- Hukuk İstinaf No: 5/68
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
(Dava No: 132/68)
İstinaf eden: Mehmet Şinasi Tekman, Lefkoşa.
(Müddei)
ile
İstinaf edilen: 1. Fevzi S-ami
2. Servet Fevzi
3. Şaziye Mehmet
4. Seral Mehmet
(Müddeaaleyh)
a r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza, Avukat.
Aleyhine istinaf ed-ilenler: 1 ve 4 numaralı
müddeaaleyhler hazır değil, 2
numaralı müddeaaleyh bizzat
hazır.
1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu - Bu Kanunun 8 ve 14.- maddeleri - Evi birlikte işgal edenlerin ödeme kudretleri nisbetinde evin kirasının ödenmesine iştirak etmeleri mecburiyeti.
Davalılar, 1963 yılı Aralık ayı sonunda, dava konusu evi, hadiseler nedeniyle, mal sahibinin rızası olmaksızın işgal ettiler-. Bu davadan önce mal sahibi, davacı, vekili vasıtası ile, davalılardan makul kira ödemeleri veya evi tahliye etmeleri için Kira Komisyonu'na 659/65 no'lu istida ile başvurdu. Bu istidada, müstedi no 3, bu meselede davalı (aleyhine istinaf edilen) no 3 a-leyhine ayda KL 3.- kira ödemesi emri verildi. Davalı no 1'e bu istida, yurt dışında bulunduğundan tebliğ edilemedi. Davalı no 2 de istidanın duruşmasında hazır bulunmadı. Davacı, kiranın artırılmasını talep etti. Davacı, davalı no 3'ün gelirinin arttığ-ını ve davalı no 1, 2 ve 4 ile evi birlikte işgal ettiklerinden ve ödeme güçleri bulunduğundan kiranın artırılmasını talep etti. Davalılar artışı reddettiler. Davalılar göçmen olduklarını ve davalı no 3'ün verdiği ayda KL 3.-'ya ilâveten herhangi bir kir-a ödeyecek kudrette olmadıklarını iddia ettiler. Bidayet Mahkemesi, önündeki şahadeti değerlendirdi ve kira artışı istemini reddetti. Davacı, davalı no 1, 2 ve 4 aleyhine bu karardan istinaf etti.
KARAR: Yüksek Mahkeme, davalı (aleyhine istinaf edi-len) no 1,2 ve 4 aleyhine 659/65 no'lu istidada karar verilmediğini, 1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu'nun 8. maddesi uyarınca evi birlikte işgal edenlerin mali kudretleri ölçüsünde kira ödemeye katılmaları gerektiğinden davalı no 3'ün -ödediği ayda KL 3.- kiraya ilâveten, davalı no 1 ve 2'nin müştereken ayda KL 4.- ödemelerine karar verdi. Davalı no 4 aleyhine olan istinaf reddedildi.
---------------------
K A R A R
Müddei Lefkoşa Şerif Arzık sokak, No: 7'de kâin evin sahibi ve/-veya idarecisidir. Müddeaaleyhler 1963 senesi Aralık ayı sonunda cemaatlar arası hadiseler patlak verdikten sonra, mezkûr evi müddeinin rizası olmaksızın mütecaviz olarak işgal ettiler. 1. ve 2. müddeaaleyh karı kocadırlar, 3. müddeaaleyh 2. müddeaaleyhi-n annesidir, 4. müddeaaleyh de 3. müddeaaleyhin kızıdır. Müddeaaleyhler müddeiye kira ödemediklerinden dolayı müddei, vekili vasıtası ile 1., 2. ve 3. müddeaaleyh aleyhine zamanın Kira Komisyonuna 659/65 numaralı bir istida ile müracaat ederek makul kira -ödemelerini ve/veya evi tahliye etmelerini taleb etti. 1. müddeaaleyh 659/65 numaralı istida yapıldığında Kıbrısta olmadığından, istidanın kopyası kendisine tebliğ yapılmadı. İstidanın duruşma gününde 2. müddeaaleyh de hazır değildi, 3. müddeaaleyh ise b-izzat hazırdı. Komsiyon 2/2/66'da 3. müddeaaleyh ile müddeinin vekilinin rizası ile 3. müddeaaleyhin evin kirasına mahsuben 1/1/66'dan itibaren ayda KL 3.- ödemesine karar verdi.
