- Hukuk Ýstinaf No.4/74 -
(Dava No. 107/73; Baf)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Baþkan ve Ülfet Emin.
-
-Ýstinaf eden: Mahmut Arif Baf.
( Davacý )
ile
Aleyhine istinaf edilen: Hüsnü Hasan, Baf.
(Davalý)
a r a s ý n d a
Ýstinaf eden namýna: A.M. Berberoðlu.
Aleyhine istinaf edilen namýna: Akýn Sait.
Taraflarýn Anlaþmasý - Taraflarýn anlaþarak Mahkeme önünde davalarýný geri çekmesi:
14/60 sayýlý Adalet Mahkemeleri Yasasý - Yasanýn 31. maddesiMahkemenin ihtilâflý tüm konularý tamamen nihai olarak kararlaþtýrmayan hüküm verebilmesi - Maddeye göre Mahkemenin ihtilâflý tüm konularda nihai karar vererek yasal sorunlarýn çoðalmasýný önlemesi.
Davanýn Takipten Vazgeçilmesi - H.M.Usulü Tüzüðü E.15 N.lDavalýnýn müdafaasý alýnmazdan önce veya alýndýktan sonra Davacý, baþka iþlem yapýlmadan yazýlý bir ihbar ile davayý takipten veya þikâyet konularýnýn bazý kýsýmlarýndan vazgeçebilmesi - Bu hal dýþýnda takipten vazgeçme veya geri almanýn Mahkemenin iznine tabi olmasý - Mahkemenin bu izni adil þartlara baðlý olarak vermesi gereði - Davanýn yeniden açýlmasý þartýnýn konabilmesi.
Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüðü - Tüzüðün 15. Emrinin 1. Nizamý - Davanýn takibinden vazgeçilebilmesi - Davalýnýn müdafaasý alýnmazdan önce veya alýndýktan sonra Davacý baþka iþlem yapýlmadan yazýlý bir ihbar ile davayý takipten veya þikâyet konularýnýn bazý kýsýmlarýndan vazgeçebilmesi.
Hukuk Usulü - Davanýn takibinden vazgeçilebilmesi - Davacýnýn davanýn takibinden kýsmen veya tamamen vazgeçebilmesi.
Hýýkuk Usulü - Mahkemenin iznine baðlý olarak davanýn takibinden vazgeçilebilmesi - Davalýnýn müdafaasýný vermezden önce veya sonraki davanýn takibinden vazgeçilmesi hali dýþýnda Davacýnýn davasýný takibinden vazgeçmesinin Mahkemenin iznine tabi olmasý.
Hukuk Usulü - Davanýn takibinden vazgeçilmesi ve geri alýnmasýnýn yeniden açýlacak davaya müdafaa teþkil edememesi.
OLAY: Ortak olan taraflar ortaklýktan kalma alacaklarý için birbirlerini dava ettiler.
Davacý duruþma günü karþý' taraf hazýr olduðu halde Mahkemeye "Mesele Mahkeme dýþý halledildi. Dava ve mukabil dava geri çekilir. Masraflar için herhangi bir emir çýkmaz" beyanýnda bulundu.
Ýlk Mahkeme "mesele Mahkeme dýþý halledildi, dava ve mukabil dava geri çekilir, masraf için herhangi bir hüküm çýkmaz" þeklinde bir hüküm verdi.
Davacý, Ýlk Mahkemenin verdiði hükmün yasalara ve ilgili tüzüðe uygun olmadýðýný, davanýn olgunlaþmýþ veyahut sonuçlanmýþ olmadýðýný ve yeniden duruþma yapýlmasý gerektiðini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: H.M. Usulü Tüzüðünün 15. Emrinin 1. nizamýna göre Davalýnýn müdafaasý alýnmazdan önce veya sonra Davacýnýn davayý takipten vazgeçebileceðini, takipsizlik veya geri almanýn Mahkemenin iznine baðlý olduðunu belirten Yüksek Mahkeme, bu meselede Ýlk Mahkemenin ' mesele mahkeme dýþý halledildi, dava ve mukabil dava geri çekilir' þeklinde bir emir vermeye yetkisi bulunduðu kanýsýna vararak istinafý reddetti.
