- Hukuk Ýstinaf No. 28/74
(Dava. No. 656/71; Lefkoþa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Baþkan, Ülfet Emin ve Ahmet Ýzzet.
Ýstinaf eden: Ýrdelp Soykan, Lefkoþa.
( Davalý)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Hüseyin Yusuf, Kermiya, Lefkoþa.
(Davacý)
a r a s ý n d a
Ýstinaf eden namýna: Fuat Veziroðlu.
Aleyhine istinaf edilen namýna: Cebbar Niyazi.
Sözleþme - Sözleþme gereðince yapýlan inþaatta ek iþler yapýldýðý iddiasý.
Hukuk Usulü - Talep takriri - Ta.lep takririnde yapýlan iþin karþýlýðýnýn nasýl hesaplanacaðýnýn belirtilmemesi - Yapýlan iþin karþýlýðýnýn makul ve geçer fiyat üzerinden ödenmesinin yasa gereði olmasý.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tûzüðü - Tüzüðün 19. Emrinin 4 nizamý - Lâyihalarda taraflarýn talep ve müdafaalarýný dayandýrdýðý esasa iliþkin olgýýlarýn özet olarak belirtilme zorunluluðu Yasa gereði olan bir hususun talep takririnde zikredilmesinin gerekmemesi.
Sözleþme - Yapýlan iþin kýymeti hususunda anlaþma olmamasý halinde iþ yaptýranýn makul veya geçer ücret ödeyeceðini kabul etmiþ addolunmasý.
Hukýýk Usulü - Talep takriri - Ta.lep ta.kririnde talep edilen miktarýn üzerinde bir miktara. Ýlk Mahkemenin hükmedememesi.
OLAY: Müteahhit olan Davacý yazýlý bir sözleþme gereðince Davalýya ev inþa etti.
Davacý Davalýnýn talimatý ile yazýlý sözleþme kapsamý dýþýnda ek iþler yaptýðýný
iddia ederek Davalýdan bu iþlerin karþýlýðýný talep etti.
Da.valý müdafaasýnda ek iþlerin yapýlmasý için talimat vermediðini iddia etti.
Ýlk Mahkeme, Davalýnýn talimatý ile ek iþlerin yapýldýðý kanaatine va.rdý ve bu iþlerin makul karþýlýðýnýn Davacýya ödenmesi için hüküm verdi.
Davalý, talep takririnde ek iþlerin makul ve geçer karþýlýðýnýn ödenmesi istenmediði halde davayý reddetmemekle ve iç sývalarýn ek iþ olduðuna karar vermekle Ýlk Mahkemenin hata ettiðini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, makul veya geçerli fiyatýn talep takririnde sarih olarak iddia edilmesi gerektiði iddiasýný kabul etmedi. Fiyat hususunda özel bir anlaþma olmamasý halinde yapýlan iþin karþýlýðýnýn makul veya geçer fiyat üzerinden ödenmesinin kanun gereði olduðunu belirten Yüksek Mahkeme bu hususun talep takririnde zikredilmesinin zorunlu olmadýðý ka.nýsýna vardý.
Taraflar arasýnda. yapýlan sözleþmeyle ek þartnamede iç sývadan bahsedildiðine göre iç sývalarýn anlaþma dýþý olduðuns iliþkin Ýlk Mahkemenin bulgusunun doðru olduðu kana.atine varan Yüksek Mahkeme, bu istinaf sebebini de reddetti.
Talep takririnde iddia edilen miktarýn üzerinde bir miktar için hüküm verilemeyeceðini belirten Yüksek Mahkeme, Ýlk Mahkemenin bir yanlýþlýk eseri talep miktarýný aþan bir mikta.ra hükmetmekle hata ettiði kanýsýna vardý ve Ýlk Mahkeme hükmünü ta.lep takririndeki miktara indirdi.
Atýfta Bulunulan Yargýsal Ýçtihatlar:
l. Craven-Ellis v. Canons Ltd. (1936) 2 K.B. s.403, s.412.
2. Ha.mmer v. Flight (1876) 24 W.R. s.347.
3.N.W. Salt Co., Ltd. v. Electrolytic Alkali Co., Ltd. (1913) 3 K.B. s.425.
4. Antonis Conteades v. Gulan Yusufjian 15 C.L.R. s.83 s.87.
Atýfta Bulunulan Bilimsel Ýçtihatlar:
l. Chitty On Contracts, 23. Baský, s.824.
