-Hukuk İstinaf No. 34/72
(Dava No. 463/71; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Başkan, Ülfet Emin ve Ahmet İzzet
İstinaf eden: Mehmet Salih, Pelatusa Baf
(Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Dr. Şemsi Kâzım, Lefkoşa
(Dav-acı)
a r a s ı n d a
İstinaf eden namına: Menteş Azii tarafından Hasan Murat
Aleyhine istinaf edilen namına: Gürsel E. Kadri
Sözleşme Hukuku - Hizmet aktinden doğan alacak.
Hukuk Usulû - Mukabil talebin gıyaben iptal edilmesi.
Hukuk U-sulü - Gerekçesiz hüküm - Gerekçesiz hükmün iptal edilmesi.
1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası - Anayasanın 30. maddesine göre Mahkeme hükümlerinin gerekçaye dayanma zorunluluğu.
1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası - Anayasanın 30. maddesine göre Mahkeme k-ararlarının aleni bir celsede okunma zorunluluğu.
Hukuk Usulü - Havale Emri - İptal edilen hükmün İlk Mahkemeye yeniden karar verilmek üzere havale edilmesi.
Hukuk Muhakemeleri Usulû Tüzûğû - Tüzüğün 33. Emri - Mahkemelerin gıyaben davayı görme yetkisi -- Mahkemelerin duruşma gününü bildiği halde gelmeyen tarafın gıyabında davayı dinleyip sonuçlandırma yetkisi vardır. '
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tiızüğü - Tüzüğün 33. Emrinin 5. nizamıMahkemelerin gıyaben verilen hükmü iptal etme yetkisi - Hükmü iptal için -15 günlük müracaat etme süresi - Sürenin hükmün veriliş tarihinden itibaren başlaması.
Hukuk Usulü - İstinaf - Gıyabında hüküm verilen Davalının Mahkemeye niçin gelmediği hususunda gerekçe gösterememesi.
OLAY: Bir doktor olan Davacı Davalıdan ameliyat ve- t.edavi ücreti talep etti.
Davalı müdafaa takririnde bazı ameliyatlar yapıldığını kabul etmekle birlikte herhangi bir borcu olmadığını iddia etti ve mukabil talepte bulunarak Davacının talimatıyla Davacının mebus seçilebilmesi için 25 gün propaganda yaptı-ğını iddia etti ve bu hizmetin karşılığını talep etti
.
Duruşma günü Davalı Mahkemeye gelmedi. Davalı avukatının tehir talebini Mahkeme reddetti. Bunun üzerine Davalı avukatı davadan çekilmek için izin istedi. Mahkeme bu izni verdikten sonra Davalının gıya-bında davayı dinleyerek sonuçlandırdi.
İlk Mahkeme Davacı lehine hüküm verirken Davalının hazır bulunmaması nedeniyle mukabil davayı iptâl etti.
Davalı İlk Mahkeme kararının gerekçesiz olduğunu ve İlk Mahkemenin davayı tehir etmeyerek Davalıyı müdafaa ti-akkından mahrum etmakle hatalı hareket ettiğini öne sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, hükmün gerekçesis - olduğu iddiasını kabul etti ve hükmü iptâl ederek yeniden görüşülmek üzere İlk Mahkemeye iade etti.
Yüksek Mahkeme, duruşma günü Mahkemey-e niçin gelmediği hususunda Davalının tatmin edici bir gerekçesi olmadığını dikka.te alarak İlk Mahkemenin tehir müracaatını reddetmekle herhangi bir hata işlemediği kanaatine vardı ve mukabil talebin iptalini onayladı.
HÜKÜM
M. Necati Münir, Başkan:
B-u istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Üye Ülfet Emin verecektir.
