-Hukuk İstinaf No. 29/72
(Dava No. 231/72; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Mahkeme Heyeti: M.Necati Münir Başkan, Ülfet Emin ve Ahmet İzzet
İstinaf eden: Lefkoşa Türk Bankası Ltd.
( Davac ı )
ile
Aleyhine istinaf edilen: Vicdan Mehmet Behaeddin,Lefk-oşa
(Davalı)
arasında
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza
Aleyhin-e istinaf edilen namına: Gürsel Kadri tarafından Hüseyin Malyalı
Fasıl 149 Sözleşme Yasası - Mersum borç senedi - Bir yıl süreli ve %9 faiz taşıyan senet - Senetten doğan alacak talebi.
Mersum borç senedinde faiz.
Faiz- Mahkemelerce verilebilecek faiz-in, yürürlükteki en yüksek faiz oranını aşamaması.
Faiz - Hükümden sonra verilebilecek faiz oranı - Hükümden ewel verilebilecek faiz oranı.
Fasıl 150, Faiz Yasası - Hükümden ewel verilebilecek faiz - Yasanın faizle ilgili 3(1) maddesi - Mahkeme hükmünden- ewel verebileceği faiz nisbetini Fasıl 150 Faiz Yasasının 3(1) maddesine göre kararlaştırabilir.
14/60 sayılı Adalet Mshkemeleri Yasası - Hükümden sonra verilebilecek faiz - Yasanın faizle ilgili 33(1) maddesi - Mahkeme hükmünden sonra verebileceği faiz -nisbetini 14/60 sayılı Yasanın 33(1) maddesine göre kararlaştırabilir.
Hukuk Usulû - Hüküm - Dava sebebi - Hüküm verildiğinde dava sebebi ile birleştiği için hükümden sonra yalnız hüküm mucibince faiz istenebilir.
OLAY: Davacı mersum bir borç senedi ile -ıavalıya borç verdı. Senet %9 faiz taşıyordu.
Davacı senet borcunu ödemeyen Davalıyı dava ederek borcun faizlerle birlikte ödenmesini talep etti.
İlk Mahkeme, senet üzerinde yazılı borcun tümü ve senet tarihinden itibaren ödeninceye kadar %9 faiz ödenmes-i için emir verdi. Ancak faiz ana paraya ulaştıktan sonra faizin %4 olmasını emretti.
Davacı ana paraya ulaştıktan sonra faizin %4 olmasını emret- mekle ve hüküm tarihinden itibaren sürekli olarak %9 faiz öden- mesini emretmemekle İlk Mahkemenin hata etti-ğini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, hükümden önce ödenecek faiz nisbetine Fasıl 150, Faiz Yasasının 3(1) maddesinin, hükümden sonra ödenecek faiz nisbetine ise 14/60 sayılı Adalet Mahkemeleri Yasasının 33(1) maddesinin uygulanması gere-ktiği kanısına vardı. 14/60 sayılı Adalet Mahkemeleri Yasasının 33(1) maddesinde faiz ana paraya eriştiği zaman duracak diye bir hüküm olmadığını dikkate alan Yüksek Mahkeme istinafı kabul etti ve hükümden sonra faizin sürekli olarak %9 olmasını kararlaştı-rdı.
HÜKÜM
Aleyhine istinaf edilen (davalı) 8 Nisan 1963 tarihli mersum bir senet tahti'nde istinaf edenden (davacıdan) K.L.1700.-borçlandı. Mezkûr borç mezkûr tarihten itibaren %9 faizi ile birlikte bir sene sonra yani 8 Nisan 1964 tarihinde ödenecekt-i. Borca mukabil davalı, sahibi olduğu bazı gayri menkul malları davacı leyhine ipoteğe koydu. 16 Şubat 1972 tarihinde, K.L:45.- sigorta masrafı da dahil, K.L.3I07.060 mile baliğ olan borcunu davalı ödemediği için 11 Mart 1972 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkem-esinde aleyhine bir dava getirildi. Bu dava ile davacı mezkûr K.L.3107.060 mil, K.L.1700.- üzerinden 16 Şubat 1972 tarihinden nihai tediye gününe kadar %9 faiz, ve ipoteğe konulan gayri menkul malların satışını talep etti.
Bidayet Mahkemesi, diğer şeyler -meyanında, K.L.1745.- için ve bu meblağın K.L.1700.-si üzerinden 8 Nisan 1963'den ödeninceye kadar /9 faiz için hüküm verdi; şol şartla ki faiz K.L.1700.-yı bulduğunda duracak ve o tarihten itibaren tediye tarihine kadar ana para olan K.L. 1700.- sadece %4- faiz taşıyacaktı.
Davacı işbu hükümden istinaf ederek Bidayet Mahkemesinin faizin K.L.1700.-yı bulması üzerine durmasını ve o tarihten itibaren %4 kanuni faiz taşımasını emretmekle ve hüküm tarihinden itibaren %9 faiz vermemekle hata ettiğini iddia etmiş-tir. İstinaf edenin avukatı hükümden sonraki faize 1960 Adalet Mahkemeleri Kanunu madde 33(1)'in şamil olduğunu ve bu maddenin hükümlerinin emredici olduğunu ve davacı ile davalı arasında %9 faiz ödenmesi için bir anlaşma olduğu cihetle hükümden sonra da, -nihai tediyeye kadar, davacının %9 faiz alabileceğini iddia etmiştir.
