- Hukuk Ýstinaf No. 30/74
(Dava No. 1251/72; Lefkoþa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Üfet Emin.Baþkan, Ahmet Ýzzet, Þakir S. Ýlkay.
Ýstinaf eden: Mustafa Ýbrahim, Lefkoþa.
( Davalý )
ile
Aleyhine istinaf edilen: Özer Boyacý, Lefkoþa. (Davacý) arasýnda
Ýstinaf eden namýna: Fuat Veziroðlu.
Aleyhine istinaf edilen ve Avukat Gürsel Kadri namýna: Ýsmail Faik.
Sözleþme - Kredi usulü ile satýþ akti - Ödeme zamaný hususunda ta.raflar arasýnda. anlaþma olmamasý.
Sözleþme - Vekil sýfatýyle satýþ - Davalýnýn Davacýnýn vekili sýfatýyle satýþ yapýp yapmadýðý.
Hukuk Usulü - Talep takriri - Talep takririnin dava sebebi içermesi.
Fasýl 267 Eþya Satýþ Yasasý -Yasanýn 32. maddesi - Eþya satýþlarýnda. ödeme zamaný kararlaþtýrýlmamýþsa, ödemenin eþya teslim edilirken yapýlmasý gerekir.
Hukuk Mahkemeleri Usulü Tûzüðû - Emir 19 Nizam 4, 11, 13 - Ta.lep takriri ve mûdafaa takriri hazýrlanýrken bu Emir ve Nizamlara. uyulmasý gerekir.
OLAY: Davacý Davalýya kredi usulü ile eþya sattýðýný iddia ederek bu eþyalarýn bedelini talep etti.
Davalý ön itirazýnda talep takririnin herhangi bir dava sebebi içermediðinden davanýn ileri gitmeden reddini talep etti.
Davalý Davacýdan gömlek aldýðýný kabul etmekle birlikte bu gömlekleri Davacýnýn vekili sýfatýyle üçüncü kiþilere sattýðýný, yaptýðý satýþlardan kendisinin sadece prim aldýðýný iddia etti ve Davacýnýn alacaðý olsa bile bunu gömlekleri satýn alan üçüncü kiþilerden talep etmesi gerektiðini öne sürdü.
Ýlk Mahkeme Davacý ve þahidine inanarak Davacýnýn Davalýya kredi yolu ile gömlek sattýðýna kanaat getirdi ve Davacý lehine hüküm verdi.
Davalý talep takriri dava sebebi içermediði ve ödeme zamaný hakkýnda iddia ve þahadet olmadýðý halde Davacý lehine hüküm vermekle Ýlk Mahkemenin hata ettiðini ileri sürerek hükmü istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, davanýn esasýna tesir etmeyen bir eksikliðin önemli olmadýðýný, talep takririnde eksiklikler olmakla birlikte dava sebebinin mevcut olduðunu belirtti.
Eþya satýþlarýnda ödemenin ne zaman yapýlacaðý konusunda anlaþma yoksa Fasýl 267 Eþya Satýþý Yasasý madde 32'ye göre eþya teslim edildiðinde ödemenin yapýlmasý gerektiðini belirten Yüksek Mahkeme, bu konudaki istinafý da reddederek hükmü onayladý.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin: Davacý (aleyhine istinaf edilen) Lefkoþa Kaza Mahkemesinde 29/12/72 tarihinde davalý (istinaf eden) aleyhine ikame ettiði 1251/72 sayýlý dava ile 8.4.72 tarihine kadar de.valýnýn kredi usulü ile satýn ve teslim almýþ olduðu eþyalarýn tutarý olan K.L. 250.650 mil talep etti.
Davalý 5 Nisan 1973 tarihinde dosyaladýðý Müdafaa Takriri ile iptidai itiraz olarak Talep Takririnin herhangi bir dava sebebi ihtiva etmediðini, bu nedenle davanýn ileri gidemeyeceðini ileri sürerek davanýn reddini talep etti. Davalý, iptidai itirazýna halel gelmeksizin, davacýdan kredi usulü ile veya ahar suretle alýþ veriþ yaptýðýný, davacýdan kredi usulü ile veya ahar suretle eþya satýn ve/veya teslim aldýðýný ve/veya K.L.250.650 mil veya herhangi bir miktar borcu olduðunu red ve inkâr etti. Davalý davacýnýn müstahdemi ve /veya vekili olara.k bir süre çalýþtýðýný ve/veya davacý nam ve hesabýna. üçüncü þahýsla.ra gömlek sattýðýný ve bunun mukabilinde davacýnýn davalýya prim ödediðini, davalýnýn davacý nam ve hesabýna yaptýðý satýþlardan herhangi bir alacaðý olsa bile davalýnýn bundan herhangi bir mes'uliyeti bulunmadýðýný ve böyle bir alacaðýnýn ancak üçûncü þahýslara karþý dermeyan edilebileceðini, taraflar arasýnda.ki münasebetin sona erdiði zamanda taraflarýn biribirlerinden herhangi bir alacaðý kalmadýðýný iddia etti.