-H Ü K Ü M-
-
Davacý davalý ile yaptýðý bir ortaklýktan dolayý davalýnýn kendisine K.L.138.- borcu kaldýðýný ileri sürerek Baf Kaza Mahkemesinde davalý aleyhine 107/73 numaralý davayý ikame etti. Davalý ise dosyaladýðý Müdafaa Takriri ve Mukabil Dava ile davacýya herhangi bir borcu olmadýðýný, bilâkis kendisinin davacýdan ortaklýktan dolayý K.L.25.- alacaðý olduðunu ileri sürdü ve mukabil dava yolu ile iþbu meblâðý davacýdan talep etti.
Davanýn duruþmasý 19.11.1973' e tayin edildi. O gün davacý ve davalý ve avukatlarý hazýrdý. Mahkeme zabýtlarýna göre davacýnýn avukatý Mahkemeye þu beyanatý yaptý:
"Mesele Mahkeme dýþý halledildi. Dava ve mukabil dava geri çekilir. Masraflar için herhangi bir emir çýkmaz."
Bunun üzerine Mahkeme aþaðýdaki zaptý yaptý:
"Mahkeme: Mesele mahkeme dýþý halledildi, dava ve mukabil dava geri çekilir, masraf için herhangi bir hüküm çýkmaz."
Davalýnýn avukatýnýn Mahkemeye herhangi bir beyanat yaptýðý dava zabýtlarýndan görülmemektedir.
Daha sonra 28 Aralýk 1973'de davacý bir istinaf ihbarnamesi dosyalayarak 19.11.1973'de Mahkemenin verdiði hükmün aleyhine istinaf eyledi. Davacý istinaf ihbarnamesinde Bidayet Mahkemesinin 19.11.1973 tarihli hükmünün yasalara ve ilgili tüzüðe uygun olmadýðýný, söz konusu hükmün baðlayýcý nitelikte olmadýðýný ve/ veya yasalarýn öngördüðü þekilde hüküm sayýlamayacaðýný ve/veya eksik olduðu cihetle dava tekemmül etmiþ veyahut sonuçlanmýþ olmadýðý ve davanýn tekrar duruþmasýnýn yapýlmasý gerektiðini ileri sürdü.
-Ýstinaf esnasýnda Bidayet Mahkemesinin davayý kat'i olarak bir sonuca baðlayan herhangi bir hüküm vermediði iddia edildi. Ýstinaf eden Bidayet Mahkemesinin davada herhangi bir karar vermediðini ve davanýn sonuçlanmamýþ olduðu addolunmasý gerektiðini ileri sürdü. Ýstinaf eden 1960, Adalet Mahkemeleri Kanunu'nun 31. maddesinin öngördüðü bir þekilde bir hükmün mevcut olmadýðýný ileri sürdü. Adale--t Mahkemeleri Kanunu'nun 31. m--addesine göre hukuk yetkisini kullanan her mahkeme taraflardan herhangi birinin talebinin haklý görüldüðü hallerde, o gibi tarafa ya kayýtsýz þartsýz olarak veya mahkemenin doðru addettiði kayýt ve þartlara tabi olarak, bilcümle çareleri bahþedecektir. Mümkün olduðu nisbette, taraflar arasýndaki ihtilâflý bilcümle konular, tamamen ve nihai olarak kararlaþtýrýlacak ve o konulardan herhangi biri ile ilgili kanuni muamelelerin çoðalmasý önlenecektir. 31. madde iyice incelendiðinde görülüyor ki ihtilâf konusu hususlarýn tamamen ve nihai olarak kararlaþtýrýlmasý mümkün olduðu hallere þamil kýlýnmýþtýr. Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn 15. Emrinin l. nizamýna göre herhangi bir davada davalýnýn müdafaasýný almazdan önce veya davalýnýn müdafaasý alýndýktan sonra davada herhangi bir baþka muamele yapýlmadan önceki hallerde davacý yazýlý bir ihbar ile davayý herhangi bir davalý aleyhine tamamen takipten (discontinue) vazgeçebilir veya þikâyet konusu bazý kýsým veya kýsýmlarý geri alabilir (withdraw) ve böyle yapýldýðý takdirde davacý davalýnýn masraflarýný ödemesi gerekir. Bu yapýldýðý takdirde böyle bir davayý takipsizlik veya geri alma, daha sonra ikame edilecek bir davaya müdafaa teþkil edemez. Ayni nizam tahtinde öngörülen haller dýþýnda davacýnýn davasýný takipten vazgeçmesi veya herhangi bir kýsmýný geri almasý Mahkeme veya hakimin müsaadesi olmaksýzýn yapýlamaz. Ancak Mahkeme veya hakim davanýn duruþmasýndan ewel veya duruþma esnasýnda veya duruþmadan ,sonra masraf, baþka dava açma ve diðer husu--slarda adil þartlara tabi olmak þar--tý ile herhangi bir davanýn takipten vazgeçildiði hususunda emir verebilir veya dava sebebi þikâyetin herhangi bir kýsým veya kýsýmlarýnýn davadan ihraç edilmesi için emir verebilir. Bidayet Mahkemesinin yaptýðý zabýtta öyle görülüyor ki dava ve muk--abil davanýn--
