- İstinaf No: 10/66
(Dava No: 408/65)
Yüksek Makam nezdinde.
İstinaf eden: 1. Huriye İbrahim
2. Adem Kaner, Lefkoşa
(Müstedaaleyhler) (kiracı-)
ile
İstinaf edilen: Bedia M. Kale, Lefkoşa
(Müstedi) (Mal sahibi)
arasında.
Kefilin Kira Tahkik Komisyonu Tüzüğü Tahtında mesuliyeti - Kefilin ve kiracının isbat külf-eti - Kira Tahkik Komisyonu Tüzüğü'nün 4 (2) (vii) (b) bendinin yürürlüğe girişi.
Müstecirin mali durumu, kefilin mali durumu nazarı itibara alınmaksızın, Kira Tahkik Komisyonu Tüzüğü'ne göre belirlenmelidir. Tüzüğün 4 (2) (vii) (b) bendi tahtında ke-fil mesul ise, geri kalan kısmı ödemesi hükme bağlanır. İstida bu hususların karara bağlanması için Komisyona iade edilmiştir.
Müstecir aleyhindeki istidalarda isbat külfeti mal sahibindedir. Kefil aleyhindeki istidalarda ise, isbat külfeti kefile a-ittir.
-------------------
KARAR
408/65 numaralı istidada müstedaaleyhler tarafından yapılan bu istinaf ile birinci müstedaaleyh Kira Tahkik Komisyonu tarafından 31 Mayıs, 1966 tarihinde verilen kararın hatalı olduğunu ve kendisinin ayda KL 6.- ve-recek kabiliyette olmadığını ve ayda KL 6.- miktarı verebilecek durumda olduğuna dair şahadet olmadığını iddia etti. 2. müstedaaleyh ise istidanın dinlenmesinde kefiller hakkında bir karar verilemiyeceği kanaati mevcut olduğundan ve istidanın dinlenmesi d-evresinde muhterem Komisyon tarafından kefiller hakkında karar verilmediği cihetle 2. müstedaaleyh bu hususta esaslı müdafaasını yapmadığından aleyhine verilen, kefaletin devam ettiğine dair, kararın hatalı olduğunu, kefil hakkında karar vermekle Komisyonu-n salâhiyeti dışına çıktığına iddia ederek aleyhine verilen kararın iptalini talep eder.
Sözü geçen istidada müstedi olan müstenifün aleyh ise bir mukabil istinafla 2. müstedaaleyhin mali durumunda herhangi bir değişiklik olmadığını iddia ederek 2. mü-stedaaleyhin geri kalan tam kirayı ödemesi için emrolunmasını talep eder.
Müstedi Lefkoşada Lâle sokağı, No:21'de kain evini 15 Ekim, 1959 tarihli bir icar mukavelenamesi ile 2. müstedaaleyhin kefaleti ile 1. müstedaaleyhe aylık kira KL 18.--'dan olmak üzere bir sene müddetle icar eyledi. Daha sonra icar bedeli tarafeyin arasında yapılan bir anlaşma ile KL 18.-'dan KL 15.-'ya indirildi ve bu miktar üzerinden Ocak 1964 sonuna kadar KL 1.- borçlu kalmak üzere, ödendi. 1/2/64'den bugüne kadar h-erhangi bir kira ödenmedi.
Müstedi istidasını 30 Haziran, 1965'de dosyalamıştır. İstidanın esas dinlenmesi ancak 9 Şubat 1966 ve 15 Şubat 1966'da oldu. Müstedi 2. müstedaaleyhi şahit olarak çağırdı ve 2. müstedaaleyh de müstedinin şahidi olarak esas- şahadetini 9 Şubat 1966'da verdi. 9 Şubat 1966'da Kira Tahkik Komisyonu kefiller aleyhine herhangi bir karar vermek salâhiyetini haiz değildi. Ancak 1 Mayıs, 1966'da yürürlüğe giren Kira Tahkik Komisyonu Tüzüğünün 4 (2) (vii) (b) bendi tahtinde Komisyon- kefiller aleyhine karar vermeye salâhiyettar kılındı. Komisyon kararını 1 Mayıs 1966'dan sonra bir tarihte verdiğine göre kefil hakkında karar verme salâhiyetini haizdi. Mamafih istidanın esas dinlenmesi esnasında 2. müstedaaleyh kefilliği hakkında herh-angi bir müdafaa yapma mecburiyetinde olmadığından ve ancak 1 Mayıs, 1966'dan sonra böyle bir müdafaa yapmağa hakkı olduğu halde bu fırsat verilmedğinden dolayı Komisyonun kefil hakkında bir karar vermesi doğru olmadığı kanaatindeyiz. Kira Tahkik Komisyon-u Tüzüğüne göre Komisyon aşağıdaki hususlarda karar verebilir:
4 (2) (ii) bendine göre müstecirin şimdiki kazancını
ve mali durumunu nazzarı itibara alarak esas kiraya
mahsuben bir miktar kira ödeyeceğini tesbit eder ve bu
hususta karar verir.
4 (2)- (vii) (b) bendine göre 21 Aralık, 1963'den önce
yapılmış tahriri veya şifahi mukavelelere kefil olanlar, ödenmemiş kiraların ödenmesinden kefil sıfatı ile mesul tutulabilirler. Şu kadar var ki kargaşalıkların başlamasından sonraki durumu kefillik mükell-efiyetlerini karşılayamayacak derecede kötüleştiğine dair Komisyonu ikna edenlere, Komisyon alacaklının hakları mahfuz ve rencide edilememek şartı ile mahsuben bir miktar ödenmesini emreder.
Görülüyor ki tüzüğe göre kefilin mesuliyeti müstecirin mesu-liyetinden tamamıyle farklı bir esasa dayanmaktadır. Müstecir kira verecek durumda olmasa dahi kefil kiradan mesuldur, meğer ki kendisinin de verecek durumda olmadığını Komisyonu ikna etsin. İsbat külfeti tamamıyle kefile aittir. Halbuki müstecir aleyhi-nde olan istidalarda isbat külfeti mal sahibine aittir. Kanaatimizce Komisyon hem müstecir aleyhine hem de kefil aleyhine ayrı ayrı karar verir. Bu gibi istidalarda Komisyon müstecir aleyhine, kefilin mali durumunu nazarı itibara almadan, karar vermesi i-cap eder ve kefil aleyhine de geri kalan kira için ve müstecirin verebileceği kiraya ilâveten tüzüğün 4 (2) (vii) (b) bendindeki şartlara tabi olmak şartı ile karar verir.
Komisyon müstecirin ayda KL 6.- vermesini ve kefilin de bu meblağ için mesul ol-duğu kararı hatalıdır. Komisyon müstecirin ödeme kabiliyetini tesbit ederken, kefilin de mali durumunu nazarı itibara almış gibi görüldüğünden, verdiği kararın hatalı olduğu kanaatindeyiz. Bundan dolayı Komisyonun verdiği kararı fesh eder ve istidanın Ko-misyon tarafından aşağıdaki hususlarda yeniden dinlenmesi için karar veririz.
Müstecirin, kefilin mali durumunu nazarı itibara almaksızın, tüzüğün şartlarına tabi olmak üzere ödeyebileceği kirayı tesbiti;
Kefilin, kefaletinin muteber olup olmadığını tesbit-i ve müteber ise 4 (2) (vii) (b) bendi tahtinde mesuliyetinin tesbiti.
15 Ağustos, 1966
Full & Egal Universal Law Academy