- Kira istinaf No: 38/67
İstinaf Komisyonu Huzurunda.
Müstedi: Mehmet Arif Emir Çavuş (Aleyhine istinaf edilen)
ile
Müstedaaleyh: 1. Ekrem Hilmi P.Ç. 585 (İstinaf eden)
2. Seniha Ekrem Ç-avuş (mukabil istinaf ile
aleyhine istinaf edilen)
a r a s ı n d a
Kira Tahkik Komisyonu Tüzüğü - Kira Tahkik Komisyonu tarafından saptanan kiranın fazla olup olmadığı - Kira tesbi-t edilirken müstecirin hadiselerden evvelki geliri ile şimdiki kazancını mukayese etmeme - Müstecirle birlikte evi işgal edenlerin yardım edecek durumda olmaları.
Müstecirin şimdiki kazancı ve mali durumu ışığında, ayda Kiraya mahsuben KL 8.- ödemesi- emri değiştirilmedi. Müstecirle birlikte gayrımenkulü işgal edenlerin, yardım edecek durumda oldukları mal sahibi tarafından isbat edilmedikçe, ayrıca kira ödemelerine emir verilmez.
------------------
K A R A R
Lefkoşa Kira tahkik Komisyonunun -128/66 numaralı ve 29 Nisan 1967 tarihli kararı aleyhine müstedaaleyh 1 tarafından yapılan bu istinafta 1'inci müstedaaleyh Komisyon Kararının aşağıdaki sebeplerden dolayı hatalı olduğunu ileri sürdü.
1. Kira Tahkik Komisyonu huzurunda ibraz olunan ş-ahadette 1'inci müstedaaleyhin aylık gelirinin KL 38.800 mil olduğu tesbit olduğu halde 1'inci müstedaaleyhin kiraya mahsuben ayda KL 8.- ödemesine karar verildi. Halbuki 1'inci müstedaaleyh ayda KL 30.- aldığı zaman Kira Tanzim Komitesi 30/4/1964'de biri-nci müstedaaleyhin kiraya mahsuben KL 4.- ödemesine karar vermişti. Birinci müstedaaleyhin maaşına KL 8.800 mil zam yapıldığı için ayda KL 30.- alırken KL 4 kira öderse orantı üzerine KL 8.800 mil artış aldığında KL 1.363 mil kiraya artış yapılması lazımd-ı ve dolayısıyle yekün ödenecek kiranın KL 5.363 mil olması icab ederdi. Kira Tahkik Komisyonunun kestiği KL 8.- fazladır.
2. İstida 7 Nisan 1966 tarihinde yapıldığı için müstedaaleyhin 1 Nisan 1966'dan itibaren mahsuebn ayda KL 8.- ödeme kararı uyg-unsuzdur çünkü Komisyon huzurundaki şahadet ve karar 29/4/1967'de sabit olmuştur. Bu tarihten öncesi için şahadet ibraz olunmamıştır.
Diğer taraftan aleyhine istinaf edilen mukabil istinafta aşağıdakilerini talep etti:
Müstedaaleyhlerin ayda KL 2-0.- kirayı ödeyecek
kazanç ve varidatta olduğu cihetle Kira tahkik Komisyonunun tam kirayı müstedaaleyhlerin ödemeleri için emir ve karar vermeleri icap ederdi.
2'inci müstedaaleyh birinci sınıf bir terzi
olarak çalıştığı ve hatta çırakları ve kalfaları o-lduğu ve ödeyebileceğine dair kazancı olduğu hususunda şahadet mevcut olduğundan ve bu şahadet itimada şayan bulunduğundan 2'inci müstedaaleyhin kira ödemesi için emir verilmesi icap ederdi. Tüzük mucibince 2'inci müstedaaleyh evden istifade ettiği ve evi- terzihane, terzi mektebi ve kazanç yeri olarak kullandığı için kiraya iştirakı icab ederdi.
Müstedi Lefkoşa'da Osman Paşa Caddesi No. 1A'da
kâin evin sahibidir. Bu ev müstedaaleyh bire 1 Mart, 1963 tarihli icar mukavelenamesi ile bir sene müddetl-e ayda KL 20.- kira ile icar edildi. Hadiseler patlak verdikten sonra birinci müstedaaleyh kira ödemediği için müstedi zamanın Kira Tanzim Komitesine müracaat ederek müstedaaleyhin kiraya mahsuben bir miktar kira ödemesini talep etti. Kira Tanzim Komites-i müstedinin müracaatını tetkik ettikten sonra birinci müstedaaleyhin Mayıs 1964'den itibaren kiraya mahsuben ayda KL 4.- kira ödemesini münasip gördü. O zaman birinci müstedaaleyh KL 30.- maaş almaktaydı.
Birinci müstedaaleyh bir Polis çavuşudur ve- daha sonra aldığı maaşa zam yapılarak KL 38.800 mil maaş almağa başladı. Bunun üzerine müstedi 128/66 numaralı ve 7 Nisan 1966 tarihli bir istida ile Kira Tahkik Komisyonuna müracaat ederek birinci ve ikinci müstedaaleyhlerin kazançlarının iyi olduğunu, -ikinci müstedaaleyhin terzi olarak çalıştığını ve kazanç temin ettiğini ve tam kira olan ayda KL 20.-'yı verebilecek durumda olduklarını iddia ederek Kira Tahkik Komisyonunun müstedaaleyhler aleyhine tam kirayı ödemeleri için karar vermesini taleb etti.