14/60 numaralı 1960 Adalet Mahkemeleri Kanununun 33(1) maddesi aynen şöyledir:-
-"33.-(1) Herhangi bir mukaveleye binaen veya herhangi bir kanun hükümleri tahtında başka suretle ödenmesi gereken herhangi bir borcun istirdadı için herhangi bir mahkemede muhakeme edilen herhangi bir muamelede, mahkeme, mukavele edilmiş veya başka suretle- derpiş olunan nisbette, mezkûr faizin vacibültediye olduğu tarihten başlayıp nihai tediyeye kadar olan müddet iin faiz verilmesine hükmede cekti r.
-
Ancak, o gibi faiz nisbeti yürürlükte olan herhangi bir Kanunun müsaade ettiği azami faiz nisbetini aşmayacaktır."
Genel faiz nisbeti hakkında hüküm koyan kanun Fasıl 150, Faiz Kanunudur. Bu kanunun 3(1) maddesi şöyledir:-
-"3.-(1) The amount which may be recovered by action as arrears of interest on any debt or obligation shall not exceed the amount of the principal debt or obligation in respect of which such interest is payable."
-
İstinaf edenin avukatı hükümden ewelki müddet için ödenecek faiz nisbetine Fasıl 150, madde 3(1)'in; ve hükümden sonraki faiz nisbetine ise 14/60 sayılı kanunun 33(1) maddesinin uygulanması gerektiğini iddia etmiştir. Aşağıdaki sebeplerden dolayı istinaf -edenin bu iddiaları ile hemfikiriz.
1. 14/60 sayılı Kanunun 33(1) maddesi Fasıl 6, Hukuk Mahkemeleri Usulü Kanunu, madde 11'in yerini almıştır. Bu maddenin ilgili kısmı şöyle idi:-
-"11. Every judgment debt shall carry interest at the rate of four per centum per annum from the date on which the judgment is pronounced that until the same shall be satisfied and such interest may be levied under a writ of execution on such judgment."
-
Görüleceği gibi 1960 senesine kadar taraflar arasında faiz nisbeti ile ilgili anlaşma ne olursa olsun hüküm tarihinden sonra kanuni faiz olarak yalnız %4 alınabilirdi. 1960 senesinden sonra ise, taraflar arasında anlaşma olmadığı takdirde %4, taraflar ara-sında anlaşma olduğu hallerde anlaşılan miktar üzerinden faiz alınabilir.
Yukarıda zikredilen kanunların kısa bir tarihçesini yapacak olursak, Fasıl 150 madde 3(1) ile Fasıl 6 madde 11 tasarı olarak, muhtelif kanunlarda faiz ile ilgili maddeleri tadil ede-n üç ayrı tasarı ile birlikte, 1944 senesinde Resmi Gazetede yayınlanmıştı. (Bak, The Cyprus Gazette, 1944, page 147, No.382.) Bu iki tasarının ayni zamanda neşredilmesi, Fasıl 150'nin hükümden ewelki faiz nisbeti ile ve Fasıl 6'nın ise hükümden sonraki fa-iz nisbeti ile ilgili olduğunu gösterir. Şunu da işaret etmek isteriz ki Fasıl 150'nin 3(1) maddesi tasarıdan biraz farklıdır. Tasarıdaki şekli şöyle idi:-
-"The amount which may be recovered as interest on any debt or obligation shall in no case exceed in the aggregate the amount of the principal sum in respect of which such interest is payable."
-
Tasarıdaki "in no case" kelimeleri Fasıl 150'den ihraç edilmiştir. Keza Fasıl 150'ye "may be recovered" kelimelerinden sonra "by action" kelimeleri ilâve edilmiştir.
2. Hüküm alındığı zaman dava sebebi hüküm ile birleştiği için hükümden sonra yalnız hükü-m mucibince faiz istenebilir. Halsbury's Laws of England, 3rd Edn., Vol.22, sayfa 781, para.l661'de şöyle denmektedir:-
"When judgment has been given in an action, the cause of action, in respect of which judgment is given, is merged in the judgment, tran-sit in rem judicatam, and its place is taken by the rights created by the judgment; but merger is not effected by an order which is not a judgment, nor by a judgment which is interlocutory and not final, or which is void."
Yine ayni eserin 782. sayfasınd-a para.l662'de şöyle denmektedir:
"Owing to the merger of a cause of action in the judgment, interest in respect of a period after judgment can only be recovered under the judgment, as the latter operates as a bar to a seperate claim, and if the judgment b-ecomes unenforceable so does the claim for subsequent interest."
Bu sebeple, hüküm verildiğinde dava sebebi hükümle birleştiği için ve yalnız hüküm tahtinde faiz talep edilebileceği için, kanaatımızca hükümden sonraki verilecek faiz ile ilgili olan madde -14/60 sayılı Kanunun 33(1) maddesidir. Bu maddede de ana parayı yetiştiği zaman faizin duracağına dair herhangi bir kayıt bulunmadığı için, hüküm. verildiğinde eğer faiz ana parayı yetişmemişse hükümden sonra faiz ana parayı geçecek olsa bile mukavele edil-miş nisbet üzerinden hüküm verilmesi gerekir.
Netice olarak istinaf kabul olunur. Bidayet Mahkemesinin faiz ile ilgili emrinin şart bendi "şol şartla ki faiz K.L.1700.-yı bulduğunda duracak ve o tarihten itibaren tediye tarihine kadar ana para olan K.L. 1-700.- sadece %4 faiz taşıyacaktır" iptal olunur.
İstinaf masraflarını aleyhine istinaf edilen (davalı) ödeyecektir.
Yüksek Mahkeme
26 Ocak 1973.
Full & Egal Universal Law Academy