-Hukuk İstinafNo. 28/71 ve 35/71
(Konsolide edilmiş)
(Dava No. 4/70)
(6 Aralık 1971 tarihli İstida)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
M. Necati Münir, Başkan ve Ahmet İzzet, Üye.
-Müstedi: Birtan Hüseyin'in babası ve en yakın akrabası
sıffatıyle Hüseyin Ahmet, Kurumanastır.
(Davacı - Aleyhine istinaf edilen)
ile
Müstedaaleyh: Ahmet Şakir, Kurumanastır
- (Davalı - İstinaf eden)
arasında
M.üstedi namına: Ali Dana, Fuat Veziroğlu ve Şefika Hilmi.
Müstedaaleyh namına: Menteş Aziz.
Mahkeme Hûkûmlerinin Yeniden Gözden Geç-irilip Değiştirilmesi - Mahkeme hükümleri Kıbrıs'ta okunmakla tamamlanmış sayılırlar -. Hükümlerin hukuk davalarında imzalanıp dosyaya konması İngiltere'den farklı olarak Kıbrısta bir formaliteden ibarettir.
Hukuk Usulû - Mahkeme hükmünün tamamlanması- E.-25, N.6.
OLAY: Müstedi bir istida dosyalayarak Yüksek Mahkemenin birleştirilmiş 28/71 ve 35/71 sayılı istinaflarda okuduğu hükmün, imza edilip dosyaya konmamasını ve hükmün yeniden görüşülerek iptal veya tadil edilmesini talep etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme -bir hükmün tamamlanana kadar değiştirilebileceğini, tamamlandıktan sonra bunun mümkün olmadığını; İngiltere'de ve Kıbrıs'ta bir hükmün ne zaman tamamlanmış sayılacağına ilişkin prensiplerin farklı olduğunu, İngiltere'de hükümlerin önceden hazırlanmadan söz-lü olarak verildiğini ve dolayısıyle hükmün eksik veya noksanlarını daha sonra gidermenin mümkün olduğunu belirtti. Kıbrıs'ta ise hukuk davalarında bir hükmün imzalanmakla veya dosyaya konmakla tamamlanmış sayılacağına ilişkin herhangi bir kuralın mevzuatı-mızda bulunmadığını ve önceden yazılı olarak hazırlanan hükümlerin okunmakla tamamlanmış kabul edilmesi gerektiği görüşünü benimsedi. Bu meselede hüküm tamamlandığına göre Yüksek Mahkeme hükmü değiştirmeye veya iptal etmeye yetkili olmadığı nedeniyle istid-ayı reddetti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
l. In re St. Nazaire Co. 12 Ch. D. s.88.
2. In re Suffield and Watts 20 Q.B.D. s.693.
3.Re Harrison's Share Under A Settlement (C.A.) (1955) 1 All E. R. s.18 5.
4. Re Harrison's Share Under A Settlemen-t (1954) 3 W.L.R. s.156.
KARAR
Müstedi (davacı - aleyhine istinaf edilen) işbu istida ile Yüksek Mahkemenin yukarıda numarası verilen İstinafta 6 Aralık 1971 tarihinde verdiği hükmün imza edilmemesini ve dosyalanmamasını, keza yukarıda zikredilen hükmün -yeniden tetkik ve tartışmaya tabi tutularak iptalini veya tadilini talep etmektedir.
Konsolide edilmiş olan 28/71 ve 35/71 numaralı istinaflardaki hüküm iki kişiden teşekkül eden Yüksek Mahkeme tarafından 6 Aralık 1971 tarihinde sabah saat 9.30'da okunmuş-tu. Hükmün okunmasından sonra Mahkeme öğleye kadar başka bir dava ile meşgul olmuş ve öğleden sonra Mahkeme Başkanı hükmü imzaladıktan sonra Mahkemenin diğer üyesi tarafından imzalanmak için hükmü mezkûr üyenin odasına göndermişti. Bu arada Müstedinin avuk-atı Mukayyide müracaat ederek imzalanma durumunu öğrenmiş ve işbu istidayı dosyalayacağı için diğer üyenin hükmü imzalamamasını rica etmişti. Bu malûmatın Mukayyit tarafından üyenin bilgisine getirilmesi üzerine, Üye, istidanın neticesini beklemek maksadıy-le hükmü imzalamamıştır.
