- Hukuk Ýstinaf No.31/74
Dava No.64/73; Lefkoþa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ulfet Emin, Ahmet Ýzzet, Þakir S. Ýlkay.
Ýstinaf eden: Mazhar Halil, Ortaköy.
(Davalý)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Mehmet Hüseyin Bakkal, Ortaköy.
(Davacý)
a r a s ý n d a
Ýstinaf eden namýna: Osman Mehmed.
Aleyhine istinaf edilen namýna: Kývanç M. Riza.
Trafik Kazasý - Trafik kazasýndan doðan özel ve genel tazminat talebi.
Haksýz Fiiller - Ýhmal ile kazaya sebep olma.
Müterafik Kusur - Davacýnýn kazanýn oluþunda müterafik kusuruTüm hal ve þartlara göre katkýsal kusur nisbetinin az olmasý.
Hukuk Usulü - Ýstinaf Mahkemesinin ikna yükümlülüðü - Ýstinaf edenin þahadetlerin deðerlendirilmesinde Ýlk Mahkemenin hata yaptýðýna iliþkin Ýstinaf Mahkemesinin ikna yükümlülüðü.
Hukuk Usulü - Ýstinaf Mahkemesinin þahitleri görüp tavýr ve hareketlerirü gözlemleyen Ýlk Mahkemenin bu konudaki bulgularýna genellikle müdahale etmemesi.
Hukuk Usulü - Þahadet - Ýhtimaller dengesi - Mahkemenin þahadeti ihtimaller dengesine göre deðerlendirip hüküm verebilmesi - Ýlk Mahkemenin, taraflarýn þahadetlerini, istintaklarýný, sorulara verdiði cevaplarý, ilk þahadet ile istintaktaki þahadetleri arasýndaki çeliþkileri, þahadet verirken taraflarýn gözlemlediði tavýr ve hareketleri ile vesair hususlarý dikkate alarak Davacý ile Davalýdan hangisinin söylediðinin daha doðru olma ihtimali bulunduðu ihtimaller dengesi konusunda bir kanaata varabilmesi ve bu kanaat doðrultusunda hüküm verebilmesi.
Müstâkbel Kazanç Kaybý - Ýlk Mahkemelerin müstakbel senevi kazanç kaybýný tespit etmesi gereði.
Hukuk Usulü - Þahadet - Bir þahide Mahkemenin kýsmen inanmasý - Mahkemenin bir þahidin þahadetine kýsmen inanarak hüküm verebilmesi.
Hukuk Usulü - Þahadet - Fren izlerinin çarpma noktasýnýn belirlenmesinde destekleyici þahadet oluþturmasý.
OLAY: Davacý, yaya olarak yürüdüðü bir sýrada, Davalý arabasý ile Davacýya çarptý. Davacý Davalýnýn dikkatsiz ve ihmalkârane araba sürerek kendisine çarpýp yaralanmasýna sebep olduðunu iddia etti ve özel ve genel tazminat talep etti.
Davalý dikkatsiz ve ihmalkâr araba sürerek kaza yaptýðýnýreddetti ve kazanýn Davacýnýn kusuru sonucu meydana geldiðini veya. kaza.nýn meydana gelmesinde Davacýnýn katkýsal kusuru oldýýðunu iddia etti.
Ýlk Mahkeme, kazanýn Davalýnýn kusur ve ihmalinden meydana geldiði ve kazada Davacýnýn da %15 nispetinde katkýsal kusuru bulunduðu kanaatine vararak Davacý lehine özel ve genel tazminata hükmetti.
Davalý, Ýlk Mahkeme hükmünün þahadetle baðdaþmadýðýný, Ýlk Mahkemenin farazi görüþlerle Davalýya kusur atfettiðini ve hükmettiði özel ve genel tazminatýn fahiþ olduðunu öne sürerek hükmü istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, bir þahide kýsmen inanarak bulgu yapmanýn mümkün olduðunu ve Ýlk Mahkemenin Davacýnýn þahadetine kýsmen inanarak kazanýn oluþ þekline iliþkin yaptýðý bulgunun hatalý olmadýðýný belirtti. Buna ra.ðmen kazanýn oluþ þekli ve þartlarý gözönünde bulundurulduðunda Davacýya yüklenen kusur oranýnýn daha fazla olmasý gerektiði kanaatine vara.n Yüksek Mahkeme Davacýnýn kazada %40 oranýnda kusurlu olduðuna hükmetti.