Bidayet Mahkemesi taraflarý ve davacýnýn çaðýrdýðý þahidi dinledikten sonra davalýnýn davacýdan kredi yolu ile gömlek alýp sattýðýna ve davacýya K.L.250.650 mil borcu olduðuna kanaat getirerek davalý a.leyhine iþbu meblað için hüküm verdi.
Davalý Bidayet Mahkemesinin hükmünün diðer þeyler meyanýnda aþaðýdaki sebeplerden dolayý hatalý olduðunu ileri sürerek hükmün tümü aleyhine istinaf eyledi.
l. Davacýnýn Talep Takriri herhangi bir dava sebebi ihtiva. etmediði halde Bidayet Mahkeme-si davacý leyhine karar vermekle hata etmiþtir.
2. Davacýnýn davasý "satma ve teslim etme" iddiasýna istinad ettirilmediði ve bir "hesaplaþmaya" istinad ettirildiði halde, Bidayet Mahkemesi davacýnýn davasýnýn satma ve teslim etme iddiasýna dayandýðýna karar vermekle hata etti.
3. Verilen þahadetin tümü muvacehesinde davanýn reddi gerektiði halde Bidayet Mahkemesi davalýnýn davacýnýn vekili olarak davacýdan gömlek aldýðýna karar vermemekle ve davacý leyhine hüküm vermekle hataya düþmüþtür.
4. Davacý þahadetinde davalý ile anlaþmasý olduðunu söylediði, bu hususta Talep Takririnde herhangi bir iddia olmadýðý, keza davacý "sattýkça bunu ödeyecekti" dediði, ödeme zamaný hakkýnda Talep Takririnde bir iddia ve keza þahadet olmadýðý halde Bidayet Mahkemesi davacý lehine hükmetmekle hata etmiþtir.
1. ve 2. istinaf sebeblerini beraber incelemeyi uygun görüyoruz.
Bidayet Mahkemesi Talep Takririnin 2. paragrafý davacýnýn alacaðýnýn kredi usulü ile yapýlan bir alýþ veriþten ileri gelen bir alacak olduðunu gösterdiði kanaatýna vardý. Talep Takririnin 2. paragrafý aynen þöyledir:-
"Davalý davacýdan kredi usulü alýþ veriþ yapmaya baþladýðý tarihten en son davacý ile hesaplaþtýðý tarih olan 8.4.1972 tarihine kadar davacýdan kredi usulü ile satýn ve teslim aldýðý eþyalarýn tutarý K.L.250.650 mildir. (Davacý alýþ veriþ ile ilgili hesaplarý Mahkemeye ibraz edecektir.)"
Talep Takririnin 2. paragrafýnda yer alan "hesaplaþmayý" kelimesi davacýnýn dava sebebini bir hesaplaþmaya istinad ettirdiðini göstermez. Kanaatýmýzca "hesaplaþtýðý" kelimesi Talep Takririnin 2. paragrafýnda yer alan "8.4.72 tarihine kadar" ibaresine atýfta bulunmaktadýr. Kanaatýmýzca davacýnýn dava sebebi davalýnýn kredi usulü ile davacýdan satýn ve teslim aldýðý eþyalara istinad etmektedir. Talep Takririnin 2. paragrafý satýn ve teslim alýnan eþyalarýn hangi tarihe kadar alýndýðýný belirtmekle beraber satýn ve teslim alma ameliyesinin ne vakit baþladýðý hususunda herhangi bir kaydý ihtiva etmez. Kanaatýmýzca bu bir eksikliktir mamafih davanýn esasýna tesir eden bir eksiklik deðildir. Bidayet Mahkemesinin dava sebebinin mevcut olduðu hususundaki bulgusu hatalý deðildir. Bu nedenle 1. ve 2. istinaf sebepleri reddolunur.
