- Kira İstinaf No: 1/68
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
(Dava No: 183/67)
İstinaf eden: Fatma Zeki Hoca, Lefkoşa (Müstedaaleyh)
İstinaf edilen: Salih Mehmet Küçük, Lefkoşa (Müstedi)
-
a r a s ı n d a.
1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu- Bu Kanunu'nun 17 (1) maddesi tahtında Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 6 ay içinde daha önce verilen kararların iptal veya tadilini-n istenebilmesi.
Müstedi, lefkoşa'da istida konusu evin sahibidir. Bu evi müstedi, 2.11.61 de ayda KL 15.-'ya müstedaaleyhe kiraladı. Müstedinin talebi üzerine Kira Tahkik Komisyonu, kiracının ısbat külfetini yerine getiremediğini ileri sürerek, ta-m kira olan ayda KL 15 kira bedelini ödemesini emretti. Müstedaaleyh kiracı bu karar aleyhine istinaf etti. Müstedaaleyh Komisyonun daha önce verilmiş kararı göz önünde bulundurmadığını ve o karardan sonra değişiklik olup olmadığını araştırmadığını iddia- etmiştir.
KARAR: Yüksek Mahkeme, Kira Tahkik Komisyonu kararını hatalı bulup iptal etti. Yüksek Mahkeme Komisyon, kararını verdikten sonra Kira Tahkik Komisyonu Tüzüğü'nün değişip, istinafın dinlenmesi esnasında 1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici -Hükümler) Kanunun'un yürürlükte bulunduğunu ve bu Kanunun 17(1) maddesi gereğince daha önce verilen bir karar tadil veya iptal edeilebileceğinden, Komisyon kararında kiracının ödeme kudreti hakkında kayıt bulunmaması nedeniyle Komisyon Kararını iptal etti -ve davanın yeniden, yeni Kanun tahtında dinlenemsini emretti.
------------------
K A R A R
Lefkoşa Kira Tahkik Komisyonunun 183/67 numaralı ve 11 Aralık 1967 tarihli kararı aleyhine müstedaaleyh (istinaf eden) taarfından yapılan bu istinafta müsteda-aleyh Komisyon Kararının aşağıdaki sebeplerden dolayı hatalı olduğunu ileri sürdü.
1. Kira Komisyonu tarafından 183/67 numaralı istidada evvlece verilen bir karar mevcut olduğuna göre Komisyon işbu kararı ancak karar tarihinden bu yana "kira hususuna- müteallik vakıaların bariz bir şekilde değişmesi" halinde tekrar gözden geçirib değiştirebilirdi. Halbuki muhterem Komisyon son istidada nazarlarını bu hususa hiç çevirmemiş ve işbu hususu hiç bir şekilde incelememiştir ve son istidayı sanki Komisyon huz-urunda ilk defa olarak genel bir istida olarak incelemiş ve karar bağlamıştır.
2. Evvelki karardan bu yana kiracının mali durumunda bariz bir değişiklik olduğuna dair herhangi bir şahadet mevcut değildi.
Evvelki karardan bu yana kiracının mali
duru-munda bariz bir değişikli olduğunu isbat etmek külfeti müstediye ait olduğu halde Komisyon son istidada normal kirayı ödeyemeyecek durumda olduğunu müstedaaleyhin isbat etmesi icab ettiğini kararlaştırması ve hükmünü böyle bir karar ve prensibe istinad ett-irmesi açık kanuni bir hata teşkil etmektedir.
İstidanın dinlenmek için tayinli bulunduğu
günlerde kira istidaları dinlenmiyor ve taraflar arasında uyuşturma teşebbüsleri yapılıyor veya başka gün veriliyordu. Bu durum karşısında istinaf eden Komisyon huz-uruna avukatsız olarak gitmişti. İstida beklenmeden dinlenmeye başlanınca istinaf eden avukatsız olduğu için kanuni haklarını lâyıkı ile müdafaa edemedi.
Diğer taraftan müstedinin (aleyhine istinaf edilenin) avukatı Kira Tahkik Komisyonunun kararını-n doğru ve yerinde bir karar olduğunu ileri sürerek istinafın reddini taleb etti.