Ýlk Mahkemelerin müstakbel senevi kazanç kaybý hakkýnda tespit yapmasý gerektiðini bir kez daha yineleyen Yüksek Mahkeme, %30 iþ kaybýna. uðrayan Davacýya verilen genel tazminatýn davanýn tüm ahva.l ve þartlarý dikkate alýndýðýnda fahiþ olmadýðý kanaatine vardý ve istinafý reddetti.
_______________________
H Ü K Ü M
Ü. Emin: Davacý (aleyhine istinaf edilen) davalýnýn (istinaf edenin) takriben 15.1.1973 tarihinde Lefkoþa'da Mehmet Akif Caddesinde FH 164 plâka numaralý aracýný dikkatsiz ve/veya ihmalkârane kullandýðýný ve Çýðýr Apartmaný yanýnda durmakta ve/veya yürümekte olduðu bir anda kendisine çarparak yaralanmasýna sebep olduðunu ileri sürerek davalýdan K.L.1315.- özel zarar ziyan ve ge-nel zarar ziyan taleb etti.
Davalý dosyaladýðý Müdafaa. Takriri ile davalýnýn aracýný dikkatsiz veya ihmalkârane kullandýðýný red ve inkâr etti ve kazanýn davacýnýn mürýhasýr dikkatsizliði ve ihmalkârlýðý veya ehemmiyetli nisbette müterafik kusuru neticesi olarak vukubulduðunu iddia etti.
Kaza. Mahkemesi taraflarý ve tanýklarý dinledikten sonra kazanýn davalýnýn dikkatsizlik ve ihmalkârlýðý nedeni ile meydana geldiði ancak davacýnýn da kazanýn meydana gelmesine katkýda bulunduðu kanaatýna varara.k davalýya %85 dikkatsizlik ve davacýya da %15 dikkatsizlik atfetti. Tam mes'uliyet esasý üzerine Mahkeme davacýya özel tazmina.t olarak davacýnýn almaya hakký olan özel tazminatý K.L.713.- ve genel tazminatý da K.L.2000.- olarak tesbit etti.
Davalý Mahkemenin hükmünün, diðer þeyler meyanýnda, Mahkemeye verilen þahadetle baðdaþmadýðýný, Ma.hkeme davalýya herhangi bir dikkatsizlik veya ihmalkârlýk atfetmekle hata iþlediðini, davacýnýn þahadetinin diðer þahadetle çeliþki halinde olduðunu, davacýya sadece %15 dikkatsizlik yüklemekle hata iþlediðini, kazanýn oluþ þekli hakkýndaki davacýnýn þahadetine inanmadýðý halde yanlýþ faraziye ve görüþlere istinad ederek davalýya ihmalkârlýk yüklemekle hata iþlediðini, tesbit olunan genel tazminatin fahiþ olduðunu, Doktor ücreti olarak tesbit edilen K.L.7O.- ile davacýnýn kýzýna ödenmesi emrolunan K.L.160.-nýn hatalý olduðunu ileri sürdü.
Mahkemenin bulgusuna göre kazanýn olduðu yerde asfalt yolun geniþliði 29 ayaktýr. Çarpma noktasýndan her iki istikamete doðru görüþ mesafesi 100 metreden fazladýr. Davalýnýn arabasýnýn yolda býraktýðý sol tekerleklerin fren izleri Ortaköye bakarken asfalt yolun sol kenarýndan 3 ayak içeridedir.