- Kira Tahkik Komisyonu kira tesbiti hususunda Kira Tahkik Komisyonu tüzüğünün 4(2) (ii) ve (iii) bentlerine göre hareket etmesi icabeder. Tüzüğün 4, (2) (ii) ve (iii) bentleri aynen şöyledir:
"4.(2) (ii) Komisyon içinde bulunduğumuz
fevka-lâde durumda tarafların kanuni haklarına ve
mevcut herhangi bir anlaşmaya halel gelmeksizin
müstecirin şimdiki kazancına veya mali durumuna
mütenasip olarak esas kiraya mahsuben bir miktar
aylık kira ödeyebileceğini tesbit eder ve bu hu-susta
karar verir."
"4.(2) (iii) "komisyon karar vermesi için
müstecirin mali durumunu nazarı itibare alır."
1/67 ve 8/67 numorolu istinaflarda belirttiğimiz gibi Kira Tahkik Komisyonu müstecirin verebileceği kirayı tesbit ederke-n ancak şimdiki kazancını veya mali durumunu nazarı itibara alır ve bunu yaparken müstecirin hadiselerden evvelki geliri ile mukayese yapmaması icabeder.
Kira Tahkik Komisyonu kararından açıkça görülüyor ki 1'inci müstedaaleyhin şimdiki kazancını ve -mali durumunu nazarı itibare alarak Müstedaaleyhin kiraya mahsuben ayda KL 8.- ödemesine karar verdi.
Şahadette 1'inci Müstedaaleyhin karısı olan 2'inci müstedaaleyhin terzi olduğu sabit olmuştur ve 2'inci müstedaaleyh şahadetinde çocukların dikişini- yaptığını ve ahbaplara da patron üzerinden dikiş yaptığını kabul etmiştir. Bundan açıkça görülüyor ki çocuklara ve ahbaplarına dikiş yaptığı için 1'inci müstedaaleyh direkt olarak kazanç sağlamasa dahi indirect olarak karısından bir yardım sağlamaktadır.- Kira Tahkik Komisyonu 1'inci Müstedaaleyhin yda KL 38.800 mil maaş aldığını ve karısının da ev dikişini yaptığını nazarı itibara alarak 1'inci müstedaaleyhin kiraya mahsuben ayda KL 8.-kira vermesini makul görmüştür. Kanaatimizce varılan bu kararda herh-angi bir hata mevcut değildir. Kira Tahkik Komisyonunun vermiş olduğu bu kararı tadil edecek kafi derecede herhangi bir sebep bulamadığımızdan dolayı Komisyonun, kira miktarı hususunda, kararının aynen kalmasını uygun görürüz.
Mukabil istinafa gelin-ce Müstecirle birlikte evi işgal eden şahısların kira ödemeleri hususunda Kira Tahkik Komisyonu tüzüğünün 482) (Viii) maddesinde şunlar yer almaktadır:
"Ancak müstecir zamana göre Komisyonca makul
görülecek kirayı ödeyemeyecek durumda ise ken-disi
ile birlikte gayrı menkulü işgal eden bu şahısların
müstecire mali yardım yaptıkları veya yapabilecek
durumda oldukları veya yardım yapma mükellefiyetleri
isbat edildiği takdirde Komisyon bunu nazarı itibare
alarak kontrata mu-gayir olmayacak hallerde karar
verebilir ve bu gibi şahısların tam kirayı geçmemek
şartıyle herbirinin ayrı ayrı kira ödemesini
emredebilir."
Bu maddeden açıkça görülüyor ki Müstecirle beraber evi işgal eden şahıs veya şahısların yard-ım edebilecek durumda olduklarını isbat etme mal sahibine düşer.
Kira Tahkik Komisyonu huzurunda 2'inci müstedaaleyhin terzi olduğuna dair kafi derecede şahadet vardır. Mamafih Kira Tahkik Komisyonu 2'inci Müstedaaleyhin kazanç temin ettiğine dair ş-ahadeti kafi görmemiştir. Kira Komisyonu şahitleri dinledikten ve şahadet verirken tavır ve hareketlerini nazarı itibara aldıktan sonra bu kararı vermişlerdir. Kanaatimizce Komisyonun vakıalar (facts) üzerinde vardıkları kanaati bozacak kafi derecede bir- sebep görmüyoruz. Her ne kadar da müstedi şahadetinde 2'inci Müstedaaleyhin KL 80-90.- kazandığına dair şahadeti varsa da öyle anlaşılıyor ki Komisyon bu şahadeti tatminkâr bulmamıştır.
Yukarıda izah olunan sebeplerden dolayı gerek istinaf, gerek m-ukabil İstinaf bilâ masraf reddolunur.
İstinaf Komisyonu.
6.12.1967.-
Full & Egal Universal Law Academy