-Hukuk İstinaf No: 5/70
(Dava No: 340/69)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
İstinaf eden: Ayşe Ali, Lefkoşa
(Davalı 1)
ile
İstinaf edilen: Şaziye Ali Raci, Lefkoşa.
(Davacı)
- arasında
İstinaf eden namına: Menteş Aziz
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç Riza.
1967, Kira tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu - Tam kiranın ödenmesi.
Davacı dava konusu Lefko-şa'da bulunan evin sahibidir. Davalı No: 1 bu evi hadiselerden önce ayda KL 9.500.- mils kira ile kiraladı. Hadiselerden sonra, davacının müracaatı üzerine Kira Tahkik Komisyonu Davalı No: 1'in ayda KL 3.- ödemesini emretti. Bilahare Davalı 1 davalı 2 ile -evlendi. Davalı 1'in kazancında Kira Tahkik Komisyonu tarafından verilen karadan sonra en az yüzde on artış olduğunu, davalı 2'nin ise günde KL 2.- kazandığını ileri sürerek tam kira olan ayda KL 9.500 Milsi ödemelerini talep talep etti. Bidayet Mahkemesi -, davalı 1'in ödeme kuderetinin KL 9.500 milsi ödemeye müsait olduğuna kanaat getirdi ve KL 9.500 milsi ödemesini emretti. Davalı 2 için emir vermedi. Davalı 1, istinaf etti. Bidayet Mahkemesi önünde tam kirayı ödeyebileceğine dair şahadet omadığını ve ki-ranın ödenme tarihinin, davanın başlama tarihi olmasının hatalı olduğunu idida etti. Davacı, mukabil istinafta, davalı 2 aleyhine emir verilmemesinin hatalı olduğunu iddia etti.
KARAR: Yüksek Mahkeme, davacının, davalı 1'in tam kirayı ödeyebileceğini iti-raf ettiğine dair şahadetin naksedilmediğini gözönünde bulundurarak birinci istinaf nedenini reddeti. Yüksek mahkeme, Bidayet Mahkemesi yargıcının kiranın hangi tarihte başladığını takdir ederken hata etmediğine kanaat getirerek bu istinaf sebebini de redd-etti. Masraflarla ilgili istinafı ise, davalı 2 aleyhine emir verilmediğini gözönünde bulundurarak masraf emrini iptal etti. Mukabil istinaf ise, gereksiz kaldığından iptal edildi.
------------------------------------
HÜKÜM
Davacı (Aleyhine istinaf e-dilen) Lefkoşa'da Tazminat Sokağında kain 72 numaralı evin sahibidir. Davalı 1 (İstinaf eden) 1963 hadiselerinden evvel bu evin ayda KL 9.500 kira mukabili kiracısı idi Hadiselerden sonra kira ödemeyen Davalı 1 Kira Tahkik Komisyınuna sevkolunmuş ve kiraya- mahsuben ayda KL 3.- ödemesi emrolunmuştu. Bilahare Davalı 1 Davalı 2 ile evlenmiş ve halen ayni evde beraber ikamet etmektedirler. Davalı 1 kadın berberi olup mezkur evi berber salonu olarak da kullanmakta idi. Davalı 2 ise yapıcı ustasıdır.
28/5/1969 t-arihinde dosyalanan talep takriri ile Davacı, Davalı 1'in kazancında Kira Tahkik Komisyonu tarafından verilen karardan sonra yüzde on bir artış olduğunu, Davalı 2'nin ise günde KL 2.- kazancı olduğunu iddia etmiş ve davalıların münferiden veya müştereken t-am kira olan KL 9.500'i ödemelerini talep etmiştir.
Davalılar ise bu iddiaları kabul etmeyip, evin tam kirasının KL 8.- olduğunu ve Davalı 1'in kazancında eksilme olduğunu iddaa etmişlerdir.
Bidayet Mahkemesi mezkur evin tam kirasının KL 9.500 olduğu ve -Davalı 1'in ödeme kudretinin tam kirayı ödemeğe müsait olduğu hakkında kanaat getirmiş ve bu miktarın Davalı 1 tarafından ödenmesini emretmiştir, fakat davalı 2 hakkında herhangi bir emir vermemiştir.
Davalı 1 bu karadan istinaf etmiştir. İstinaf sebebler-i aynen şöyledir:
"1. Muhterem Mahkeme birinci davalının 1.6.69 tarihinden veya başka herhangi bir tarihte dava mevzuu hanenin aylık tam kirsını ödeyecek durumda olduğuna dair herhangi bir şaahdet olmamasına rağmen yalnız birinci davalının aylık tam kirayı- ödemesini emreylemekle hataya düşmüştür.
2. Birinci davalı aleyhine kira ödemekle ilgili daha önceden olan Mahkeme kararını müteakiben kazancında en az yüzde on bir artış olduğuna dair herhangi bir şahadet olmadığı cihetle Muhterem Mahkeme daha önce veril-miş Mahkeme kararı üstünde kira kesmekle Muhterem Mahkeme hataya düşmüştür.