Kazanýn nasýl olduðu hususunda Mahkeme huzurunda iki tür þahadet mevcuttur. Bunlardan birincisi davacýnýn þahadetidir. Davacýya göre Çýðýr Apartmanýnýn önünde asfalttan dýþarý banket üzerinde çakýl yýðýnýnýn üstünde durduðu bir anda davalýnýn arabasý gelmiþ kendisine çarpmýþ ve çakýl yýðýnýnýn üzerine düþmüþtür. Davalýnýn verdiði þahadete göre ise da.valý arabasýný Ortaköy istikametine doðru sürmekte iken, Çýðýr Apartmanýnýn önünde ansýzýn yolun içinde kendi gidiþ istikametinde, yolun saðýndan soluna yani Çýðýr Apartmaný tarafýna acele bir þekilde koþmakta olan davacý aniden önüne çýkmýþ ve davalýnýn hemen dura.bilmesine mahal vermeden davacý davalýnýn ara.basýna çarpmýþ, ilk önce arabanýn gabosuna düþmüþ ve ondan da yolun soluna Çýðýr Apartmaný önündeki çakýllarýn üzerine yuvarlanmýþtýr. Kazadan sonra vak'a mahalline PÇ. Mustafa Osman gitti ve davalý çarpma noktasýnýn nerede olduðunu polise gösterdi. Bu çarpma noktasý polisin ifadesine ve ibraz ettiði emareye göre davalýnýn arabasýnýn sol tekerleklerinin býraktýðý fren izlerinden bir ayak asfaltýn içerisinde idi.
Kaza Mahkemesi, huzurunda þahadet veren davacýnýn þahadetini, çarpma noktasý hususundan mada, doðru olarak kabul etti. Davalýnýn kazanýn nasýl olduðu husýýsunda verdiði þahadete inanmadý. Mahkeme, huzurundaki þahadetten, kaza anýnda davacýnýn banket üzerinde olan çakýl üstüne deðil de asfalt yolun içerisinde Ortaköye bakarken asfalt yolun kenarýndan 3-4 ayak içeride durduðu kanaatýna vardý. Bu nedenle davalýnýn yolun kenarýnda duran davacýyý görmediðine kanaat getirerek davalýnýn arabasýný dikkatsiz ve ihmalkârane kullandýðýna kanaat getirdi. Ancak davacýnýn da asfalt yolun kenarýndan 3-4 ayak içeride, yüzü Ortaköye doðru durmakta olduðundan davacýnýn da ihmalkârane ve dikkatsiz olduðu kanaatýna vararak davacýya da %15 mes'uliyet yûkledi.Ýstinafýn duruþmasý esnasýnda istinaf edenin avukatý Mahkemenin, davacýnýn kaza anýnda durduðu yer hususunda davacýya inanmadýðýný bulgu yaptýktan sonra, davacýnýn tüm þahadetini reddetmesi ve davalýnýn þahadetine inanmasý gerektiðini iddia etti. Kanaatýmýzca bir Bidayet Mahkemesi bir þahidin huzurunda verdiði tüm þahadete inanmayabilir. Bir Bidayet Mahkemesi bir þahidin verdiði þahadetin bazý kýsýmlarýnýn doðru olduðuna, bazý kýsýmlarýnýn doðru olmadýðýna kanaat getirebilir. Bu davada kazanýn oluþ þekli ile sadece davacý ve davalýnýn þahadeti mevcuttur. Maalesef davacý- ile davalýnýn dýþýnda kazanýn nasýl olduðu hususunda herhangi bir baðýmsýz þahadet mevcut deðildir. Bir taraftan davacý kaza anýnda banket üzerinde durduðunu, o gün öðleden sonra takriben 3 1/2'da iþ aldýðýný, hiç bir zaman yolun diðer tarafýna geçmedîðini, daima bir yerde durduðunu ileri sürdü. Diðer taraftan da davalý davacýnýn kaza anýndan hemen önce kazanýn olduðu çarpma yerinde olmadýðýný, yolun diðer tarafýnda olmasý gerektiðini çünkü ilk defa olarak davacýyý yolun ortasýnda gördüðünû ve yolun ortasýndan Ortaköy istikametine bakarken, asfalt yolun sol tarafýna acele bir þekilde koþtuðunu iddia etti. Mahkeme her iki þahidi de þahadet verirken görmüþ, tavýr ve