2. The Annual Practice 1963, s.454.
3. Bullen a.nd Leake s Precedents of Pleadings, s.285, 286.
H Ü K Ü M
Davacý (aleyhine istinaf edilen) davalý (istina.f eden) aleyhine Lefkoþa Kaza Ma.hkemesinde ikame ettiði 656/71 sayýlý dava ile davalýnýn talimatý ve/veya sözlü bir anlaþma gereðince davalýya, Eylül 1969 veya o tarihlerde yapýlan bir anlaþmada belirtilen þartname dýþýnda, ek iþ ve/veya tadilât yaptýðýný ileri sürerek davalýdan K.L.206.- talep etti. Davalý dosyaladýðý müdafaa takriri ile ek iþ veya. tadilâ.t yapmasý için herhangi bir sözlü anlaþma yapmadýðýný, sözlü bir anlaþma. gereðince ek iþ ve/veya tadilât yapýlmadýðýný ve ek iþ veya tadilât yapmasý için davacýya-. talimat vermediðini ileri sürdü.
Bidayet Mahkemesi taraflarý ve tanýklarý dinledikten sonra davalýnýn davacýya ek iþ yapmasý için talimat verdiði ve dava.lýnýn talimata uygun olara.k davalýya ek iþler yaptýðý kanaatýna vardý. Bidayet Mahkemesi yapýlan ek iþlerin piyasa fiatlarýný tesbit ederken davalýnýn tanýðý olan Altekin Kâmilin verdiði þahadeti kabul ederek yapýlan ek iþlerin makul kýymetinin K.L.152.- olduðu kanaatýna vardý. Bu meblâð için davacý leyhine, davalý aleyhine hüküm verdi. Dava.lý Bidayet Mahkemesinin hükmünün diðer þeyler meyanýnda. aþaðýdaki sebeplerden dolayý hatalý olduðunu ileri sürerek verilen hükmün tümü aleyhine istinaf etti.
1. Davacýnýn talep ettiði miktarlarýn, yapýldýðý iddia edilen ek iþlerin makul ve/veya geçer kýymetleri olduðu yolunda talep takririnde herhangi bir iddia olmadýðý halde Bidayet Mahkemesi bu yolda karar vermekle ve/veya davayý reddetmemekle hata etmiþtir.
2. Davacýnýn ibraz ettiði Emare I'in 31. maddesi eksik ve fa.zla iþlerin deðerlendirilmesinin Altekin Kâmil tarafýndan yapýlmasýný amir olduðu ve davacý bu hususu talep takririnde dermeyan etmediði halde Bidayet Mahkemesi dava.cý leyhine hükmetmekle hata etmiþtir. Bidayet Mahkemesi keza davacýnýn bu hususta sürprizle karþý karþýya býrakýldýðý bulgusuna varmakla ve ayrýca davacýnýn ibraz ettiði delili nazara almak için bunun davalýnýn müdafaasýnda dermeyan edilmiþ olmasýný þa.rt koþmakla hata etmiþtir.
3. Bidayet Mahkemesi Emare I ve bunun 31. maddesi hükümleri, þahit Altekin Kâmilin þahadeti, bütün ahval ve þerait ve þa.hadet muvacehesinde iç sývalarýn ek iþ olduðuna karar vermekle ha.taya düþmüþtür.
4. Ýç sývalar için talep takririnde K.L.96.- talep ettiði halde Bidayet Ma.hkemesi davacý leyhine K.L.100.- için karar vermekle hataya düþmüþtür.
Ýlk önce 1. istinaf sebebini ele alalým. Davacý Talep Takririnin 4. paragrafýnda sözlü anlaþma. gereðince davalýya þartname dýþýnda ek iþler ve/veya bazý tadilâtlar yaptýðýný ileri sürdü. Davacý yapmýþ olduðu iþlerle bu iþlerin kýymetini gösteren tafsilâ.tý da vermiþtir. S. paragrafta ise davalýnýn talimatý ve/veya anlaþma gereðince davacýnýn yaptýðý ek iþler ve/veya tadilâtlar için K.L.206.- alacaklý olduðunu görülmekte olduðunu ileri sürmüþtür. Bidayet Ma.hkemesi davacýnýn 4 ve 5. para.gra,flarýnda yer alan "anlaþma" kelimesinin ek iþlerin yapýlmasý ile ilgili olduðu ve ek iþler için ne miktar ödeneceði hususunda herhangi bir ilgisi olmadýðý kanaatýna vardý. Bu nedenle davacý þahadeti esnasýnda ek iþlerin fiatlarýnýn anlaþma. yolu ile tesbit edildiðine dair beyan vermesine raðmen fiat hususunda anlaþma yapýldýðýna dair Talep Takririnde iddia yapýlmadýðý kanaatýna varýldýðýndan Bidayet Mahkemesi bu hususu nazarý itibara almamýþtýr. Bidayet Mahkemesi talep edilen K.L.206.