Ülfet Emin, Üye:
Bir operatör olan aleyhine istinaf edilen, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde istinaf eden aleyhine ikame ettiği 463/71 numaralı dava ile istinaf edenden ameliyat ve sair tedavi ücre-ti olarak K.L.105.- talep etti. İstinaf eden dosyaladığı müdafaa takriri ile yapılan bazı ameliyatları kabul etmekle beraber aleyhine istinaf edilene lierhangi bir borcu olmadığını iddia etmiştir. İstinaf eden dosyaladığı mukabil talep ile Temmuz 1970 seçi-mlerinden önce aleyhine istinaf edilenin talimatına uygun olarak 25 gün müddetle aleyhine istinaf edilenin meb'usluğu için propagandada bulunduğunu ve bu maksat için K.L.235.250 mil masraf yaptığını, buna karşılık ise aleyhine istinaf edilenin kendisine y-alnız K.L.5O.- ödediğini ve halen K.L.185.250 mil alacaklı olduğunu iddia ederek işbu K.L.185.250 milin aleyhine istinaf edilen tarafından ödenmesi için mahkemeden bir emir talep etti.
Talep ve mukabil talebin dinlenmesi için Bidayet Mahkemesi duruşmayı 2- Kasım 1972 gününe tayin etti. 2 Kasım 1972'de aleylıine istinaf edilen ile avukatı hazır bulundu. İstinaf eden ise hazır buluıımadı fakat kendi tarafından avukatı hazır bulundu. İstinaf edenin avukatı duruşmada istinaf edenin Lefkoşaya gelmiş olduğunu ve -davasının o gün dinleneceği kendisine söylendiği halde mahkemede hazır olmadığını belirtti. Bunun üzerine istinaf edenin avukatı Bidayet Mahkemesinden davanın tehirini talep etti. Bidayet Mahkemesi ise davanın tehirini reddetti. Bunun üzerine istinaf edeni-n avukatı davadan çekilmek için Bidayet Mahkemesinden müsaade talep etti. Mahkeme de bu müsaadeyi avukata vererek avukat davadan çekildi. Bidayet Mahkemesi istinaf edenin gıyabında aleyhine istinaf edileni adetini dinleyerek istinaf edenin aleyhine K.L.4O.-- için hüküm verdi. Bidayet Mahkemesi talep ve mukabil talep için hükmünde aynen şunları söyledi:
"Davacı yemin tahtinde dinlendikten sonra talep ettiği K.L.4O.- için davalı aleyhne ve davacı leyhine hüküm verilir.
Davalı muulabil davasını ileri götürmek- üzere Mahkemede hazır bulunmayışından bu mukabil dava iptal olunur."
-İstinaf eden, hükmün diğer şeyler meyanında, aşağıdaki sebeplerden dola ı hatalı olduğunu ileri sürerek hükmün aleyhine istinaf eyledi.
-
l. Bidayet Mahkemesi istinaf edenin mahkemede hazır olmadı ını biİdiği ve avukatının davadan çekilmesine izin verildiği halde, istinaf edenin davanın duruşmasında bizzat hazır olmasını temin etmesini sa lamak gayesi ile davanın duruşmasını tehir etmemekle- ve hunu yapmamakla istinaf edeni müdafaa hakkı ile mukabil davasını ispat etmekten mahrum etmekle hata işlemiştir.
2. Verilen hüküm herhangi bir gerekçeye dayanmadığından ve aıenı mahkemede okunmadığından Bidayet Mahkemesi hata işlemiştir.
İlk olarak is-tinaf edenin fiükmün gerekçeye dayanmadığı hususundaki iddiasını ele alalım. Anayasanın 30. maddesinin 2. fıkrasina göre bir mahkemenin vereceği karar gerekçeye dayanır ve aleni bir celsede okunur. Daha evvel iktibas ettiğim Bidayet Mahkemesinin hükmünden -açıkça görülüyor ki Bidayet Mahkemesinin aleyhine istinaf edilenin talebi ile ilgili hükmü hiçbir gerekçeye dayanmamaktadır. Kanaatımızca herhangi bir mahkeme hükmünü verirken hükmünü istinad ettirdiği gerekçeleri hükmünde belirtmesi gerekir. Bu Anayasanın- 30. maddesinin 2. fıkrası tahtinde elzemdir ve bundan kaçınılamaz. Bidayet Mahkemesinin talep ile ilgili hükmü gerekçesiz olduğu için Bidayet Mahkemesinin talep ile ilgili hükmünü iptal etmek gerekir. Ancak bu durumda en iyi hal çaresi talep ile ügili dav-anın yeniden dinlenmesidir.