İstidanın isnad ettiği sebeplere geçmeden evvel Yüksek Mahkemenin böyle bir istidayı tezekkür etmeye salâhiyeti olup olmadığını araştırmak gerekmektedir. Bu hususta Müstedi avukatı Yüksek Mahkeme tarafından 6 Aralık 1971 tarihinde- verilen hükmün tamamlanmış (perfected) olmadığını, ve tamamlanana kadar da bir hükmün, hükmü veren mahkeme tarafından değiştirilebileceğini iddia etmiştir. In re St. Nazaire Co. 12 Ch. D.88 ve In re Suffield anci Watts 20 Q.B.D. 693 davalarında bir hükmün- deftere geçirilerek tamamlanmasına kadar (until entered and perfected) hükmü veren hakim tarafından değiştirilebileceği sarih olarak belirtilmektedir. Bu davalar, ve bu konuda Ingiltere mahkemelerinin verdiği diğer kararlar, Re Harrison's Share Under A Se-ttlement (C.A.) (1955) 1 All E.R. 185 davasında özetlenmiş ve ayni prensip bu davada da tekrarlanmıştır. Hakim Roxburgh Bidayet Mahkemesinde şöyle demiştir (1954, 3 W.L.R. 156 at p.161):-
"In In Re Suffield and Watts the order had been perfected; but in t-he course of his judgment Fry L.J. said: 'So long as the order has not been perfected the judge has a power of re-considering the matter, but, when once the order has been completed, the jurisdiction of the judge over it has come to an end.' This was a dic-tum, but a weighty dictum; and it is to be noted that the power of reconsidering the matter is not made to depend upon any appeal or application, but simply upon the circumstances that the jurisdiction of the judge which has been invoked by the parties to -the suit does not pass away from him until the order has been perfected."
Yukarıda iktibas ettiğimiz davalardan anlaşılacağı gibi, mahkemenin verdiği hüküm veya emir tamamlanmamışsa hükmü veya emri veren mahkeme tarafından tekrar gözden geçirilebilir. Huz-urumuzdaki istidada mevzuu bahis olan 6 Aralık 1971 tarihli Yüksek Mahkeme hükmü tamamlanmış mıdır, değil midir: Bir hükmün ne vakit tamamlanmış addolunabileceği hususundaki prensipler İngiltere ve Kıbrıs'ta farklıdır. Bu fark iki sebebe dayanmaktadır:
1.- İngiltere mahkemelerinde hükümlerin büyük bir ekseriyeti önceden hazırlanmadan, dava bittikten sonra sözlü olarak verilmektedir. Bu bakımdan unutulmuş veya gözden kaçmış bir husus varsa, eksikliğin veya yanlışlığın düzeltilmesi için kapı açık bırakılmakta-dır. Yukarıda iktibas ettiğimiz davalar tetkik edildiği zaman görülecektir ki bu davalarda söylenenler önceden hazırlanan hükümlerden ziyade mahkemede sözlü olarak verilen hükümler düşünülerek söylenmiştir. Meselâ Re Harrison's Share Under A Settlement (C.-A.) (1955) 1 All E.R. 185 davasında hakim Jenkins sayfa 188'de şöyle demektedir:-
"Few judgments are reversed ans it would be unfortunate if once the words of a judgment were pronounced there were no locus poenitentiae."
2. İngilteredeki tatbikata göre,- mahkemenin verdiği hüküm, verildikten sonra Kıbrıs
tatbikatında olmayan bazı formalitelere tabi tutulmaktadır. İngiltere Yüksek Mahkeme Nizamatında 1967 senesinde yapılan değişiklikten önceki durumu ele alacak olursak, 0.36 r.39 şöyle demekte idi:-
"The- Judge shall, at or after trial, direct judgment to be entered as he shall think right, and no motion for judgment shall be necessary in order to obtain such judgment. Any appeal from any judgment so directed shall be to the Court of Appeal."
0.41 r.l ise- şöyle demekte idi:
"Every judgment shall be entered by the proper officer in the book to be kept for the purpose. The party entering the judgment shall deliver to the officer a copy of the whole of the pleadings in the cause, ............. Provided that -no copy need be delivered of any document a copy of which has been delivered on entering any previous judgment in such cause. The forms in Appendix F shall be used, with such variations as circumstances may require."
