- Hukuk İstinaf No. 6/75
(Dava. No. 354/74;Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Ahmet İzzet ve Şakir S. İlkay.
İstinaf eden: A.M. Berberoğlu, Lef-kaşa.
(Davalı)
i1e
Aleyhine istinaf edilen: Ecnebi Gayrimenkul Mallar İdarecisi, Lefkoşa.
(Davacı)
- a r a s ı n d a
İstinaf eden şahsen hazır.
Aleyhine istinaf edilen namına.: Argun F. Korkut.
8/69 sayılı Tûrk Cemaatına Mensup Olmayan Şahıslara Ait Gayrı Menkul Malların Kontrolu (Ğeçici Hûkümler) Yasası - Yasaya göre
İdarecinin kira -talebi.
Kesin Hükûm (kaziyei muhkeme = Res Judicata) - Kesin hükmün iptidai
itiraz olarak ileri sürülmesi - Kesin hükmün üç şartı.
8/69 sayılı Türk Cemaatina Mensup Olmayan Şahıslara Ait Gayrı Menkul Malların Kontrolu (Geçici Hûkümler) Yasası - Yasanı-n
6. maddesi - Yasa.ya göre "İdareciye" ödenenlerin kira olması.
Kaziyei Muhkeme.
OLAY: Davacı Türk Cemaatına mensup olmayan şahıslara ait gayri menkul
malların idarecisi sıfatıyle dava açarak Davalıdan birikmiş
kiraların ödenmesini talep etti.-
Davalı dosyaladığı müdafaa takririnde borcu olmadığını ve
taraflar arasında daha önce ayni talep ile açılan davanın iptal
edildiğini bu nedenle kaziyei muhkeme (res judicata) oluştutuğunu
ve davanın ileri gidemeyeceğinden iptal edilmesi ger-ektiğini ileri
sürdü.
İlk Mahkeme, Davalının iddialarını reddederek Davacı lehine
hüküm verdi. Davalı İlk Mahkemenin kaziyei muhkeme itirazını
reddetmekle hata ettiğini öne sürerek hükmü istinaf etti.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, "kaziyei muhkeme-" müdafaasının kabul
edilebilmesi için bazı şartların yerine gelmesi gerektiğine, burada
iki davanın tarafları aynı olmakla birlikte tezekkür edilen dava
konularının birbirinden farklı olduğuna kanaat getirdi ve istinafı
reddetti.
Atıfta Bulun-ulan Bilimsel İçtihatlar:
1. Phipson on Evidence, llth Ed. para.l347, sayfa 542.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin, Hâkim:
Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Hâkim Şakir S. İlkay verecektir.
Şakir Sıdkı İlkay, Hâkim:
İşbu istinaf Lefkoşa -Kaza Mahkemesinin müstenif aleyhine K.L.52.800 mil için vermiş olduğu hükümden yapılmıştır.
Müstenif (davalı), Türk Cemaatına mensup olmayan bir şahıs veya şahıslara ait olup Lefkoşada 19, Güner Türkmen Sokağında kâin bir evin üst katını, 1.1.1964'den -7.4.1973 tarihine kadar, işgalinde bulundurmuştur. Aleyhine istinaf edilen (davacı) ise 8/69 sayılı Kural tahtında Tûrk Cemaatına mensup olmayan şahıslara ait gayri menkul maliarın İdarecisidir.
Müstenif mezkûr ev için 1.1.1971'den itibaren, 37/71 say-ılı davada verilen hüküm gereğince, K.L.24.- kira ödemekte idi. Mûstenif mezkûr evin kiralarını Ocak 1973 sonuna kadar Gelirler Dairesinin Tahsilât Subesine, makbuz mukabili ödedi, fakat 1.2.1973 tarihinden evin tahliye edildiği tarihe kadar olan süre için- kira ödemedi. Bunun üzerine Türk Cemaatına mensup olmayan şahıslara ait gayri menkul malların idarecisi sıfatı ile Yusuf Ziya'nın imzalamış olduğu bir celbname tahtında davalı aleyhine 487/73 sayılı dava getirildi. Mezkûr davada görünen ünvan halihazırdak-i davadakinin aynidir. O davada davalı Yusuf Ziya'nın İdareci olduğunu kabul etmedi ve davayı dinleyen Kaza Mahkemesi de Yusuf Ziyanın davayı açmağa yetkili olduğu hususunun isbat edilmediği nedeni ile ve sadece bu sebepten ötürü davayı iptal etti. Bunun a-kabinde, idareci sıfatı ile Burhan Garip tarafından imzalanmış bir celbname tahtında, halihazırdaki dava açıldı ve davalıdan 1.2.1973'den 7.4.1973'e kadar olan süre için mezkûr evin kirası olarak K.L. 52.800 mil talep edildi.
Davalı, müdafaa takririnde-, ayni taraflar arasında ayni taleple açılan 487/73 sayılı davanın iptal edildiğini, bu nedenle kaziyei muhkeme (res judicata) olduğundan son davanın ileri götürülemeyeceğini iptidai bir itiraz olarak ileri sürdü. Davalı, iptidai itirazına halel gelmeksizi-n ve ona tabi olarak, 37/71 sayılı davada verilen hüküm uyarınca 1.1.1971'den ocak 1973 sonuna kadar K.L. 24.- kira ödediğine ve mezkûr evi 7.4.1973 tarihinde tahliye etmiş olduğuna dair talep takririnin 2. ve 3. paragraflarında yer alan iddiaları kabul et-ti ancak ilgili zamanda akdi veya kanuni kiracı olmadığı cihetle kira ödemekle mükellef bulunmadığını ve bunun için de talep edilen K.L.52.800 mil için aleyhine hüküm verilemeyeceğini iddia etti.
