-Hukuk İstinaf No: 4/70
(Dava No: 211/69)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
İstinaf eden: Cemal H. Yorgozlu, Lefkoşa.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Nilhan Mustafa, Lefkoşa.
- (Davalı)
arasında
İstinaf eden namına: Menteş Aziz.
Aleyhine istinaf edilen namına: Cebbar Niyazi ve Gürsel Kadri.
1967 Kira Tanzim- ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu - Kiracının eve, mal sahibinin rızası olmaksızın yetkililerce yerleştirilmesi - Alel hesap ve tam kiranın miktarı - Yargıcın şahadeti değerlendirmesi - Ödenen kiranın artırılması.
Davacı dava konusu hanenin mal sahib-idir. Davalı 10.1.1964 de bu haneye T.C.M. yetkililerince, mal sahibi davacının rızası olmaksızın yerleştirildi ve T.C.M. yetkililerinin takdirine göre KL 2.- ayda kira ödedi. Davacı 12.4.1969 tarihinde davalıyı dava ederek tam kira olduğunu iddia ettiği a-yda KL 7.- kira veya davalının ödeyebileceği münasip bir kira ödenmesini talep etti. Davalı ödediği KL 2.-'nin tam kira olduğunu iddia etti. Bidayet Mahkemesi, tam kiranın KL 7.- olduğu iddiasına inanmadı, davalının kazancını göz önünde bulundurarak 1.11.1-969 tarihinden itibaren ayda KL 4.- kira ödemesini emretti. Davacı, istinaf etti. Davacı 1. Bidayet Mahkemesinin tam kiranın KL 7.- olduğuna inanmamasının gerekçesiz ve hukuk prensipleirne dayanmayan bir bulgu olduğunu, 2. Davalının saptanan kirayı dava ta-rihinden itibaren ödenmesinin emredilmesi gerektiğini, 3. Davalı aleyhine masraf emri verilmesinin hatalı olduğunu idida etti.
KARAR: Yüksek Mahkeme birinci istinaf sebebini, Bidayet Mahkemesi yargıcının bulgularını değiştirmek için yeterli neden görmeyer-ek reddetti. Saptanan kiranın, davanın karara bağlanması uzun sürmediğinden 1.5.1969'dan başlaması ve davasında kısmen muvaffak olan davacıya KL 25-50.- arası tarifesi üzerinden masraf ödenmesi de kararlaştırıldı.
Atıfta Bulunulan Yhargısal İçtihatlar:
23-/69 sayılı Hukuk İst,inaf
5/70 sayılı Hukukn İstinaf
HÜKÜM
İstinaf eden (davacı) Lefkoşada Şehit İlhan Sokak, Hakansu Kumsal mevkkinde kain bir evin mal sahibidir. Aleyhine istinaf edilen (davalı) ise kocası ve çocukları ile birlikte mezkur eve 10 Oc-ak 1964 tarihinde Türk Cemaat Meclisi tarafından yerleştirilmiştir. Davalının kocası hadiseler içerisinde vefat etmiştir. Davacı, 12/4/69 tarihli Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı taleb takririnde, mezkur evin tam kira bedelini KL 7.- olduğunu, tam ki-ra KL 7.- değil KL 2.-'nın alel hesap ödendiğini iddia ederek, tam kira KL 7.- veya davalının ödeyebileceği münaip bir kiranın ödenmesini taleb etmiştir. Aynı zamanda, davalının Türk Cemaat Meclisinden aldığı KL 27.- aylığa ilaveten hizmetçilikten ayda KL- 10.- kazancı olduğunu iddia etmiştir. Davalı ise davacı ile aralarında herhangi bir kira anlaşması olmadığını, mezkur evin hadislerden önceki kirasının KL 7.- olmadığını ve ödediği KL 2.-'nın alelhesap olmayıp tam kira olduğunu iddia etmiştir.
