- Hukuk İstinaf No: 8/70
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
(Dava No: 335/69)
İstinaf eden: Süheylâ Said
(Müddeaaleyh)
ile
İstinaf edilen: M.Said Aziz ve diğerleri
- (Müddeiler)
arasında.
İstinaf eden namına: Menteş Aziz
İstinaf edilen namına: Ümit Süleyman
1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu-
Bu Kanunun 6(2) maddesi uyarınca kiracının -21.12.1963'ten sonra ödeme kudretinin azalmaması- Tam kira ödenmesi.
Davacılar, konu hanenin zilyetleridir. Davalı, bu haneyi 13.4.1962 de ayda KL 10.- Kira mukabilinde kiraladı. Davacılar 33/66 nolu dava ile davalının ayda KL 3.- kira ödemesi emri al-dılar. Davacılar, işbu dava ile davalının Mahkeme emrinden sonra kazancında en az %10 artış olduğunu ve 1963'te aldığından fazla maaş aldığını ileri sürerek tam kira olan ayda KL 10.-'nın ödenmesini talep ettiler. Davalı, normal zamanda kocasının iştiraki -ile tam kira ödediğini, şimdi kocasının çalışmadığını iddia etti. Bidayet Mahkemesi, 21.12.1963'ten sonra davalının kazancının azalmadığı bulgusunu yaptı ve davalının kocasının hadiselerden evvel kazancı olduğuna ve kiraya iştirak ettiğine inanmadı ve dava-lının tam kira ödemesini emretti. Davalı, a) Bidayet Mahkemesinin, davalı şahadet verirken kocasının hadiselerden evvel kazancı hususunda şahadet vermesine izin verilmediğinden, b) Bidayet Mahkemesi, davalının şahadetine inanmadığına dair kanaat getirmeden-, davalının tam kirayı ödeyebilece-ğine karar verdiğinden c) şahadet ışığında, davalının gelirinde azalma olmadığı hususunda Bidayet Mahkemesi bulgusunun hatalı olması nedeniyle istinaf etti.
KARAR: Yüksek Mahkeme,
a. Bidayet Mahkemesinin, daval-ının kocasının kazancı hakkında şahadet vermesine izin vermesi gerekli olmakla birlikte bu hususların davalının kocası tarafından cevap-landırılmış olması nedeniyle 1. istinaf nedenini,
b. Bidayet Mahkemesi bulgusunu değiştirmek için davalının yeterli- sebep göstermemesi nedeniyle 2. istinaf nedenini,
c. Davalının geliri, hadiselerden sonra azalmadı-ğından 3. istinaf nedenini reddetti.
---------------
H Ü K Ü M
Müddeiler Lefkoşada Nuri Efendi sokağı N-o:5'de kâin evin zilliyetliğine hakkı bulunan şahıslardır. Müddeaaleyh 13/4/1962 tarihli bir icar mukavelenamesi gereğince mezkûr evi müddeilerden bir sene müddetle ayda KL 10.- kira ile icar eyledi. Müddeaaleyh 1 Ocak 1964'den itibaren 1966 Şubat ayına ka-dar hiç kira ödemediğinden müddeiler 33/66 Şubat ayına kadar hiç kira ödemediğinden müddeiler 33/66 numaralı dava ile Mahkemeye müracaat ettiler. Mahkeme müddeaaleyhin kiraya mahsuben ayda KL 3.- kira ödemesini emretti. Müddeiler 33/66 numaralı davada kara-r verildikten sonra müddeaaleyhin aylık gelirinde ve/veya ödeme kudretinde %10 dan fazla bir artış olduğunu ve müddeaaleyhin 1963 de aldığı maaştan daha fazla maaş aldığını iddia ederek 144/69 numaralı davayı ikame ederek müddeaaleyhin ayda tam kira olan K-L 10.-yı ödemesi için mahkemeden emir talep ettiler.
Müddeaaleyh vermiş olduğu müdafaa takririnde normal zamanda kirayı ancak kocasının iştiraki ile ödeyebildiğini ve 1 Ocak 1964 den sonra kocasının hiç bir iş yapmadığını ileri sürerek tam kirayı ödey-ecek durumda olmadığını iddia etti.
Mahkemeye verilen şahadetten müddeaaleyhin 1963 Aralık ayında KL 37.500 mil maaş aldığı ve 1969 yılında ise KL 43,125 mil maaş aldığı görülmektedir. 33/66 sayılı davada müddeaaleyhin alel hesap olarak ayda KL 3.- öd-emesi karar verildiğinde, müddeaaleyhin maaşı KL 30.- idi.