Bu iki nizamdan da görüleceği gibi İng-iltere'de verilen herhangi bir hükmün deftere geçirilmesi mecburi idi. Her hakim verdiği hükümden sonra hükmün deftere geçmesi zımnında bir direktif vermekle mükellefti ve leyhine hüküm verilen her şahıs da verilen hükmün deftere geçirilmesini sağlamakla m-ükellefti. Bu mecburiyetten dolayıdır ki deftere geçirilmeyen bir hüküm tamamlanmış addolunamazdı, çünkü nizamların öngördüğü bütün işlemler tamamlanmış olmazdı. Kıbrıs'ta ise bu mecburivet voktur. Hukuk Mahkemeleri Nizamatı E.34 n.l şöyledir:
"Save where- the Court shall have directed that a judgment be not drawn up until a certain date or until a certain event has happened, every judgment shall, on the application of any party to the Registrar, .be entered in a book to be kept for the purpose."
-Kaza Mahkemeleri ile ilgili olan bu nizam Yüksek Mahkemenin hükümlerine de Şamildir. (Bak. E.35 n.25).
-
Demek oluyor ki Kıbrıs'ta verilen bir hükmün deftere geçirilmesi mecburi olmayıp tarafların herhangi birinin müracaatı ile yapılmaktadır. Yani, hüküm mahkemede okunduktan sonra nizamlar tahtinde yapılması gereken başka bir işlem kalmamaktadır. Verilen hük-mü deftere geçirmek başka maksatlar bakımından gerekli olabilir fakat hükmün tamamlanmış sayılmasında hiçbir rol oynamamaktadır. Bu sebeple önceden hazırlanan bir hüküm (reserved judgment) kanaatımızca mahkemede okunur okunmaz tamamlanmış olur ve böyle bir- hükmün imzalanıp dosyaya konmâsı bir formaliteden ibarettir. Şunu da kaydetmek yerinde olur ki bir ceza davasında verilen bir hükmün imzalaıiması Fasıl 155, Ceza Usulü Kanunu tahtinde mecburidir (bak madde 113), fakat bir hukuk davasında verilen bir hükmü-n imzalanmasının mecburi olduğuna dair hiçbir kanunda veya nizamda bir madde bulamadık.
Hükmün imzalanıp dosyalanması hakkında yukarıda söylediklerimiz şuna tabi olarak okunmalıdır; Yüksek Mahkeme hükümlerin hazırlanması hususunda şimdiye kadar normalden -farklı bir usul takip etmiştir. İçinde bulunduğumuz durumdan dolayı önceden hazırlanan bir hükmün (reserved judgment'in) teksir edilmesi mahkeme binalarında mümkün olmadığı için hazırlanan hükümler teksir edilmek için başka bir daireye gönderilmektedir. Hü-küm verilmeden evvel hükmün neticesinin dışarıya sızmasını önlemek maksadı ile hüküm okunduktan sonra teksir edilmektedir. Bu da hükmün teksir edilmeden önceki şekli ile mumlu kâğıtlardan okunmasını icap ettirir. Bunu belirtmekten maksadımız şudur: Mumlu k-âğıda geçirilmiş olan bir hüküm her .bakımdan son şeklini bulmuş bir hükümdür. İmzası mumlu kağıtta mümkün olmadığı için teksirden sonraya bırakılmaktadır. Bu ancak bir formaliteden öteye geçemez. Bu sebeple kürsüden mumlu kağıttan okunan hüküm, imza forma-litesi hariç, mahkemenin son ve değişmez hükmüdür ve bu bakımdan 'tamamlanmış' bir hükümdür.
Netice olarak, Kıbrıs ile İngiltere prosedürü arasındaki farkı, istida mevzu olan hükmün önceden hazırlanan bir hüküm (reserved judgment) olmasını, hükmün Mahkeme- Başkanı tarafından imza edildiğini ve Yüksek Mahkemenin hükümlerin hazırlanması hususunda içinde bulundnğumuz durum dolayısıyle takip ettiği usulü nazarı itibara alarak, Yüksek Mahkemenin 6 Aralık 1971 tarihinde verdiği hüküm tamamlanmış (completed) bir h-ükümdür ve E.25 n.6 tahtinde veya diğer bazı kısıtlanmış haller hariç, tekrar açılıp tadil edilemez veya değiştirilemez. Bu sebeple istida reddolunur. İstida masraflarını müstedi ödeyecektir.
Yüksek Mahkeme
22 Aralık 1971
Full & Egal Universal Law Academy