-Hukuk İstinaf No: 34/70
(Dava No: 236/70)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
M.N. Münir, Başkan, Ü .Emin ve A. İzzet, Üye.
İstinaf eden: 1. Ayşe Muhiddin, Lefkoşa.
2. Alpay Muhiddin, Lefkoşa.
3. Bayram Muhiddin, Ankara.
- (Davacılar)
ile
İstinaf edilen: Su İşleri Dairesi Mesul memuru
vasıtasıyle KGTY Lefkoşa.
(Davalı)
- arasında
İstinaf edenler namına: Kıvanç M. Riza.
Aleyhine istinaf edilen namına: Zaim M. Necati.
1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu - Bu Kanunun 10(a) maddesinin mütecavizin dava açılmazdan önceki süre için ödenmesi gereke-n meblağı kapsamıyacağı.
Davalı aleyhine daha önce 604/69 no'lu davada, dava açılmadan önce mütecaviz sıffatıyle konu gayrimenkulün işgali nedeniyle KL 575.750 mils kira bakiyesi ödemesi emredildi. Davalı, KL 281.750 milsi ödemedi. Davacılar, emrolunan ki-ra bakiyesi ödenmediğinden tahliye taleb ettiler. 603/69 no'lu hükmün icrasının durdurulması zımnında 28/70 sayılı 1970, Kira ve Tazminat Kararları İcra ve İnfazının Ertelenmesi (Geçici Hükümler) Kuralının 3. maddesi tahtinde ikinci bir emre kadar durdurul-duğunu, bu nedenle tahliye emri verilemiyeceğini iddia etti. Bidayet Mahkemesi, isdar edilen icranın durdurulması emri nedeniyle tahliye emrini vermeyi reddetti. Davacılar bu hükmü istinaf ettiler. 28/70 sayılı Yasa tahtında verilen emrin, bu meselde müdaf-aa teşkil ettiğine karar verilmesinin hatalı olduğunu iddia ettiler.
KARAR: Yüksek Mahkeme, 1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu 10(a) maddesinde kiranın, dava açılmadan önce mütecaviz sıfatıyle işgalden doğan bakiye meblağı kapsamadığına- karar verdi ve Bidayet Mahkemesi kararını doğru buldu, istinafı reddetti.
HÜKÜM
İstinaf edenler Lefkoşa'da Bodamyalı sokağında Muhiddin efendi garajı olarak bilinen bir binaın sahibidirler. Mezkur bina 6 Ocak 1966'da itibaren Su İşleri Dairesinin (Dav-alının) işgalinde bulunmaktadır. Davalı herhangi bir kira ödemediği için davacılar 7 Ekim 1969 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinde 604/69 numaralı davayı ikame ederek davalının mezkur binayı mütecaviz olarak işgal ettiğini iddia ederek binanın tahliyesini -amir kılan bir mahkeme emri, normal verya makul kira olarak ayda KL.24.-'nın ödenmesini ve kira bakiyesi olarak KL 1116.- talep ettiler. 19/12/69'da mahkeme davayı dinledikten sonra tahliye emri vermeyi münasip görmemiş vu bunun yerine davalının davacılara- 6/12/69 tarihinden itibaren ayda KL 12.250 mil kira ödemesine emir verdi. Buna ilaveten 6/1/66 tarihinden 6/12/69 tarihine kadar geçen müddet için kira bakiyesi olarak da KL 575.750 milin davalı tarafından davacılara ödenmesine emir verdi. İşbu hükümden s-onra davalı tesbit edilen aylık kira miktarını muntazaman ödedi. 3 Mart 1970 tarihine kadar ödenmesi emrolunan KL 575.750 mil ödenmemiş durumda idi. Davacı davalıya 3.3.1970 tarihli yazılı bir ihbar göndererek KL 544.250 mil tutarındaki hükümlü kira bakiye-si borcunu söz konusu yazılı talep ihbarında sonra en geç 21 güne kadar ödenmesini talep etti. Sözü geçen ihbarnameden sonra davalı kira bakiyesi borcuna mukabil KL 262.500 mil ödedi ve KL 281.750 mil borcu kaldı. Bundan dolayı 3 Nisan 1970 tarihinde davac-ılar Lefkoşa Kaza Mahkemesinde 236/70 numaralı davayı ikame ederek davalının mevzu bahis binayı tahliye ederek boş olarak davacılara teslim etmesi için mahkemeden bir emir taleb etti.
Davalı 15 Mayıs 1970'de dosyaladığı bir taleb takriri ile KL 281.750 mi-l kira bakiyesinin öenmediğini kabul etti. Ancak bu meblağ 1 Ocak 1968 tarihinden önce birikmiş kira bakiyesi olduğunu ve bu meblağın, Bütçede tahsisat olmadığından, ödenmesine imkan olmadığını ileri sürdü. Davanın dinlenme gününde davalı 28/70 sayılı 1970-, Kira ve Tazminat Kararları İcra ve İnfazının Ertelenmesi (Geçici Hükümler) Kuralının 3. maddesi tahtinde 22 Eylül 1970 tarihinde bir emir isdar edildiğini ve bu emir tahtinde 603/69 numaralı davada davacılar leyhine verilen hüküm ve kararın icra ve infaz-ının ikinci bir emre kadar durdurulduğunu ileri sürdü. Davacıların avukatı bu Kural tahtinde verilen emrin davacıları tahliye emri almaktan men etmediğini ileri sürdü.