24 Mayıs 1968'de Müddei 132/68 numaralı dava ile müddeaaleyhlerden evi-n normal aylık kirası olan KL 16.-'yı tam olarak ödemelerini taleb etti. Müddei, taleb takririnde 3. müddeaaleyhin, 659/65 numaralı davada karar verildikten sonra, gelirinde en azdan %10 artış olduğunu ileri sürerek, 3. müddeaaleyhin ödemekte olduğu KL 3.--'yı artırmasını taleb etti. Ayrıca, 1, 2 ve 4 numaralı müddeaaleyhlerin de evi 3. müddeaaleyhle birlikte işgal etmekte olduklarını ve bunların da ödeme kudretleri nisbetinde evin kirasının ödenmesine iştirak etmeleri mecburiyeti olduğunu ileri sürdü.
- Müddeaaleyhler davaya verdikleri müdafaada göçmen olduklarını ve 1. ve 2. müddeaaleyhin 4 çocuk sahibi olduklarını ve 3. müddeaaleyhin ödemekte olduğu KL 3.-'ya ilâveten herhangi bir kira ödeyecek kudrette olmadıklarını ileri sürdüler.
Mahkeme tar-afları dinledikten sonra müddeaaleyhlerin kazançları hakkında şu karara varmıştır:
"Müddeaaleyhler hadiselerden önce Lefkoşa'da
Tahtakale mahallesinde hep bir arada bir evde
ikamet etmekte idiler. Hadiselerin patlak vermesi
üzerine- göçmen olarak Lefkoşa Türk semtine
sığındılar ve bahis konusu eve yerleştiler.
Davacı şahadetinde Müddeaaleyh 3'ün halen ayda
KL 45.-kazancı olduğunu ve bu kazancını Lefkoşa'da
düğme ve toka satışı yapan bir ticarethanenin
- sahibi olarak temin ettiğini iddia etti. Davacının
bu husustaki şahadeti bir iddiadan ibarettir.
Mahkeme bu şahadeti kâfi bir şahadet saymamaktadır.
Davacının "ben bu dükkânın önünden geçerken
dükkânda bir çok müşterilerin olduğu-nu birçok
defalar gördüm" anlamında verdiği şahadet
Müddeaaleyhin kazancının bu dükkândan ayda KL 45.-
olmasını icabettirmez. Müddeaaleyh 1'in gaz
tevziatçılığından ayda KL 50.- KL 60.- kazandığı
hakkında davacının şahadeti d-e bir tahminden
ibarettir. Müddeaaleyhin horoz güreşleri tertib
ederek ek kazanç sağladığına dair şahadeti de
farazidir. Horoz güreşlerine iştirak ettiği iddia
edilen kimseler tarafından bu hususta devamlı kâr
sağlandığına d-air Mahkemede şahadet mevcut
değildir.
Müddeaaleyh 2'nin Müddeaaleyh 3 ile birlikte
ayni dükkânda çalıştığı ve kâr sağladığı iddia
edilmişti. Bu hususta verilen şahadet yine bir
tahminden ibarettir. Müddeaaleyh 4'ün bahi-s konusu
evde terzilik ile meşgul olduğu ve ayda KL 60.-
kazanç sağladığı da farazidir, vakalara istinad
etmez. Müddeaaleyh 4'e elbise diktiren şahıslardan
şahadet vermeleri temin edilebilirdi.
Mahkeme, Müddeaaleyh 1'in a-yda KL 10.- KL 15.-
kadar gayri sâfi bir kazancı olduğuna dair verdiği
şahadete inanmıştır. Müddeeaaleyh 1'in ayda ancak
100 tüp gaz sattığı ve her bir tübden 3/- kazanç
sağladığı hakkındaki şahadetine zıt şahadet
getirmedi. - Gaz satışı ticareti ile yalnız
Müddeaaleyhin meşgul olduğunu ve ticaretin gün
geçtikçe gelişmekte olduğuna dair mahkemede
Müddeaaleyhin şahadetini çürütecek şahadet yoktur.
Müddeaaleyh 2'nin düğme ve toka ticaretinden
ayd-a KL 8.- kazanç sağlamakta olduğuna inanmıştır.
...................................................
