-Hukuk İstinaf No: 3/70
(Dava No: 603/69
Yüksek Mahkeme Huzurunda
İstinaf eden: Su İşleri Dairesi Mes'ul Memuru vasıtasıyle
Kıbırs Geçici Türk Yönetimi, Lefkoşa.
(Müddeaaleyh)
il-e
İstinaf edilenler: 1. Ayşe Muhiddin, Lefkoşa.
2. Alpay Mühiddin, Lefkoşa.
3. Saydam Muhiddin, Ankara.
(Müddeiler)
- arasında
İstinaf eden namına: Zaim M. Necatigil.
Aleyhine istinaf edilenler namına: Kıvanç M. Riza.
1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu - Gayrimenkulün Su İşleri Dairesi tarafından mal sahiplerinin rızası olmaksızın işgal- edilmesi - Normal kira - Bidayet Mahkemesinde ileri sürülmeyen hususların istinaf safhasında ileri sürülemeyeceği.
Davacılar dava konusu garajın mal sahibidirler. Su işleri Dairesi, bu garajı 6.1.1966 tarihinden itibaren kullanmaktadır. Davacılar, davalı-yı dava ederek tahliye, makul ve/veya normal kira olarak ayda KL 24.- kira ve kira bakiyesi talep ettiler. Davalı, makul ve/veya geçerli kiranın KL 7.- olduğunu iddia etti ve mukabil talepte bulundu. Bidayet Mahkemesi, davalının mütecaviz olduğunu saptadı- ve normal kira olarak 6.12.69 tarihinden itibaren ayda KL 12.500 mils ve birikmiş asgari kira olarak KL 575.750 mils ödemesini emretti. Davalı, istinaf etti. Davalı, bu garajın kirasının Merkezi Takdir Komisyonu'nca ayda KL 7.- olarak saptandığını, bu ida-ri bir karar olduğundan, mal sahibinin Anayasa Mahkemesine müracaat etmeleri gerektiğini iddia etti. Davalı, saptanan kiranın fahiş olduğunu da iddia etti.
KARAR: Davanın Anayasa Mahkemesinde görülmesi gerektiği iddiası Bidayet Mahkemesi safhasında ileri -sürülmediğinden reddedildi.
Kiranın fahiş olduğu iddiası da, normal kira ile ilgili Bidayet Mahkemesi kararı doğru bularak istinaf reddolundu.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Eleni Panayotou Iordanou v. Polycarpos Neofytou Anyftos (1959-60) 24 C.L.-R. s.97 ve s.106
Kira İstinaf No: 40/66
Kira İstinaf No:34/67
Achilleas Hadjikyriakou v. Theologia Haddjipostolou 3 R.S.C.C. S.89 ve s.90-91.
Valana v. The Republic 3 R.S.C.C., s.91 ve s.93-94.
---------------------------------
HÜKÜM
İstinaf konusu gay-rimenkul mal, Bodamyalı Sokağında Mühiddin Efendi garajı olarak bilinen bir yer olup aleyhine istinaf edilenlerin malıdır. Hadiselerden evvel burası muhtelif arabalar için park yeri olarak kullanılmakta idi. 6 Ocak 1966 tarihinden itibaren de Su İşleri Dai-resinin tasarrufunda bulunmaktadır. O tarihten bugüne kadar Su işleri Dairesi malsahiplerine herhangi bir kira ödememiştir.
Malsahipleri 7 Ekim 1969 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladıkları 603/69 numaralı davada, Su İşleri Dairesinin mezkur gar-ajı mütecaviz olarak ,
işgal ettiklerini iddia etmişler ve (1) garajın tahliyesini, (2) normal ve/veya makul kira olarak KL 24.- aylık ve (3) geri kira olarak KL 1116.- talep etmişlerdir.
Müddeaaleyh mezkur garajın kirasının makul ve/veya geçer kirasının -KL7.- olduğunu iddia ederek bu miktar için mukabil talepte bulunmuştur.
Bidayet Mahkemesi tahliye talebini reddederek müddeaaleyhin 6 Ocak 1966 tarihinden itibaren mütecaviz olarak mezkur garajı tasarrufunda bulundurduğu kanaatına varmış ve normal kira ol-arak müddeaaleyhin 6/12/1966 tarihinden 6/12/1969 tarihine kadar olan müddet zarfında birikmiş geri kira olarak KL 575.750 tediye etmesini emretmiştir.
Müddealeyh bu kararı istinaf ederek birinci istinaf sebebi olarak Yürütme Kurulunun Cemaat maksatları -için kullanılması zarureti görülen binalara ödenecek kirayı tesbit etmek için "Merkezi Takdir Komisyonu" ismi altında idari bir makam kurduğunu, bu makamın mezkur garaja KL7.- aylık tesbit ettiğini, bu kararın idari bir karar olması hasebiyle malsahiplerin-in Kaza Mahkemesine değil de Anayasanın 146. maddesi gereğince Anayasa Mahkemesine müracaat etmelerinin gerektiğini iddia etmiştir.