3. Her ihtimale binaen ve yukarıdaki istinaf sebeplerine tabii olmak şartı ile Muhterem Mahkeme davalıya 1.6.1969 tarihinden kira ödemesini emreylerken kira bakiyelerini bir taks-ite bağlamamakla hataya düşmüş ve zımnen davacıya tahliye emrini hazırlama yoluna gitmiştir.
4. Muhterem Mahkeme yukarıdaki nedenlerle hatalı karar vererek dava masraflarını davalı No.1'e tahmil etmekle hataya düşmüştür."
Davacı (Aleyhine istinaf edilen)- de aşağıda gösterilen sebepleri havi bir Mukabil İstinaf ihbarnamesi dosyalamıştır:
"a Muhterem mahkeme, müddeaaleyh Mo.1'in tam kira ödemesini emretmekle hataya düşmüş ise, Müddeaaleyh No.2'nin bir miktar kira ödemesini emretmemekle hataya düşmüştür.
Mü-ddeaaleyh No.2 kira ödeyecek durumda olmadığını isbat etmediği cihetle, Muhterem Mahkeme, Müddeaaleyh No.1'in tam kira ödemesini emredemediği takdirde, mütebaki kirayı ve dava masraflarını Müstedaaleyh No.2'nin ödemesini emretmemekle hataya düşmüştür."
Evv-ela istinaf edenin 1. ve 2. istinaf sebeplerini ele alacak olursak, Bidayet Mahkemsinde şahadet veren malsahibi, istinaf edenin tam kirayı verebilecek bir durumda olduğuna dair kendisine (malsahibine) itirafta bulunduğunu söylemiştir. Bu şahadet hiç bir su-retle nakzedilmiş değildir. Tam kira KL 9.500, istinaf edenin vermekte olduğu kira da KL 3.- olduğuna göre, Davalı 1'in kira verme kudretinde iki mislinden fazla artış olduğu aşikardır. Bu sebeplerden dolayı Bidayet Mahkemesinin bu husuta bulguları makul v-e yerindedir.
İstinaf edenin avukatı, Bidayet Mahkemesi hakimin verdiği hükümde "Davalı 1'in ödeme kudretinin Davalı 2 ile birlikte dava açıldığı tarihte tam kirayı ödeyebilecek durumda olduklarına kanaat getirdiğine işaret etmiş, ve bundan Davalı 1'in yal-nız olarak tam kirayı ödeyecek kudrette oluğu manası çıkmadığını iddia etmiştir. Kanaatimizce Bidayet Mahkemesi daha sonra Bidayet Mahkemesi hakimi Davalı 1'in ödeme kudertine özel olarak temas ederek "....Davalı 1'in ödeme kudreti tam kirayı ödemeğe müsai-t"tir demiştir. Bu sebeple 1. ve 2. istinaf sebepleri reddolunur.
3. istinaf sebebine gelince, Bidayet Mahkemesi hakimi tam kiranın davanın açılış tarihinden sonraki ilk aybaşından itibaren ödenmesini emretmiştir ve bunu yaparken Mahkemeye verilen takdir h-akkın kullanmıştır. Bu takdir hakkının kullanılmasında Bidayet Mahkemesininm herhangi bir hataya düştüğüne veya yanlış ölçü kullandığına dair tatmin olunmuş değiliz. Zaten Bidayet Mahkemesi hakiminin takip ettiği bu yol, umumiyetle takip edilen usule uygun-dur. Bu istinaf sebebi de reddolunur.
4. istinaf sebebi davada verilen masraf emri ile ilgilidir. Davalı 1 aleyhindeki dava muvaffak olmuş ve Davalı 1 aleyhine masraf emri verilmiştir. Davalı 2 aleyhine olan dava ise muvaffak olmamıştır. Böyle olduğu halde- Davalı 2 aleyhine masraf emri verilmemiştir. Davalıların karı koca oldukları nazarı itibara alındığında ve leyhe ve aleyhe verilmesi icab eden masraf emirleri göz önünde tutulduğunda tarafların kendi masraflarını ödemelerini daha adil buluyoruz, ve bunun -böyle olmasını emrederiz.
Mukabil istinaf sebebleri ancak Bidayet Mahkemesinin Davalı 1'in tam kirayı ödemesi için verdiği emrin istinaf Mahkemesi tarafından değiştirilmesi halinde görüşülebilecek sebepler olduğu için, bunlara temas etmek luzumu hasıl olma-mıştır.
Netice olarak 4. istinaf sebebi hariç, istinaf reddolunur. İstinaf masraflarını istinaf eden (Davalı 1) ödeyecektir.
Yüksek Mahkeme
13 Şubat, 1970
4
Full & Egal Universal Law Academy