hareketlerini yakýndan takip etmiþ, þahadetlerini verirken tutumlarýný görmüþtür. Kaza Mahkemesi davalýnýn kazanýn oluþ þekli ile ilgili verdiði þahadetîn doðru olmadýðýna kanaat getirdi. Yüksek Mahkeme Ýstinaf Mahkemesi olarak bir Bidayet Mahkemesinin þahitlerin doðru söyleyip söylemediði hususunda vardýklarý kanaata genellikle müdahale etmez. Meðer ki Bidayet Mahkemesinin þahadeti yanlýþ deðerlendirdiði veya vardýðý bulguyu destekleyecek þahadet olmadýðý hususunda ikna olunsun. Ýkna etmek külfeti hiç þüphe yoktur ki bulgularýn hatalý olduðunu ileri süren tarafa düþer. Bu meselede Kaza Mahkemesi huzurunda verilen þahadet tüm olarak incelendiðinde davacýnýn o gün asfalt yolun diðer tarafýna veya ortasýna hiçbir zaman gitmediði hususunda verdiði þaha.deti nakzedecek davalýnýn þahadetinden mada herhangi bir baðýmsýz þahadet ve davalýnýn yolun ortasýnda olduðu hususunda verdiði þahadeti destekleyecek herhangi bir baðýmsýz þahadet mevcut deðildir. Davalýnýn yolun ortasýnda olduðu hususunda verdiði þahadeti destekleyecek herhangi bir baðýmsýz þahadet de mevcut deðildir. Bu durumda Bidayet Mahkemesi ancak davacý ve davalý þahadet verirken takýndýklarý tavýr ve harekete, duruþma esnasýnda sorulan suallere verdikleri cevaplara ve ilk þahadetleri istintaka tabi tutulduklarýnda verdikleri þahadet arasýnda herhangi bir fark olup olmadýðý hususlarýný göz önünde tutarak hangi tarafýn söylediðinin daha doðru olma ihtimalinin olduðunu nazarý itibara alarak iki tara.ftan birinin söylediklerinin doðruluðu ihtimaline kanaat getirebilirler.
Kaza Mahkemesi, hükmünde yukarýda bahsettiðimiz hususlarý göz önünde tuttuðu veya nazarý itibara aldýðý hususunda her ne kadar da sarih olarak belirtmemiþse de davacýnýn þahadetini kabul etmekle ve davalýya inanmamakla bu hususlarý nazarý itibara almýþ olduðunu salimen addedebiliriz kanaatindeyiz. Kaza Mahkemesinin, çarpma noktasý hususunda vardýðý bulgu doðru bir bulgudur çünkü davalýnýn arabasýnýn yolda býraktýðý fren izleri de bu hususu teyid edici mahiyettedir. Huzurunda olan þahadetten Kaza Mahkemesi çarpma noktasýnýn çakýl yýðýnýnýn ûstünde olduðunu kabul edemezdi. Kanaatýmýzca kazanýn nasýl olduðu hususunda Kaza Mahkemesinin vardýðý bulguyu destekleyecek þahadet mevcuttur. Mahkeme bu þahadeti kabul etmekle herhangi bir hata iþlediði hususunda ikna olunmadýk. Bu nedenle kazanýn oluþ þekli ve þahadet ile ilgili istinaf reddolunur.
Kaza Mahkemesi davacýya asfalt yolun 3-4 ayak içerisinde gelen otomobillere karþý arkasýný vererek durduðu halde sa.dece %15 ihmalkâ.rlýk yüklemiþtir. Kanaatýmýzca bu oran hatalý bir orandýr. Kazanýn olduðu gün kýþ olduðunu, havanýn kapalý ve etrafýn az ýþýklý olduðunu, davacýnýn arkasýný gelen otomobillere ka.rþý verdiðini, asfalt yolun 3-4 ayak içerisinde durduðunu nazarý itibara alarak davacýnýn ihmalkârlýðýnýn daha fazla olduðunu ve kazaya %40 katkýda bulunduðu kanaatýna vardýk. Bu nedenle müterafik kusur oraný hususunda Kaza Mahkemesinin verdiði kararý iptal eder ve bunun yerine kazanýn davacýnýn %40 ve davalýnýn da %60 kusuru oranýnda meydana geldiðine hüküm veririz.