Bidayet Mahkemesinin dosyasından görüleceği gibi, bu itiraz Bidayet Mahkemesinde yapılmamıştır. Müddeaaleyhin Müdafaa takri-rinde bu hususta hiçbir kayıt bulunmadığı gibi, davanın başlangıcından evvel veya duruşma sırasında da Kaza Mahkemesinin davaya bakma yetkisi olmadığına dair Savcılık tarafından hiç bir itiraz yapılmamıştır. Buna ilaveten, Savcılık Kaza Mahkemesinden Mukab-il Talebte bulunmakla ve bu husuta şahadet ibraz etmekle Kaza Mahkemesinin yetkisini kabul etmiş addolunur. Böylelikle Bidayet Mahkemesinde mevzuu bahis olmayan bir hususun ilk defa olarak İstinaf Mahkemesi tarafından karara bağlanmasının usule aykırın old-uğu kanaatındayız. (Bak. Eleni Panayotou Iordanou v. Polycarpos Neofytou Anyftos (1959-60) 24 C.L.R. s.97 ve s.106, Kira istinafı 40/66 ve Kira İstinafı 34/67). Bundan dolayı 1. istinaf sebebi reddolunur.
Fakat bir an için Bidayet Mahkemesinde böyle bir -itirazın yapıldığı farzedilse bile, Merekzi Takdir Komisyonunun verdiği kira tesbit kararının taraflar arasındaki kiracılık durumundan doğan ihtilafları Kaza Mahkemesinin yetkisinden çıkararak amme hukuku sahasına ve böylece Anayasa Mahkemesi yetkisine koy-duğu şüphelidir. Bu sebeple Merekezi Takdir Komisyonunun kira tesbiti Savcılığın iddia ettiği gibi Anayasanın 146. maddesi gereğince verilen idari bir karar addolunamayacağı kanaatındayız. (Bak. Achilleas Hadjikyriacou v. Theologia Hadjiapostolou, 3 R.S.C.-C. s.89 ve s.90-91 ve Valana v. The republic, 3 R.S.C.C. s.91 ve s.93-94.)
İstinaf eden, 1. istinaf sebebine alternatif olarak, 2, 3 ve 4. istinaf sebeplerinde Bidayet Mahkemesinde normal kiranın müddeiler tarafından isbat edilemediğini, normal kiranın ta-kdirinde Bidayet Mahkemesi tarafından yanlış ölçü kullanıldığını, Bidayet Mahkemesinin bulgularının ibraz edilen şahadetle kabili telif olmadığını ve Bidayet Mahkemesi tarafından tesbit edilen kiranın fahiş olduğunu iddia etmiştir.
Bidayet Mahkemesinde Mü-ddei 1'nin şahadetinde hadiselerden evvel garajın kaç kişi tarafından kullanıldığı ve bu şahısların ayda ne kadar kira ödedikleri belirtilmektedir. Bidayet Mahkemesi garajı kullanan şahısların adedini her iki tarafın şahadetini dinledikten sonra 7 olarak t-esbit etmiştir. Bu 7 kişiden 5 tanesinin ayda ne kadar kira verdikleri, yani KL 9.- verdikleri, açıkça şahadette belirtilmektedir. En az verilen kiranın KL 1.500 mil olduğuna dair şahadeti de göz önünde tutarak, garajdan ayda KL 12.- gelir temin edildiği a-şikardır. Bidayet Mahkemesi başka bir ölçü kullanarak garajın 1963 senesindeki normal kirasını KL 12.500 olarak tesbit etmiştir. Fakat aradaki fark o kadar cüzidir ki İstinaf Mahkemesi tarafından müdahaleyi gerektirmez kanaatındayız.
Bidayet Mahkemesinin -bulguları verilen şahadetle kabili telif olduğu cihetle istinaf tüm olarak reddolunur. İstinaf masraflarını istinaf eden ödeyecekltir.
İstinaf edeni temsil eden Savcı geri kiralar hususunda da bir maruzatta bulunmuştur. Bunlar hakkında tesbit kararı ("dec-laratory judgment") verilmesinin daha uygun olacağını ve K.G.T.Yönetiminin kuruluş tarihinden, yani 1 Ocak 1968'den evvel olan borçların hemen ödenmesinin doğru olmayacağını ileri sürmüştür. Bu iki husus istinaf sebebi olarak İstinaf İhbarnamesine konmamış-tır ve istinaf esnasında da ek sebep olarak ilave olunması hususunda da bir müracaat yapılmamıştır. Bu sebeple bu konular hakkında bir karar vermeği doğru bulmuyoruz. Pek tabii, Yönertimin kuruluşundan evvelki geri kiralar hususundaki icranın durdurulması -("stay of execution")için müracaat yapmakta Savcılık serbesttir.
Yüksek Mahkeme
13 Şubat, 1970
4
Full & Egal Universal Law Academy