Bidayet -Mahkemesinin bulgualrı hükmünde şu şekilde izah edilmiştir:-
"Dinlenen şahadete göre Mahkeme meseleyi esaslı bir şekilde tetkik etmiştir. Buna göre Davalı söz konusu eve 10 Ocak 1964 tarihinde Türk Cemaat Meclisi yetkilileri tarafından mal sahibinin bilgis-i haricinde zamanın icaplarına göre yerleştirilmiştir. Bilahare ev sahibinin müracaatı üzerine T.C.M. yetkililerinin takdirine göre ev sahibi olan davacıya KL 2.- kira ödemeğe başlamıştır. Davalıya davacı tarafından bu evin KL 7.- kira bedeli olduğu hakkın-da hiçbir anlaşma teklifi yapılmamıştır. Sadece Cemaat Meclisinden verilen KL 2.- lar alınmıştır. Evin kirasının KL 7.- olduğu hakkında verilen şahadet bitaraf şahitler tarafından teyid edilmemiş ve vesikaya dayanan bir şahadet de ibraz edilmemiştir. Bu it-ibarla Mahkeme evin kirasının KL 7.- olduğuna dair şahadete inanmamıştır.
Ayrıca davalının dışarıda yaptığı hizmetçilikten elde ettiği fazla KL 10.- aylık kazancı hususunda işverenlerin şahadtei olmadığından ekstra KL 10.- kazancı olduğuna da Mahkeme ina-nmamıştır."
Bu bulgular ışığında Bidayet Mahkemesi davalının 1/11/1969 tarihinden itibaren davacıya ayda KL 4.- kira ödemesine karar vermiş ve masraflar için emir vermemeği uygun görmüştür.
Davacı Bidayet Mahkemesinin bu Hükmünü istinaf etmiştir. İstinaf-ın duruşmasında 2. ve 3. istinaf sebepleri istinaf edenin avukatı tarafından geri çekilmiştir. Diğer istinaf sebepleri aynen şöyldir:-
"1. Muhterem Mahkemenin evin tam kirası hususunda verilen şahadete inanmadığı hususunda varmış olduğu karar keyfi bir ka-rar olup herhangi bir hukuk prensibine istinad ettirilmediği ve herhangi bir gerekçeye dayanmadığı cihetle hatalıdır ve bu hususta varılan karar yanlıştır.
4. Uzun bir müddet kasıtlı olarak herhangi bir kira ödememiş olmakla beraber davalıya dava tarihind-en itibaren kira ödemesini emretmemekle Muhterem Mahkeme hataya düşmüştür.
5. Dava masraflarını davalıya tahmil etmemekle Muhterem Mahkeme hataya düşmüştür."
İlk olarak 1. istinaf sebebini ele alacak olursak, Bidayet Mahkemesi Hakimi mezvuu bahis evin t-am kira bedelinin KL 7.- olduğuna dair verilen şahadeti tatminkar bulmamıştır. Gerek davada verilen şahadeti ve istinafın duruşmasında ileri sürülne iddiaları gerekse İstinaf Mahkemesinin Bidayet Mahkemesi bulgularını değiştirmek için tatbik ettiği prensi-pleri ( Bak Hukuk İstinaf 23/69) göz önünde tutarak, Bidayet Mahkemesi Hakiminin bu bulgularını değiştirmek için kafi sebep görmüyoruz.
4. istinaf sebebine gelince, davanın karara bağlanmasında pek fazla gecikme olmadığı takdirde, bidayet mahkemesi tarafı-ndan kesilen kiranın, davanın ikame edildiği tarihten itibaren ödenmesinin emrolunması makul ve umumiyetle takip edilen usule uygundur. (Bak Hukuk İstnaf No:5/70). Bu sebeple Bidayet Mahkemesi Hakimi tarafından bu husuta verilen emir tadil olunur ve kesile-n KL.4- aylık kiranın 1/5/1969 tarihinden itibaren ödenmesi emrolunur.
5. istinaf sebebi masraflar hakkındadır. Bidayet Mahkemesi hakimi masraf hakkında herhangi bir emir vermemiştir. Davacının KL 7.- kira talebinde muvaffak olmadığı, fakat kirayı KL 2.--'dan KL 4.-'ya yükseltmeğe muvaffak olduğu göz önünde tutularak, davalının KL 25 - KL 50 baremi üzerinden masraf ödemesi adil olur kanaatındayız ve bunun böyle olmasını emrederiz.
Netice itibarıyle, 1. istinaf sebebi reddolunur, 4. ve 5. istinaf sebepleri- kabul olunur. Taraflar kendi İstinaf masraflarını ödeyeceklerdir.
Yüksek Mahkeme
9 Mart, 1970
3
Full & Egal Universal Law Academy