Gerekçe hususunda ileri sürülen hususlar mukabil talebe uygulanamaz. Bidayet Mahkemesinde mukabil talebin niçin reddedildiği hususunda gerekçe mevcuttııi. Bidayet Mahkemesi istinaf edenin mukabil davasını ileri götürmek üzere B-idayet Mahkemesi huzurunda hazır bulunmadığını hükmünde belirtmiştir. Bu nedenle mukabil talebin iptali için Bidayet Mahkemesinin hükmünde kâfi gerekçe mevcuttur.
Aleyhine istinaf edilenin talebi ile ilgili istinaf edenin istinafı Bidayet Mahkemesinin hük-münün gerekçesiz olduğu nedeni ile kabul edildiğinden, işbu talep ile ilgili ileri sürülen diğer istinaf sebepleri hakkında herhangi bir karar vermek lûzumsuzdur.
Şimdi de mukabil talep ile ilgili l. istinaf sebebini ele alalım. Hukuk Mahkemeleri Usulü Ni-zamlarının 33. Emrine göre taraflardan herhangi birisi duruşma gününde hazır olmadığında hazır olmayan tarafın davanın duruşmasından haberdar olduğuna Mahkeme kanaat getirdiği takdirde, Mahkeme hazır olmayan tarafın gıyabında herhangi bir hüküm verebilir. -Bu davada istinaf eden mukabil talebini ispat etmekle mükellefti ve işbu mukabil talebini ispat etmek, için duruşma gününü bildiği halde duruşma gününde mahkemede hazır değildi. Bundan dolayı Bidayet Mahkemesinin mukabil talebi reddetmeye yetkisi vardı. Ay-ni Emrin 5. nizamına göre, bu gibi hallerde mahkeme uygun gördüğü takdirde davada verilen hüküm tarihinden 15 gün zarfında yapılan bir müracaat üzerine herhangi bir hükmü iptal edebilir. Bu gibi hallerde hazır olmayan tarafların btı nizama uyarak hareket e-tmeleri daha uygun alduğu kanaatında olmakla beraber hazır olmayan tarafın işbu hakkını istinaf yolu ile arayıp aramayacağı hususu şüphelidir. Ancak bu hususta bu davada kat' i olarak bir karar vermemeyi uygun gördük. Bunun da sebebi Bidayet Mahkemesinin i-stinaf edenin avukatı tarafından yapılan tehir müracaatını reddetmesinde herhangi bir hata işlemediği kanaatına vardığımızdandır. 'İstinaf eden o günkü duruşma gününde Baftan Lefkoşaya geldiği halde ve avukatını gördüğü halde mahkemeye gelmemiştir ve mahke-meye niçin gelmediği hususunda da Bidayet Mahkemesini tatmin edecek herhangi bir sebep verilmiş değildir.
Netice olarak istinaf edenin aleyhine istinaf edilenin talebi ile ilgili, yani istinaf edilenin aleyhine verilen K.L.4O.-lık hüküm ile ilgili Bidayet- Mahkemesinin hükmünü iptal eder ve bu hususta yani aleyhine istinaf edilenin talebi ile ilgili davanın yeniden dinlenmesi için emir veririz. Mukabil talep ile ilgili yapılan istinaf `ise reddolunur. Dolayısıyle Bidayet Mahkemesinin mukabil talep ile ilgil-i verdiği iptal hükmü meriyette kalır. Bidayet Mahkemesinin masraf ile ilgili verdiği hüküm de iptal edilir. İstinaf Mahkemesindeki masraflar için ise herhangi bir emir vermemeyi uygun gördük.
Yüksek Mahkeme
14 Şubat 1973.
Full & Egal Universal Law Academy