Mahkeme her iki tarafın şahadetini dinledikten sonra müddeaaleyhin müdafaasında serdettiği olaylardan evvel eşinin kazancı olduğu ve kiraya iştirak ettiği iddiasını isbat edemediği kanaatına v-ardı. Bidayet Mahkemesi, 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 6(2) maddesi tahtinde müddeaaleyhin 21 Aralık, 1963 tarihinden önce, ödeme kudretinin azalmadığı kanaatına vardı ve bundan dolayı müddeaaleyhin tam kirayı ödemesini emretti.-
Müddeaaleyh Bidayet Mahkemesinin vermiş olduğu kararın aşağıdaki sebeplerden hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf eyledi.
Bidayet Mahkemesi davalının kocasının iş yapmadığı
hususunda şahadet veremez şeklindeki kararı vermekle davalıyı elzem ve -esasa müteallik şahadetten mahrum etti ve geçerli şahadet haksız ve mesnetsiz olarak davadan ihraç edildiğinden verilen karar hatalıdır ve keenlemyekündür.
Bidayet Mahkemesi davalının kocasının vermiş olduğu
şahadeti geçerli olarak kabul edip doğrul-uğuna kanaat getirmediğine dair herhangi bir kayıt mevcut olmadığı cihetle davalının tam kirayı ödeyecek mali kudrette olduğuna dair karar vermekle hataya düşmüştür.
Verilen tüm şahadet muvacehesinde Mahkeme davalının
ödeme kudretinde azalma o-lmadığına hükmederek davalının tam kirayı ödemesini emretmekle hataya düşmüştür.
İstinaf sebeplerinin birincisini ele alalım. Müdde-aaleyh Bidayet Mahkemesinde şahadet verirken, kendisine "olaylardan önce kocanız ne iş yapardı" diye bir soru sor-uldu. Müddeinin avukatı bu sorunun sorulmasına itiraz etti. Bidayet Mahkemesi de bu sorunun müddeaaleyhe sorulamayacağı görüşünde olduğundan soruya cevap verilmesine müsaade etmedi. Kanaatımızca sözü geçen soru müddeaaleyhe sorulabilirdi ve müddeaaleyhin -sorulan soruya cevap vermesine Bidayet Mahkemesinin müsaade etmesi gerekirdi. Mamafih sorulan soruya verilecek olan cevap müddeaaleyhin davasını veya iddiasını ispat edecek nitelikte değildi. Bu gibi şahadetin kabul edilmemesinden dolayı müddeaaleyh davas-ında mütezarrır olmuş değildir. Hakikatta bu sual müddeaaleyhin kocası tarafından cevaplandırılmıştır.
İstinaf sebeplerinin ikincisini ele alalım. Bidayet Mahkemesi verilen şahadeti tetkik ettikten sonra müddeaaleyhin kocasının vermiş olduğu şahadeti -kabule şayan bulmadı. Bidayet Mahkemesinin şahadet hususunda vardığı kanaatı İstinaf Mahkemesinin bozması için varılan kanaatın yanlış olduğuna İstinaf Mahkemesinin kanaat getirmesi lâzımdır ve bunun kati olarak yanlış olduğunu ispat etmek de istinaf edene- düşer. Bidayet Mahkemesinin şahadet hususunda vardığı kanaatın yanlış olduğunu müdddeaaleyh istinafta isbat edememiştir. Kaldı ki, müddeaaleyhin kocasının verdiği şahadeti Bidayet Mahkemesi tüm olarak kabul etse dahi davanın neticesini değiştirmezdi, çünk-ü müddeaaleyhin kocası şahadetinde hadiselerden önce evin kirası için karısına para ödediğine dair herhangi bir iddiada bulunmuş değildir.
Şimdi istinaf sebeplerinin üçüncüsünü ele alalım. Verilen şahadet tüm olarak ele alındığında Bidayet Mahkemesi-nin müddeaaleyhin ödeme kudreti hakkında varmış olduğu kanaatın doğru olduğu açıkça görülmektedir. Müddeaaleyhin Aralık 1963 de aldığı maaş KL 37.500 mildi halbuki 1969 da ise aldığı maaş KL 43.125 mildir. Buna göre Bidayet Mahkemesi 1967, Kira Tanzim ve M-urakabe (Geçici Hükümler) Kanununun 6(2) maddesi tahtinde hareket ederek müddeaaleyhin tam kira ödemesini emretmekle doğru hareket etmiştir.
Yukarıda izah edilen sebeplerden dolayı işbu istinaf reddolunur. Müddeaaleyhin istinaf masraflarını da ödemesi- emrolunur.
Yüksek Mahkeme.
7 Nisan 1970.
Full & Egal Universal Law Academy