Talep olunan K.L.7O.- doktor ücretinin makul olduðu hususunda Dr. Erdinç Ýnan tarafýndan þahadet mevcuttur. Makul olmadýðý hususunda ise Mahkeme huzurunda herhangi bir þahadet mevcut deðildir. Mahkeme huzurunda olan tüm þahadet nazarý itibara alýndýðýnda K.L.7O.-lýk doktor ücretine müdahaleyi gerekli kýlacak herhangi bir sebep göremiyoruz.- Davacýnýn kýzýnýn 8 ay müddetle davacýya baktýðý için bakým ücreti olarak davalýnýn kýzýnýn bir ücret almaya hakký vardýr kanaatýndayýz. Davacýnýn bakým dolayýsýyle kýzýna ödemeyi deruhte ettiði veya makul olarak ödemesi gerektiði Mahkemenin bulgusuna. göre K.L.160.-yý davacýnýn davalýdan almaya hakký vardýr kanaatýndayýz.
Genel tazminata gelince Mahkemenin hükmünden öyle anlaþýlýyor ki davacý daha evvel yapmýþ olduðu bekçilik iþini yapacak durumda deðildir. Mahkeme ancak davacýnýn oturak bir iþ yapmasýnýn mümkün ola.caðý kanaatýna varmýþtýr. Bu gibi hallerde Bidayet Mahkemesinin davacýnýn senevi müstakbel kazanç kaybýnýn ne olabileceði hususunda kesin bir .bulgu yapmasý gerektiðini daha önce bu gibi davalarda vermiþ olduðumuz kararlarda birçok defalar belirtmiþtik. Maalesef bu davada da davacýnýn müstakbel senevi kazanç kaybýnýn ne olabileceði hususunda Mahkeme herhangi bir bulgu yapmýþ deðildir. Bu bir eksikliktir ve bu gibi davalara bakan Bidayet Mahkemelerinin zarar gören þahýslarýn müstakbel senevi kazanç kaybýný tesbit etmesi gerektiðini bir defa daha belirtmeyi uygun gördük. Davacý kaza gününde takriben 50 yaþýnda idi ve haftada K.L.9.- ücret almakta idi. Mahkeme huzurunda verilen þahadete göre davanýn duruþma gününde davacý bekçi olarak iþlemiþ olsaydý ayni iþveren hayat pahalýlýðýnýn artmasý nedeni ile davacýya haftada K.L.ll.- ücret verecekti. Kazadan dolayý davacý sol tibia ve fibula açýk ve parçalý bir kýrýk, travmatik þok geçirdi. Davacýnýn sol bacaðý 2 cm. kýsaldý. Sol dizde 20 derecelik felxion contraktonu, ayak bileðinde durso flexionda 20 derecelik contrakton, sol bacaðýnda %30 incapacity meyda.na geldi.
Davacýnýn aldýðý yaralarý, Mahkemenin davacýnýn oturak iþ yapmasý hususundaki bulgusunu göz önünde tutarak davacýnýn asgari olarak senevi kazanç kaybýnýn KL.200.- civarýnda olduðu kanaatýndayýz.
Davacýnýn aldýðý yaralarý, çekmiþ olduðu ve çekeceði acý ve ýzdýraplarý, müstakbel kazanç kaybýný, 50 yaþýnda olduðunu göz önünde tutarak genel tazminat oIarak tesbit edilen K.L.2000.-nýn müdahaleyi gerektirecek kadar fahiþ olduðu hususunda ikna olunmadýk. Bu nedenle müterafik kusurun oraný hususundaki istinaftan mada diðer bütün istinaf sebepleri reddolunur.
Netice olarak Kaza Mahkemesinin tam mes'uliyet esasý üzerinden özel ve genel zarar ziyan olarak tesbit ettiði K.L.2713'ün davacýnýn mes'ul olduðu %60'ý K.L.1627.800 mil eder. Bu nedenle Kaza Mahkemesinin davalý aleyhine verdiði K.L.2156.-lýk hüküm tadil edilir ve bunun yerine davalýnýn davacýya K.L.1627.800 mil ödemesine hüküm verilir.
Ýstinafýn kýsmen muvaffak olduðunu göz önünde tutarak istinaf masraflarý için herhangi bir emir vermemeyi uygun gördük.
Yüksek Mahkeme
24 Ocak, 1975.-
Full & Egal Universal Law Academy