülfet Emin ve Ahmet İzzet, Üye.
İstinaf eden: Mustafa Salih
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Mehmet Besim vediğe-rleri
(Davalı)
arasında
İstinaf eden namına: Menteş Aziz tarafından Hasan Murat
Aleyhine istinaf edilen namına: Fuat Veziroğlu
Yorum Prensipleri - Sözle-şmedeki söz ve ibarelerin yorumu - Sözleşmede yer alan "durumun normale avdeti" ibaresine verilecek anlam.
Hukuk Usulû - Sözleşmede yer alan bir şartın yerine geldiğini iddia eden Davacının bunu ispat etmekle yükümlü olması.
OLAY: Davacı Lefkoşa'da bulun-an evini 1966 yılında Davalı ile başka bir şahsa 6 aylık süre için kiraladı. Taraflar durum normale dönünce ayda K.L.l6.- ödenmesi hususunda anlaştılar.
-Davacı durumun normale döndüğünü iddia ederek kira sözleşmesinde belirtilen K.L.l6.- ödenmesini talep etti. İlk Mahkeme durumun normale dönmediği sonucuna vararak talebi reddetti.
-Davacı İlk Mahkemenin "durumun -normale dönmesini" yanlış yorumladığını öne sürerek İlk Mahkeme kararını istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme "durumun normale döndüğünü" isbat etmenin Davacıya düştüğünü, Davacının bu yükümlülüğü yerine getiremediğini belir-tti. İ1k Mahkemenin "normale dönme" konusundaki görüşünün doğru otduğu sonucuna varan Yüksek Mahkeme istinafı reddetti.
HÜKÜM
Davacı Lefkoşada Gelibolu Mahallesinde (Kasparyan bölgesi) kâin bir hanenin sahibidir. Davacı 16 Ağustos 1966 tarihli bir ica-r mukavelenamesi ile mezkûr evi davalı No.l ve başka bir şahsa 6 ay müddetle ayda K.L.6.- kira ile icar eyledi. Mezkûr icar mukavelenamesinin en sonuna bir not konularak şu madde ilâve edilmiştir.
"Durum normale avdet ederse, müstecirler işbu evi işgale d-evam edecek olurlarsa, evin kirası K.L.l6.- ödenecektir."
Davacı durumun normale avdet ettiğini ve davalı No.l'in ek madde veya nota göre ayda K.L.l6.- kira ödemesi gerektiğini iddia etti. Davalı No.l icar mukavelenamesi tahtinde kiracı olduğunu kabul ett-i, mamafih durumun normale döndüğünü müdafaasında red ve inkâr etti. Bidayet Mahkemesi şahadeti dinledikten sonra durumun normale avdet etmediği kanaatına vararak davacının talebini reddetti.
Davacı Bidayet Mahkemesinin taraflar arasında aktolunan icar mu-kavelesini tefsir ederken yanlış ve hatalı açıdan eleştirdiğini ve anormal durumdan kastolunanları yanlış tefsir ettiğini iddia ederek hükmün aleyhine istinaf eyledi.
Yazılı bir mukavelenamede yer alan herhangi bir kelime veya ibarenin manası sarih ise Ma-hkemenin bu gibi kelime veya ibarelerin sarahaten ifade ettiği manadan başka bir mana araması doğru değildir. Ancak mukavelenamede kullanılan herhangi bir kelime veya ibarenin manası muğlak ise ve bu gibi kelime veya ibarelere birden fazla mana verilebilir-se Mahkemenin tarafların bu gibi kelime veya ibarelere hangi manayı vermek istediklerirıi yani niyetlerinin ne olduğunu araştırması gerekir. Bu gibi hallerde Mahkemenin tüm mukavelenameyi ve mukavelenamede yer alan diğer bütün kelime ve ibareleri nazarı it-ibara alması gerekir, hatta Mahkeme bu hususlarda başka şahadet dahi dinleyebilir.
Davacı durumun normale avdet ettiğini iddia etti. Davacı davasında muvaffak olabilmesi için bunu Mahkemede isbat etmesi gerekir, isbat külfeti davacıya düşer. Bidayet Mahkem-esi huzurunda şahadet veren davacı durumun normale avdet ettiğini söylemiş ve bunu söylerken de davalı No.l'in mali durumunun normale avdet ettiğini kastettiğini ve siyası durumu kastetmediğini belirtmiştir. Mahkeme huzurunda verilen şahadete göre 74 yaşın-da olan davalı No.l, Polili olup hadiseler esnasında Poli'yi terkederek bir göçmen olarak Lefkoşa'ya gelmiştir. Davalı No.l'in verdiği şahadete göre Poli'de olan evleri halen veran olup bu evlere gidip oturması imkânsızdır. Tüm mukavelename incelendiğinde -tarafların "durum normale avdet ederse" ibaresinden neyi kastettiklerini eleştirmek gerekir. Acaba siyasi durumun normale dönmesi mi kastedilmiştir: Yoksa davalı No.l'in tekrar köyüne dönebileceği şartların yaratılması veya davalı No.l'in mali durumunda bi-r iyileşme mi kastedilmiştir? Bidayet Mahkemesi hükmünde davalı No.l'in durumunda gerek mali bakımdan gerekse köyüne geri gitme bakımından normale doğru bir iyileşme olmadığı kanaatına vardı. Daha evvel de belirttiğimiz gibi durumun normale avdet ettiğini -isbat etmek davacıya düşer ve bu hususta Mahkemeyi ikna etmesi gerekir. Tüm şahadet nazarı itibara alındığında davacının isbat külfetini yerine getirmediği aşikârdır. Kanaatimizce Bidayet Mahkemesinin durumun normale avdet etmesi hususunda varmış olduğu ka-naat hatalı değildir.
Yukarıda izah olunan sebeplerden dolayı işbu istinaf reddolunur. Davacının istinaf masraflarını ödemesi de emrolunur.
Yüksek Mahkeme
3 Aralık 1971
73
Full & Egal Universal Law Academy