-takipten vazgeçilmesi için Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn 15. Emrinin 1. nizamý tahtinde bir emir verilmiþtir. Bidayet Mahkemesi hükmünde ' mesele Mahkeme dýþý halledildi, dava ve mukabil dava geri çekilir' demekle herhalde ' mesele mahkeme dý,sý halledildiðinden dava ve mukabil dava geri çekilir' demeyi kastetmiþtir. Mahkemenin hiç þüphe yoktur ki 15. Emrin 1. nizamý tahdinde böyle bir emri vermeye yetkisi vardýr. Bidayet Mahkemesi bu emri adil þartlara tabi olmak þartý ile vermesi gerektiðine hiç þüphe yoktur. Bidayet Mahkemesi masraf hususunda bir emir vermekle beraber ayni hususlarda baþka bir dava açýlýp açýlamayacaðý hususunda herhangi bir emir vermiþ deðildir. Kanaatýmýzca davacý avukatýnýn meselenin Mahkeme dýþý halledildiðini beyan etmesinden dolayý, Mahkeme hükmünde davanýn geri çekilmesine (discontinue) emir verdikten sonra daha ileri giderek baþka bir dava açýlmamak þartý ile geri çekildiðine emir vermesi gerekirdi. Mamafih bu hususta herhangi bir mukabil istinaf yapýlmadýðý cihetle böyle bir þartý bu safhada Yüksek Mahkemenin ilâve etmesini uygun görmüyoruz. Bidayet Mahkemesi bunu yapmamakla hiç þüphe yoktur ki taraflar arasýnda ihtilâflý olan bilcümle konularý tamamen ve nihai olarak kararlaþtýrýlan bir hüküm vermiþ deðildir. Mamafih daha önce belirttiðimiz gibi 1960, Adalet Mahkemeleri Kuralýnýn 31. maddesi tahtinde ihtilâflý bilcümle konularýn tamamen nihai olarak kararlaþtýrýlmayan hüküm de verilebilir. Nitekim böyle bir yetki Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn 15. Emrinin l. nizamý tahtinde Mahkemeye sarahaten verilmiþtir. Böyle bir yetkinin bu davada adil kullanýlýp kullanýlmadýðý hususu istinaf konusu olmadýðý cihetle daha önce belirttiðimiz gibi bu hususta kesin bir karar vermek uygun deðildir.
Netice olarak Bidayet Mahkemesinin hükmünün Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamatýnýn 15. Emrinin 1. nizamý tahtinde verilen yetkiye istinad ettiði kanaatýndayýz. Yeniden dava açmak hususunda þartsýz karar vermek bu davada adil olmamasýna raðmen, Bidayet Mahkemesinin böyle bir karar vermesi yetki dýþý deðildir. Bidayet Mahkemesi 'dava ve mukabil dava geri çekilir' demekle Emir 15 n.l tahtinde davanýn ve mukabil davanýn takipten vazgeçilmesine (discontinue) emir vermiþtir. Mukabil davanýn takipten vazgeçilmesi için davalý tarafýndan herhangi bir talep yapýldýðý dava zabýtlarýnda görülmemektedir. Belki de davalý tarafýndan böyle bir talep yapýlmýþtýr. Fakat Ýstinaf Mahkemesinin herhangi bir husus hakkýnda karar verebilmesi için bu gibi hususlarýn dava zabýtlarýnda yer almasý þarttýr. Davalýnýn avukatý zabýtlarýn eksik olduðu ve tamamlanmasý gerektiði hususunda herhangi bir müracaat yapmadýðý cihetle böyle bir talebin yapýldýðýný addedemeyiz. Buna ilâveten bu hususta davalý tarafýndan herhangi bir mukabil istinaf olmadýðýna göre bu hususta da herhangi bir þey söylemek doðru deðildir.
-
Netice olarak istinafýn reddine karar verilir. Ýstinaf edenin istinaf masraflarýný ödemesi emrolunur.
-- --Yüksek Mahkeme
22 Mart,l974.
22
-
Full & Egal Universal Law Academy