3. istinaf sebebine gelince, Bidayet Mahkemesi davalýnýn verdiði þahadeti kabule þayan bulmadýðýný, davacýnýn verdiði þahadetin davacýnýn þahidi tarafýndan desteklendiði kanaatýna vardýðýný hükmünde belirtti. Bidayet Mahkemesi huzurunda verilen tüm þahadeti esaslýca incelendikten sonra. Bidayet Mahkemesinin haklý olarak davacýnýn ve þahidinin þahadeLiýýi kabut ettiði kanaatýna vardýk. Tüm þahadet nazarý itibara alýndýðýnda davalý ile davacý arasýnda olan münasebetin bir satma ve teslim etme münasebeti olduðu aþikârdýr.
Þimdi de 4. istinaf sebebini ele alalým. Herhangi bir eþya. satýldýðýnda ödemenin ne vakit yapýlacaðý hususunda herhangi bir anlaþma yapýlmamýþsa. eþyalar teslim edildiðinde kýymetinin ödenmesi gerekir. (Bak Fasýl 267 Eþya Satýþ Kanunu Madde 32) Davacý Talep Takririnde satýp teslim ettiði eþyalarýn kýymetinin ne vakit ödeneceði hususunda herhangi bir anlaþma yaptýðýný iddia etmiþ deðildir. Bu nedenle Fasýl 267 Eþya Satýþ Kanununun 32. maddesinde ön görülenler uygulanýr. Davalý dosyladýðý Müdafaa Takriri ile davacýdan herhangi bir eþya satýn alýp teslim aldýðýný red ve inkâr etti. Davalý Müdafaa Takririnde eþyalarýn satýþ esasýna dayandýðý Mahkeme tarafýndan bulunduðu takdirde eþyalarýn kýymetinin teslim edildiði zamandan baþka bir vakitte ödenmesi gerektiði hususunda herhangi bir anlaþma olduðunu ileri sürmedi. 'Talep Takriri ve Müdafaa Takririne bakýldýðýnda eþyalarýn kýymetinin ne vakit ödeneceði hususunun ihtilâf konusu olmadýðý sarahaten görülmektedir. Yegâne ihtilâf konusu davalýnýn aldýðý gömleklerin bir satýþ esasýna dayanýp dayanmadýðýdýr. Bu nedenle Bidayet Mahkemesinin eþyalarýn kýymetinin ne vakit ödenmesi gerektiði hususunu tezekkür edip bu hususta. karar vermesi gerekmezdi. Davacý Talep Takririnde satýp teslim aldýðý eþyalarýn kýymetinin ne vakit ödeneceði hususunda herhangi bir anlaþma oiduðunu iddia etmemekle beraber þaha-detinde davalýnýn teslim aldýðý eþyalarý sattýkça kendisine ödeyeceði hususunda anlaþtýðýný söyledi. Bu þahadet Talep Takririnde ve Müdafaa Takririnde ihtilâf konusu olmayan bir husus hakkýnda þahadettir. Davanýn duruþmasý esnasýnda dahi eþyalarýn kýymetinin ne vakit ödeneceði hususu ihtilâf konusu yapýlmamýþtýr. Ýhtilâf konusu olmayan bir husus hakkýnda verilen þahadete istinat ederek Mahkemenin karar vermesi beklenemez.
Yukarýda belirtilen sebeplerden ötürü istinafýn reddolunmasý gerekir. Yalnýz sýrasý gelmiþken talep takrirleri ile ilgili birkaç söz söylemeyi uygun gördük. Daha önce karara baðlanan birçok istinaflarda belirttiðimiz gibi avukatlarýn talep ve müdafaa takririni hazýrlarken Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýna ve bilhassa 19. Emrin 4, 11, 13 nizamlarýna uymasý zorunludur. Bu davada hazýrlanan talep takririnde birçok eksiklikler mevcuttur. Örneðin: Talep Takririnde davacýnýn davalýya satýp teslim ettiði eþyalarýn ne olduðundan bahsedilmemesi, kredi usulü ile yapýlan alýþ veriþin ne vakit baþladýðý hususunun zikredilmemesi, Talep ve müdafaa takrirleri hazýrlarken avukatlarýn mükemmel bir takrir hazýrlamaya çalýþmalarý gerektiðini þiddetle tavsiye ederiz Bu yapýldýðý takdirde Gerek Bidayet Mahkemesinde gerekse Ýstinaf Mahkemesinde birçok komplikasyonlardan kaçýnýlabilir.
Netice olarak istinaf reddolunur. Îstinaf edenin istinaf masraflarýný ödemesi emrolunur.
Yüksek Mahkeme
21 Aralýk, 1974.
-
Full & Egal Universal Law Academy