Davanın bütün icabları göz önünde tutularak
Davacının dava konusu evin tam kirası olan
KL 16.-'nın 1.5.1968 tarihinden itibare-n her ay
nihayetinde ödenmesi hakkındaki talebi reddedilir.
Davada masraf yoktur."
Müddei kaza Mahkemesinin kararının, aşağıdaki sebeplerden dolayı, hatalı olduğunu ileri sürerek 1., 2. ve 4. müddeaaleyhler aleyhine istinaf eyledi:
Kaza -Mahkemesi 1. müddeaaleyhin ayda KL 10.-
KL 15.- ayda sadece KL 8.- kazanç sağlamakta
olduğuna dair verilen şahadete inanmakla hataya
düşmüştür.
659/65 sayılı davada verilen hüküm sadece 3. müddeaaleyhi ilgilendirdiği halde Kaza Mahkemesi 1., 2. ve- 4. müddeaaleyh hakkında karar vermeden önce mezkûr müddeaaleyhlerin ödeme kudretlerinde gereken bir artış aramakla hataya düşmüştür.
Kaza Mahkemesi verilen şahadet muvacehesinde 1., 2. ve 4. müddeaaleyhin gerek müştereken geekse münferiden, 3. müddeaaleyh-in ödemekte olduğu ayd KL 3.-'ya ilâveten KL 13.- veya kendi ödeme kudretlerine göre daha az bir miktar kira ödemelerini emretmemekle hata düşmüştür.
Davadaki şahadet incelendiğinde müddeaaleyhlerin mali kudreti hakkında Kaza Mahkemesinin vermiş oldu-ğu kararın hatalı olmadığı kanaatine vardık.
Kaza Mahkemesi 1. müddeaaleyhin ayda KL 10.- KL 15.- kadar gayri safi bir kazancı olduğuna ve 2. müddeaaleyhin de ayda KL 8.- kazanç sağladığına kanaat getirmekle beraber 1. ve 2. müddeaaleyhin aleyhine he-rhangi bir kira ödemeleri için emir vermekten imtina etti. Buna sebep olarak da 1. ve 2. müddeaaleyhin 659/65 numaralı davada da müddeaaleyh olduklarından, 659/65 numaralı davada verilen kararı tadil etmek için evi işgal eden şahısların ödeme kudretlerind-e 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 14. maddesi tahtinde gereken artışın sabit olmadığı gösterilmiştir.
Kanaatimizce Kaza Mahkemesinin bu hususta vermiş olduğu karar hatalıdır. Şimdiki davada 1. ve 2. müddeaaleyh olan şahısla-r 659/65 numaralı davada da müddeaaleyh olmakla beraber, o davada bu iki şahsın aleyhine herhangi bir karar verilmiş değildir. Esasen 659/65 numaralı davada 1. müddeaaleyhe tebliğ yapılmadığından dava onun aleyhine ileri gidemezdi. 659/65 numaralı davada- verilen karar yalnız 3. müddealeyhin aleyhine verilmiş bir karardı ve elbette bu karar yalnız 3. müddeaaleyhin mali kudretini nazarı itibara alarak verilmiş bir karardı. Bundan dolayı 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 14. maddesin-in hükümleri 1. 2. ve 4. müddeaaleyhlere uygulanamaz. 1. ve 2. müddeaaleyh de evi işgal ettiklerinden dolayı onların da kiraya mahsuben 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 8. maddesinin 2. fıkrsı tahtinde mali kudretlerine göre ödemed-e bulunmaları icab eder.
Davada müddeaaleyhlerin mali kudretleri ile ilgili verilen şahadeti ve Kaza Mahkemesinin bu hususta vardığı kararı nazarı itibara alarak, 3. müddeaaleyhin 659/65 numaralı davada ödemesi kararlaştırılan ayda KL 3.- kiraya ilâv-eten, 1 ve 2. müddeaaleyhin kiraya mahsuben 1/12/68'den itibaren ayda KL 4.- kira ödemeleri emrolunur.
ve 2. müddeaaleyhlerin Yüksek Mahkemedeki
masrafları da ödemeleri emrolunur. 4. müddeaaleyh aleyhine yapılan istinaf reddolunur.
- Yüksek Mahkeme
13/12/1968-
Full & Egal Universal Law Academy