Müstedi Lefkoşada 16, Abdi Çavuş sokağında kâin hanenin sahibidir. 2 Kasım, 1961 tarihli bir mukavelename ile ayda KL 15.- kira ile müstedi evini müstedaaleyhe icar ett-i.
Kira Tahkik Komisyonu kararında, İstinaf Komisyonunun 4/66 numaralı kararına dayanarak, mevcut muteber bir anlaşma tahtinde tam kirayı ödeyemeyecek durumda olduğunu isbat etme külfetinin kiracıya ait olduğundan ve kiracı uhdesine düşen bu isbat kü-lfetini yerine getiremediğinden kiracının tam kira bedeli olan ayda KL 15.-yı ödemesine karar verdi.
Her ne kadar da 4/66 numaralı İstinaf kararında müstecirin tam kirayı ödeyebilecek durumda olmadığını isbat etmek külfetinin kiracıya ait olduğu deni-lmekte ise de, daha sonra verilen bir çok istinaf Komisyonu kararlarında bu hususun kati olarak sarahat kesbetmediği ima edilmekte idi. Nitekim, istinaf Komisyonunun isbat külfeti hususunda muhtelif kararlarını göz önünde bulundurarak 10 Mayıs 1968 de yür-ürlüğe giren 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanununda sarih bir madde konması uygun görüldü. Bu Kanunun 9 (1) maddesi şöyledir:
"9(1) Bu kanun hükümleri gereğince herhangi bir
gayri menkul mal ile ilgili olarak herhangi bir
- müstecirin müsait olmadığı hususunu ispat külfeti
ilgili müstecir veya işgal edene aittir."
Aynı Kanunun 17 (1) maddesi şöyledir:-
"17 (1) Kira Tanzim Komisyonu ve Kira tahkik
Komisyonu tarafından verilmiş hüküm, karar ve
- emirler bu Kanun hükümleri gereğince verilmiş
addolunur.
Ancak, ilgili herhangi bir taraf bu kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay zarfında
Mahkemeye müracaat ederek bu gibi bir karar, hüküm
veya emrin bu -Kanunun 6. maddesi hükümlerine göre
iptal veya tadilini taleb edebilir ve bu gibi bir
halde Mahkeme mezkûr madde hükümlerine uygun karar
verir."
Kira Tahkik Komisyonu kararını verirken Kira Tahkik Komisyonu Tüzüğünün 4 (2) (ii), (iv) -(xi) maddelerini nazarı itibara almayıp yalnız isbat külfetinin müstecire ait olduğunu göz önünde bulundurmuş olduğundan verilen kararın hatalı olduğu kanaatindeyiz.
Kanaatimizce Kira Tahkik Komisyonu müstecirin mali durumunu tetkik edip ödeyebilece-ği kirayı tesbit etmesi icab ederdi. Müstedi Kira Tahkik Komisyonu huzurunda verdiği şahadette müstedaaleyhin tam kirayı ödeyebilecek kudrette olduğunu iddia etti. Fakat Kira Tahkik Komisyonunun bu şahadete inanıp inanmadığı hususunda kararda herhangi bi-r kayıt mevcut değildir.
Kira Tahkik Komisyonu kararını verdikten sonra Kira Tahkik Komisyonu Tüzüğü değiştiğinden ve İstinaf dinlendiğinde 1967 Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu meriyette olduğundan, bu Kanunun 17 (1) maddesi tahtinde-, herhangi bir tarafın Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay zarfında Mahkemeye müracaat ederek eski bir kararın iptal veya tadilini taleb edebildiğinden ve Komisyon kararında müstecirin ödeme kudreti hakkında herhangi bir kayıt olmadığından dav-anın yenbi Kanun tahtinde yeniden dinlenmesini uygun görürüz. Bunun için Kira Tahkik Komisyonunun 11/12/67 tarihli kararını iptal eder ve davanın 1967, Kira Tanzim ve Murakabe (Geçici Hükümler) Kanunu tahtinde yeniden dinlenmesini emreyleriz.
Mesele-nin bütün ahval ve şeraitini göz önünde bulundurarak masraf (Yüksek Mahkeme masrafı ve alt kademedeki Mahkeme masrafı da dahil) için herhangi bir emir verilmez.
Yüksek Mahkeme.
25 Haziran, 1968.
-
Full & Egal Universal Law Academy