-Hukuk İstinaf No: 6/68
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
(Dosya No: 259/65)
İstinaf eden: Ahmet Balman ve diğeri, Lefkoşa.
(Müddeaaleyh)
ile
İstinaf edilen: Hidayet Faik Şemi, Lefkoşa,
- (Müddei)
a r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: A.M. Berberoğlu.
Aleyhine istinaf edilen namına: Ali Dana.
1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu - Bu Kanunun 17 (2) maddesi ile, Kanunu-n yürürlüğe girdiği tarihte askıda bulunan davaların durumu - Kira bakiyeleri.
Davacı, mal sahibi, 259/65 no'lu dilekçeyle davalı, kiracının 1.12.1963'ten beri ödemediği kiraları ödemesini veya konu dükkânı tahliye etmesini talep etti. Birçok defala-r ertelenen istidanın dinlenmesi 24.7.1968'de yapıldı. Bidayet Mahkemesi kararını 7.11.68'de vedi. Bu kararda, davalının, Aralık, 1963'ten 1968 Mart ayı sonuna kadar kira bedelinin %50'sini alel hesap olarak ödemesini, 1.4.68 tarihinden itibaren tam kira- olan ayda KL 3.- ödemesini emretti. Kiracı, davalı (istinaf eden) karar aleyhine istinaf etti. Davalı, kira bakiyeleri talep takririnde istenmediğinden kira bakiyesiyle ilgili emir verilemeyeceğini iddia etti. Davalı kararın 1.4.68'den itibaren tam kir-a ödemesiyle ilgili bölümü aleyhine de istinaf etti.
KARAR: Yüksek Mahkeme, talep takririnde kira bakiyeleri istenmediğinden 1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu'nun 6 (4) maddesine dayanarak kira bakiyeleri için emir verilemeyeceğin-i karara bağladı ve Aralık, 63 ve istidanın dosyalandığı 13.5.65 tarihleri arasındaki süre için kira bakiyeleri ile ilgili Bidayet Mahkemesi kararı iptal edildi.
Yüksek Mahkeme, davalının ödeme gücü ışığında 1.4.68 tarihinden itibaren tam kira ödemes-i emrinin doğru olduğunu karara bağladı ve bu husustaki istinafı reddetti.
------------------
H Ü K Ü M
13 Mayıs 1965'de müddei zamanın Kira Tahkik Komisyonuna bir dilekçe ile müracaat ederek müddeaaleyhlerin Lefkoşada Arasta Sokağında işgal ettik-leri dükkânın KL 3.- aylık bedelini 1 Aralık, 1963 tarihinden beri ödemediklerini ileri sürerek müddeaaleyhlerin gereken kirayı tediye etmeleri yahut işgal ettikleri dükkânı tahliye etmeleri için Komisyonun emir vermesini talep etti. İşbu müracaat üzerine- müddeaaleyhlere Komisyon bir ihbar göndererek müddeaaleyhlerin 14.6.1965 tarihinde Lefkoşada Türk Cemaat Mahkeme binasına oturacak Komisyon toplantısında hazır bulunmaları davet olundu. 14 Haziran 1965'de müddealaeyh avukatı ile beraber Komisyon huzurund-a isbatı vücut etti ve istidanın dinlenmesi 30.6.1965'e tayin olundu. 30.6.1965'de ise müddeinin avukatının müracaatı ile istida başka bir güne tehir olundu. Daha sonra ya müddeinin ya müddeaaleyhin avukatı yahut her ikisinin müracaatı ile istidanın dinl-enmesi bir çok defalar tehir olmuş en nihayet istidanın istima 24 Temmuz 1968'de Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından yapılmıştır.
Lefkoşa Kaza Mahkemesi her iki tarafı dinledikten sonra 7.11.1968'de verdiği bir karar ile müddeaaleyhlerin 1963 Aralık ay-ından itibaren 1968 senesi Mart nihayetine kadar geçen aylar hususunda kira bedelinin %50'sini tam kira olarak değil de alel hesap olarak ödemesine karar verdi. 1.4.1968 tarihinden itibaren müddeaaleyhler tam kira olan KL 3.-'yı ödemesine de karar verdi.
- İstinaf eden aşağıdaki sebeplerden dolayı Mahkemenin vermiş olduğu kararın, Aralık 1963'den Haziran 1965'e kadar olan müddetle ilgili kısmı ve 1 Nisan 1968 tarihinden sonraki aylar hakkındaki kısmı, aleyhine istinaf eyledi:
Bidayet Mahkemesi Hakimi, -davanın ikame tarihi olan 13.5.1965 tarihinden geriye giderek davalıların 1963 Aralık ayından itibaren muayyen bir nisbette kira ödemesini emretmekle davanın ikame tarihi olan 13.5.1965 tarihinden evvelki 17 aylık müddet için de emir vermiş oldu ki bunda H-akim hata etmiştir. Hakim en fazla 13.5.1965 tarihinden itibaren hüküm verebilir ve emredebilirdi.
Bidayet Mahkemesi Hakimi, 1.4.1968 tarihinden itibaren farklı bir kira nisbeti tesbit etmekle Taleb Takririnde veya dava dilekçesinde derpiş edilmemiş gerçe-kleri de nazarı itibare aldı ki bunda hakim hata etmiştir.