-'nýn ek iþlerin makul veya geçer kýymet olarak talep edildiði kanaatýna vardý. Kanaatýmýzca Talep Takririnin 4 ve 5. paragraflarý incelendiðinde davacýnýn yaptýðý ek iþlerin kýymetlerinin de talimata veya anlaþmaya dayanarak talep edildiði görülmektedir. Mamafih istinafýn duruþmasý esnasýnda. aleyhine istinaf edilenin avukatý Talep Takririnin 4 ve 5. paragraflarýnda belirtilenlerin yapýlan ek iþlerin kýymeti hakkýnda bir anlaþma yapýldýðý hususunu kapsadýðýný iddia etmediði cihetle ve Bidayet Mahkemesinin bu husustaki kararýnýn hatalý olduðu ve deðiþtirilmesi gerektiði hususunda aleyhine istinaf edilenin avukatý herhangi bir iddia veya ihbar veya istinaf yapmadýðý cihetle Bidayet Mahkemesinin bu husustaki kararýna, yani 4 ve 5. paragraflarda yer alan "anlaþma" kelimesinin yapýlan ek iþlerin kýymetini kapsamadýðý kararýna, baþka herhangi bir çare olmadýðý için müdahale etmemeyi uygun gördük. Ýstinafýn duruþmasi esnasýnda istinaf edenin avuka.tý davacýnýn yaptýðýný iddia ettiði ek iþler için Ta.lep Takririnde makul ve/veya geçer kýymet talep ettiði hususunda bir iddia olmadýðý halde Bidayet Mahkemesi bu yolda. karar vermekle hata iþlediðini, davacýnýn ek iþler için ma.kul ve/veya geçer kýymet taleb ettiðini Talep Takririnde sarih olarak belirtmesi gerektiðini iddia etti. Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn 19. -Emrinin 4. nizamý lâyihala.rda taraflarýn taleplerinin veya müdafaalarýnýn istinad ettirildiði esasa müteallik olgularýn özet olarak belirtilmesini öngörmektedir. Baþka bir deyimle Talep Takriri da.va sebebinin ne olduðunu göstermesi gerekir. Herhangi bir þahýs baþka herhangi bir þahsýn arzusu, talimatý veya direktifi üzerine herhangi bir iþ yaparsa ve yapacaðý iþin deðeri hakkýnda herhangi bir anlaþma yapýlmamýþsa, iþin yapýlma.sýný isteyen þa.hsýn iþi yapan böyle bir þahsa yapýlan iþ için makul ve/veya geçer kýymet üzerinden ödeme yapmasý gerekir. Bunun da sebebi kanun, arzu veya talimat ile iþ yaptýran þahsýn, yapýlan iþin makul kýymetini ödeyeceðine da.ir söz verdiðini addeder. Bu hususta Chitty On Contracts, 23. baský, s.824'de þunlar yer almaktadýr:-
"Similarly, in a contract for work to be done, if no scale of remuneration is fixed, the law imposes an obligation to pay a reasonable sum."
Ve bu hususta Greer L.J. Craven-Ellis v. Canons Ltd. (1936) 2 K.B. 403 davasýnda. s.412'de þunlarý söyledi:
"In my judgment, the obligation to pay reasonable remunera.tion for the work done when there is no binding contract between the parties is imposed by a rule of law, and not by an inference of fact arising from the acceptance of services or goods."
Bu nedenlerle 1. istinaf sebebi reddolunur.
2. istinaf sebebine gelince istinaf edenin avukatý Emare I olarak ibraz olunan þartnamenin 31. maddesi yapýlacak bütün eksik veya fazla. iþlerin kontrol teknisyeni Altekin Kâmil tarafýndan deðerlendirilmesini öngördüðü halde bu hususun Talep Takririnde dermeyan edilmediðini Bidayet Mahkemesinin nazarý itibara almadýðýný iddia etmiþtir. Bidayet Mahkemesi hükmünde bu hususta þunlarý þöyledi:-
"Davalý mukavelenin bu maddesinden istifade etmek istiyorsa idi Müdafaa Takririnde açýk ve sarih olarak bu iddiayý ileri sürmesini ve karþý tarafý davanýn dinlenmesi sýrasýnda sürprizle karþý karþýya býrakmamasý gerekirdi. Bu sebeple Müdafaa Takririnde yer almayan bu husus nazarý itibara. alýnamaz kanaatýndayým."
Davacýnýn talebi davalýnýn talimatý üzerine yaptýðý iþe istinad etmektedir. Davacý talebini hiçbir zaman þartnamenin 31. maddesine istinad ettirmiþ deðildir. Bu nedenle Þartnamenin 31. maddesinden Talep Takririnde bahsetmesi gerekmezdi.