Davalının bu davadaki müdafaa takriri, iptidai itirazı h-aricinde, 487/73 sayılı davadaki müdafaa takririnin aynidir.
Davayı dinleyen Kaza Mahkemesi davalının iddialarını reddetmiş ve aleyhine talep mucibince K.L.52.800 mil için hüküm vermiştir. İstinaf işbu hükümden yapılmıştır.
İstinaf ihbarnamesinde y-er alan sebepler şöyledir:
"l. Hükmün tefhimi usule ve/veya Kanun hükümlerine uygun olarak
yapılmamıştır. Bu nedenle aleyhine istinaf edilen Hüküm müteber
ve/veya bağlayıcı değildir.
2. Muhterem Bidayet Mahkemesi, kaziyei muhkeme (Re-s judicata)
iddiasını ve/veya iptidai itirazını reddetmekle hata etmiştir.
Muhterem Bidayet Mahkemesi, davalının akdi veya kanuni
kiracı olmadığı nedeniyle, talep edilen kira miktarını veya
herhangi bir kira ödemekle mükellef olmadığı iddias-ını
reddetmekle hata etmiştir."
Müstenif, istinafın duruşmasında, l. istinaf sebebi üzerinde ısrar etmemiştir. Bu nedenle bu sebebi tezekkür etmeğe lûzum yoktur.
Kaza Mahkemesi davalının kaziyei muhkeme ile ilgili iptidai itirazını reddederken h-ükmünde şöyle demiştir:
"Her iki davada taraflar ayni görünüyor gibi ise de, 487/73
sayılı davada idareci sıfatıyle davayı açan Yusuf Ziyadır.
Davalı, Yusuf Ziyanın idareci olduğunu kabul etmediğinden ve bu
husus isbat edilemediği-nden dava iptal edilmiştir. Başka bir
deyimle Yusuf Ziyanın idareci olduğu ve 487/73 sayılı davayı bu
sıfatla açtığı isbat edilmiş değildir. Bu nedenle 487/73 sayılı
dava ile şimdiki davada tarafların ayni olduğu iddiası mevcut
şahadet -muvacehesinde varit değildir. Yine önceki davada dava
konusu hususun tezekkür edilip karara bağlanmadığı Emare II'nin
tetkikinden açıkça görülmektedir."
"Kaziyei muhkeme" müdafaasının muvaffak olabilmesi için aşağıdaki üç şartın mevcut olması- gereklidir:- (Gör: Phipson on Evidence, llth Ed., para 1347, page 542):
(i) Davaya konu teşkil eden ihtilâflı hususun daha önceki
davada karara bağlanmış olması;
(ii) daha önceki davadaki hükmün nihai olması; ve
(iii) iki davada -da tarafların ayni olması.
Emare II'nin tetkikinden 487/73 sayılı davanın Yusuf Ziyanın İdareci olduğu hususunun isbat edilmediği nedeni ile iptal edilmiş olduğu ve Mahkemenin dava konusunu tezekkür etmediği ve karara bağlamadığı sarih olarak görünmekt-edir. Esasen, müstenif de bunun aksini iddia etmiş değildir.
Söylenenlerden görüleceği gibi her iki davadaki tarafların ayni olduğu kabul edilse bile dava konusu hususun daha önceki davada tezekkür edilmediği ve karara bağlanmadığı aşikârdır. Binaenale-yh Kaza Mahkemesi davalının ileri sürdüğü kaziyei muhkeme müdafaasını kabul etmemekle hata etmiş değildir.
Kaza Mahkemesi davalının kira ödemekle mükellef olduğuna dair iddiasını reddederken hükümde şöyle demiştir:
"Davalının akdi veya kanun-i kiracı olmadığı nedeniyle kira
ödemekle mükellef olup olmadığına gelince, davalı 37/71 sayılı
davada ayda K.L.24.- kira ödemesi için Mahkemenin karar
verdiğini, müdafaa takririnin 2(b) paragrafında kabul etmiştir.
Bu karar, istinaf yo-luyle Yüksek Mahkeme tarafından iptal
edildiğine dair bir iddia da mevcut olmadığına göre, bağlayıcı
olmakta devam etmektedir. Bu sebeple davalı bu davada kira ödemek
mükellefiyetinde olmadığını iddia edemez kanaatindeyim."
İstinaf konus-u dava ile ilgili olgular yukarıda izah edilirken belirtildiği gibi mezkûr ev için ayda K.L.24.- kira ödemesi için 37/71 sayılı davada verilen bir hükmün bulunduğunu, bu hüküm uyarınca 1.1.1971' den 31.1.1973' e kadar kira ödediğini ve mezkûr evi 7.4.1974 -tarihinde tahliye etmiş olduğunu davalı kabul etmiştir. İstinafın duruşmasında davalı İdareciye yapılan ödemelerin kira olmadığını iddia etmiştir. 8/69 sayılı Kuralın 6. maddesi gereğince uygulanan 1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu'nun -ilgili hükümleri ise bu gibi ödemelerden kira olarak bahsetmektedir. Binaenaleyh Kaza Mahkemesi davalının ilgili süre için davacıya kira ödemekle mükellef olmadığı hususundaki iddiasını reddetmekle hata etmiş değildir.
Söylenenlerden anlaşılacağı gibi -müstenif ileri sürdüğü istinaf sebeplerinde muvaffak olmamıştır.
Netice itibarı ile istinaf reddolunur.
Masraflarla ilgili herhangi bir emir verilmez.
Ülfet Emin,
- Hâkim.
Ahmet İzzet,
Hâkim.
Şakir S. İlkay,
Hâkim.
4 Temmuz-, 1975.
312
Full & Egal Universal Law Academy