Aleyhine istinaf olunan Hüküm kısımları umumiyetle Talep Takririnde veya dava dilekçesinde derpiş olunan gerçeklere uygun olmamakta ve ibraz olunan şahadetle desteklenmemektedir.
Müddei Kira -tahkik Komisyonuna müracaatını yaptığında ev sahibi ile kiracı münasebetlerini düzenliyen herhangi bir tüzük mevcut değildi. O zaman Kira Tahkik Komisyonunun yaptığı iş mal sahibi ile kiracıyı bir araya getirerek kiracının mal sahibine bir miktar kira öde-mesini temin etmekti. Daha sonra bu hususları uygulamak için Kira Tahkik Komisyonu Tüzüğü 26.4.1966 tarihinde Genel Komite tarafından tasvip edidi ve 1 Mayıs, 1966 tarihinden itibaren yürürlüğe girdi. Daha sonra 8 Ocak, 1968'de Resmi Gazetede ilân edilen- 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu geçirildi ve işbu Kanun, 10 Mayıs 1968'de yürürlüğe girdi. Davanın dinlendiği gün işbu Kanun yürürlükte bulunmakta idi. İşbu Kanunun 6 (4) maddesine göre Mahkeme ödeme kudreti müsait olan müstecirle-rin kira bakiyelerini tamamen veya kısmen ödemelerini emredebilir. Ayni kanunun 17 (2) maddesine göre halen Kira Tahkik Komisyonu huzurunda askıda bulunan dava, istida veya başka herhangi bir muamele bu Kanun hükümleri gereğince yapılmış addolunur. Ancak-, bu gibi dava, istida ve muamele herhangi bir Mahkeme emri olmaksızın, bu Kanun hükümlerinin gerektirdiği şekilde tadil edilebilir.
Müddeinin 13 Mayıs 1965'de Kira Tahkik Komisyonuna yapmış olduğu dilekçede talebinin kiracının kira ödemesini sağlama-k veya kiracının dükkânı tahliye etmesi için bir emir elde etmek gayesini güttüğü kanaatindeyiz. Kanaatimizce işbu dilekçede müddeinin kira bakiyelerinin ödenmesi için herhangi bir talepte bulunduğu söylenemez. Kira davalarına bakmak için Lefkoşa Kaza Ma-hkemelerine yetki verildikten sonra bu gibi davaların Kanuna uygun bir şekilde açılması ön görülmektedir. Mamafih askıda olan davaların tadili için yukarıda bahis olunan 17 (2) maddesi konmuştur. Bu durumda müddei avukatının vazifesi müddeinin 13 Mayıs, -1965 tarihli dilekçesini tadil ederek kira bakiyesi talep olunmadığı addolunur. Bundan dolayı Mahkemenin talep olunmayan kira bakiyesi hususunda emir vermesi hatalıdır. 1/68 numaralı Hukuk İstinafta kira bakiyelerinin dava açıldığından evvelki müddet zar-fında ödenmemiş kiraları ifade ettiği karar verilmiştir. Ayni istinafda mahkeme bir kiracının ödeyeceği kirayı tesbit ettikten sonra davanın açıldığı tarihten itibaren hüküm tarihine kadar geçmiş olan müddet için, davanın bütün ahval ve şeraitini nazarı i-tibara alarak, dava açıldığından hüküm tarihine kadar olan müddet için ödenmesi icap eden kiraların defa'ten ve aylık taksitlerle karar verme yetkisine haiz olduğu belirtilmiştir.
Kanaatimizce Mahkeme bu davada ancak 1 Mayıs 1965 tarihinden itibaren -kira ödenmesi için emir verebilirdi.
Bidayet Mahkemesi şahadeti dinlendikten sonra müddeaaleyhlerin 1.4.1968 tarihinden itibaren tam kira olan ayda KL 3.-'yı ödeyecek mali kudrette olduğu kanaatine vardı. Verilen şahadet esaslıca incelendiğinde Bida-yet Mahkemesinin bu hususta, yani 1.4.1968 tarihinden itibaren ödenecek kira hususunda, herhangi bir hata işlemediği kanaatine vardık. Verilen şahadette 1.4.1968 tarihinden itibaren müddeaaleyhlerin ayda KL 3.- kirayı ödeyebilecek durumda oldukları aşikar-dır.
Yukarıda belirtilenlerin ışığında Bidayet Mahkemesinin 7.11.1968 tarihli kararının 1963 Aralık ayından itibaren 1968 senesi Mart nihayetine kadar geçen aylar hususunda kira bedeli için verilen emri iptal ederek, 1 Mayıs 1965 tarihinden itibaren -31 Mart 1968'e kadar geçen müddet için müddeaaleyhlerin kira olarak normal kiranın %50'sini alel hesap olarak ödemeleri emrolunur.
tarihinden sonraki devre için Bidayet
Mahkemesi tarafından verilen emre herhangi bir değişiklik yapılmaz.
İstinaf masr-afı için de herhangi bir emir verilmemesi uygun görülmüştür.
Yüksek Mahkeme.
4 Mart, 1969
-
Full & Egal Universal Law Academy