Hukuk Muhakemeleri Usulü lVizamatýnýn 19. Emrinin 13. nizamýna göre davalý da.vanýn reddolunmasýný gösteren bütün hususlarý Müdafaa Takririnde belirtmesi gerekir. Bu meselede davalý þartnamenin 31. maddesinden istifade etmek istiyorsaydý 13. nizama göre 31. maddenin þartlarýný Müdafaa Takririnde belirtmesi gerekirdi. Bunun da sebebi davacýya þartnamenin 31. maddesinde belirtilenlerin yerine getirilip getirilmediðini veya getirilmedi ise niçin getirilmediðini veya getirilmemesi için baþka herhangi bir iddiayý ileri sürebilmesine fýrsat verilmesi idi. Bu hususta Antonis Conteades v. Gulan Yusuf'ian 15 C.L.R. 83, s.87'de þunlar yer almaktadýr:-
"It was for the defendant to raise the point clearly in her defence, by stating that as to para.6 of the plaintiff's claim the defendant says it was a term of the agreement that all extras must be notified in writing to the contractor including cost thereof, and the extras claimed for by the plaintiff in the said para.6 were not so notified. The plaintiff, had such a contention been put forward, would have to admit that such a term was in the contract and would have had to go on to destroy the effect of the defendant's contention by alleging that the defendant herself ordered the items knowing that they would entail extra cost - in other words he would have had to put in a plea in confession and avoidance."
Kaldý ki bu meselede Bidayet Mahkemesi yapýlan iþin kýymetini Altekin Kâmilin yaptýðý deðerlendirmeye göre kabul etmiþtir ve buna göre hüküm vermiþtir.
Bu nedenle 2. istinaf sebebi de reddolunur.
3. istinaf sebebi ile ilgili Bidayet Mahkemesinin hükmü aynen þöyledir:-
"M.Þ.2 Altekin Kâmili binanýn iç sývalarýnýn þartnameye dahil olduðunu ve ek iþ sayýlamýyacaðý görüþünü savunmuþtur. Þartnamenin 12. maddesi iç veya dýþ sývalardan bahsetmemekte, sadece sývalar-ýn terkibini ve malzemenin oranýný tesbit etmektedir. 28. madde ise yalnýz dýþ duvarlarýn 3 el sýva yapýlacaðýndan bahsetmekte ve böylece binanýn hangi kýsýmlarýnýn sývanacaðýný belirtmektedir. Þartnamenin hiç bir yerinde iç sývalarýn yapýlacaðýný gösteren herhangi bir madde mevcut deðildir. 12. maddenin yazýlýþýnda iç sývalarýn yapýlacaðý manasý çýkarýlamaz. Bu nedenle MÞ.2 Altekin Kamilin bu husustaki görüþüne katýlmak mümkün deðildir. Bütün bu sebeplerden dolayý iç sývalarýn þartname dýþý ek iþler olduðu kanaatýndayým. "
Davada verilen tüm þahadeti, Emare I olarak ibraz olunan þartnamenin tüm kýsýmlarýný esaslý bir þekilde inceledik. Ýç sývalar hususunda Bidayet Mahkemesinin yukarýda iktibas ettiðimiz görüþü ile tamamen hemfikiriz. Bu nedenle 3. istinaf sebebi de reddolunur.
Þimdi de 4. istina.f sebebini ele alalým. Davacý Talep Takririnde iç sývalar için K.L.96.- talep etmiþtir. Davacý þahadetinde de iç sývalar için K.L.96.- ta.lep etmiþtir. Halbuki davalýnýn þahidi Altekin Kâmil þahadetinde iç sývala.rýn maliyetinin K.L.100.- kadar olduðunu söylemiþtir. Bidayet Mahkemesi Altekin Kâmilin þahadetini kabul ettiðinden iç sývalar için K.L.100.- için hüküm vermiþtir: Kanaatýmýzca bu bir yanlýþlýk eseri olmasý gerekir çünkü Talep Takririnde talep edilenden daha fazla hüküm verilemez. Bu nedenle iç sývalar için K.L.100.- yerine K.L.96.- verilmesi gerekir.
Yukarýda izah edilen sebeplerden dolayý istinaf reddolunur. Ancak iç sývalar hususunda yanlýþlýk eseri olarak K.L.4.- tazla hüküm verildiðine kanaat getirdiðimizden, davalý aleyhine verilen K.L.152.- hüküm K.L.148.-'ya indirilir.
Ýstinaf edenin istinaf masraflarýný da ödemesi emrolurur.
Yüksek Mahkeme
13 Aralýk, 1974.-
Full & Egal Universal Law Academy