Bidayet Mahkemesi ise 22.9.1970 tarihinde isdar edilen Emir mucibince 603/69 numaralı d-avada davacılar leyhine verilen hükmün icra ve infazı ikinci bir emre kadar durdurulduğundan davalının kira bakiyesini ödemek mecburiyetinde olmadığı kanaatına vardı ve budan dolayı davacıların tahliye emri talebini reddetti.
Davacıar 28/70 sayılı Kural t-ahtinde verilen Emrin bu davadaki dava sebebine bir müdafaa teşkil ettiği sonucuna varan Bidayet mahkemesinin kararının hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf eylediler. Davacıların talebi 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 10(a) madd-esine istinad etmektedir. 10(a) maddesi aynen şöyledir:
"10. 11 ve 12. madde hükümlerine tabi olmak şartı ile, Mahkeme ancak aşağıda gösterilen hallerde tahliye emri verebilir.
13. madde hükümlerine tabi olmak şartıile, Mahkemece emrolunan kiranın zamanınd-a ödenmemesi ve yazılı taleb ihbarından sonra 21 gün veya daha fazla bir müddet zarfında yine ödenememiş olması ve dava ikame edilmezden önce de ödeme teklifinde bulunulmaması halinde."
10(a) maddesinin esas unsurlarından biri Mahkemece emrolunan kiranın z-amanında ödenmemesidir. Acaba 10(a) maddesi kira demekle neyi kastetmektedir?
Yüksek Mahkeme 20/70 sayılı Hukuk İstinafında kira hususunda şunları söylemiştir:
"Kanaatimizce Bidayet mahkemesi bir müstecirin veya bir evi işgal edenin ödeme kudretine göre bi-r miktar kira ödemesini tesbit ettikten sonra, tesbit olunan kiranın ancak dava açıldığı aydan itibaren ödenmesine emir verebilir. Davadan önceki kiralar kira bakiyeleri addolunur ve kira bakiyesi için herhangi bir emir ancak Kira Kanununun 6(4) maddesi ta-hinde verilebilir. 6(4) maddesi de yalnız mal sahibi ile evi işgal eden şahsın arasında bir kira münasebeti olan hallere şamildir. Evi mütecaviz olarak işgal eden şahıslar için davadan önceki müddet için herhangi bir kira ödemesi içn Mahkemenin karar verme- yetkisi yoktur kanaatindeyiz. Bu gibi kiralar veya ara kar için mal sahibinin hakkı Kanunun 16. maddesine göre mahfuz kalır."
Bir dava açılmazdan önceki geçen zaman için ödenmesi emrolunan herhangi bir meblağ, malı işgal eden esasında mütecaviz olduğu ha-llerde, "kira" olarak addolunamaz. Ancak dava açıldıktan sonraki zaman için ödenmesi emrolunan bir miktar "kira" olarak addolunabilir. Kanaatimizce 10(e) maddesinde yer alan "kira" kelimesi evi işgal eden esasında mütecaviz olduğu hallerde, bir dava açıldı-ktan sonraki müddet için ödenmesi emrolunan kirayı kasteder. Bu istinafta da davalı esasında garajı bir mütecaviz olarak işgal ettiğinden 503/69 sayılı davanın ikame edildiği gün olan 7 Ekim 1969'a kadar geçen müddet için ödenmesi emrolunan kira bakiyeleri- 10(a) maddesi tahtinde öngörülen "kira" olarak addolunmaktadır.
Yukarıda belirttiklerimizden açıkça görülüyor ki 236/70 sayılı tahliye taleb eden dava açıldığında, Kira Kanununun 10(a) maddesinin öngördüğü gibi, herhangi bir "kira" borcu mevcut değildir-. Bundan dolayı Bidayet Mahkemesinin bu madde tahtinde tahliye emri vermeye yetkisi yoktur.
Bir Mahkeme Kira Kanununun 10. maddesinde derpiş olunan hallerden mada herhangi bir halde tahliye emri vermek yetkisine haiz değildir. Davacıların tahliye emri ala-bilmeleri için 10(a) maddesinde derpiş olunan hususların mevcudiyetini isbat etmeleri ve Mahkemenin de bu hususta ikna olunması gerekir. 10(a) maddesinde derpiş olunan haller mevcut değilse karşı taraf itiraz etmese dahi Bidayet Mahkemesi tahliye emri ver-emez.
Bidayet Mahkemesi davacıların leyhine tahliye vermemekle yukarıda izah ettiğimiz sebeplerden dolayı hata etmiş değildir. 28/1970 sayılı Kuralın bu davaya istinaf edenlerin avukatının ileri sürdüğü gibi, tesir etmediğ hususunu incelemek gerekmediğin-den bu husus için bu davada herhangi bir görüş izah etmenin doğru olmadığı kanaatındayız.
Yukarıda izah olunan sebeplerden dolayı işbu istinaf reddolunur. Masraf için herhangi bir emir verilmez.
Yüksek Mahkeme
4.2.1971
4
Full & Egal Universal Law Academy