Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/M.A.K.-01/1 (Devralma)
Karar Sayısı : 01-10/102-25
Karar Tarihi : 27.2.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa
PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖR : M. Akif KAYAR
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Recep Gençer
Susam Sokak No:2/5
80060 Beyoğlu-İstanbul
- Gençer Holding A.Ş.
Susam Sokak No:2/5
80060 Beyoğlu-İstanbul
D- TARAFLAR : - Recep Gençer
Susam Sokak No:2/5
80060 Beyoğlu-İstanbul
- Gençer Holding A.Ş.
Susam Sokak No:2/5
80060 Beyoğlu-İstanbul
- Yaşar Holding A.Ş.
Şehit Fethibey Cad. No:120
35210 İzmir
E- DOSYA KONUSU: Yaşar Holding A.Ş.'nin Ege Gübre Sanayi A.Ş.'de
sahip olduğu %49.44 oranındaki hisselerin Gençer Holding A.Ş. ve
Recep Gençer tarafından devralınmasına ilişkin izin talebi.
F- DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 15.2.2001 tarih, 755 sayı ve
20.2.2001 tarih, 826 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
26.2.2001 tarih ve D1/1/M.A.K.-01/1 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
01-10/102-25
2
26.2.2001 tarih, REK.0.05.00.00/14 sayılı Başkanlık önergesi ile 01-10 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda; Ege Gübre Sanayi A.Ş.’de,
Yaşar Holding'in sahibi olduğu % 49,44 oranındaki hisselerin, Gençer Holding
A.Ş.’ye ve Recep Gençer’e devri işleminin,
- Ege Gübre Sanayi A.Ş.’deki kontrolün Recep Gençer’e geçerek el
değiştirmesi sebebiyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in kapsamında ve ciro eşiğinin
aşılması nedeniyle de Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gerekli bir
devralma olduğu,
- kompoze, azotlu, fosforlu ve potasyumlu gübreler olarak belirlenen ilgili
ürün pazarlarında hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim
durumu güçlendirmeyeceği,
- 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hukuka aykırı ve yasak
olmayan, bildirime konu devralma işlemine izin verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Ege Gübre Sanayi Anonim Şirketi (Ege Gübre)
1973 yılında kurulmuş olan Ege Gübre halka açık bir anonim şirket olup,
yaklaşık 6000 ortağı mevcuttur. Şirket, kompoze gübre üretimi konusunda
faaliyet göstermektedir.
Bağlı ortaklığı bulunmayan şirketin iştirakleri olan Liman ve Deniz İşleri Ticaret
A.Ş.'de %….., Desa Enerji A.Ş.'de ise %… payı bulunmaktadır. Ege Gübre’
nin 31.12.2000 tarihi itibarıyla net cirosu …… trilyon TL.’dir.
H.1.2. Gençer Holding Anonim Şirketi ve Recep Gençer
Gençer Holding A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Recep Gençer, Bandırma
Gübre Fabrikaları (BAGFAŞ)'ın % 25, Gençer Holding A.Ş.’nin %76, Bagasan
A.Ş.’nin %5 ve Badetaş Bandırma Deniz Taşımacılığı A.Ş.’nin %1 oranlarında
hisselerine sahiptir. Gençer Holding A.Ş., Bagasan A.Ş.’nin %64,2,
BAGFAŞ'ın %2 ve Badetaş A.Ş.’nin %12 oranlarında hisselerine sahiptir.
Badetaş A.Ş., BAGFAŞ’ın %1 hissesini elinde bulundurmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Ürün Pazarı
Hisseleri devredilecek olan Ege Gübre, 20.20.0, 15.15.15, 15.15.15 Süper,
20.20.0 Süper, DAP, 25.5.10, 26.13.10 ve 12.30.12 kompoze gübre çeşitlerini
üretmekte, ayrıca AS21, CAN26, AN33, Üre azotlu gübre çeşitleri ile fosforlu
gübre (TSP) ve potasyumlu gübre (potasyum sülfat, potasyum nitrat)
01-10/102-25
3
çeşitlerini ithalat yoluyla veya diğer üreticilerden tedarik etmektedir. Ege
Gübre, anlaşmalı bayilerine ve Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği,
Türkiye Şeker Fabrikaları, TARİŞ gibi gübre alıcılarına satış yapmaktadır.
Yukarıda yer verilen ve dört ana gruba ayrılan gübre çeşitleri, içerdikleri bitki
besin maddeleri, kullanım alanları, kullanım amacı ve zamanı, arz ikamesi,
fiyatları bakımından birbirlerinden farklı olduğundan ayrı ürün pazarlarını
oluşturmaktadır.
Bu çerçevede, ilgili ürün pazarları azotlu, fosforlu, potasyumlu ve kompoze
gübreler pazarları olarak belirlenmiştir.
H.2.2. Coğrafi Pazar
Gübre pazarında üretici ya da dağıtıcı olarak etkinlik gösteren teşebbüslerin,
yaygın dağıtım ağları (bayileri) kanalıyla ürünlerini ülkenin her noktasına
ulaştırabildikleri dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti
sınırları olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Yaşar Holding A.Ş., Ege Gübre’de sahip olduğu toplam %49.44 oranındaki
hisselerinin %29.44'ünü Gençer Holding A.Ş.’ye ve %20’sini Recep Gençer’e,
12.2.2001 tarihinde imzalamış oldukları anlaşma çerçevesinde devredecektir.
Ege Gübre’nin devir öncesi ve sonrasında hisse dağılımı aşağıdaki tablolarda
verilmiştir:
Tablo 1- Devir öncesi durum
Hissedarlar Toplam Hisse
Adedi
Nama Hisse
Adedi (A Tipi)
Hamiline Hisse
Adedi (B Tipi)
Hisse
Oranı
Yaşar Holding
A.Ş.
993,060,472 95,892,868 897,167,604 49,44
Batı Sigorta
A.Ş.
32,810,400 - 32,810,400 1,63
Diğer 982,929,128 4,547,132 978,381,996 48,93
Toplam 2,008,800,000 100,440,000 1,908,360,000 100
Tablo 2- Devir sonrası durum
Hissedarlar Toplam Hisse
Adedi
Nama Hisse
Adedi (A Tipi)
Hamiline Hisse
Adedi (B Tipi)
Hisse Oranı
Gençer Holding
A.Ş.
591,300,472 - 591,300,472 29,44
Recep Gençer 401,760,000 95,892,868 305,867,132 20
Batı Sigorta
A.Ş.
32,810,400 - 32,810,400 1,63
Diğer 982,929,128 4,547,132 978,381,996 48,93
Toplam 2,008,800,000 100,440,000 1,908,360,000 100
01-10/102-25
4
Ege Gübre’nin ana sözleşmesinin 16. maddesindeki hükme göre, A grubu
hisse sahipleri üçer oy hakkına sahiptirler. Bu çerçevede devir öncesinde, A
grubu hisselerin % 95,47 oranında sahibi olan Yaşar Holding A.Ş.'nin, halka
açık bir şirket olan Ege Gübre üzerinde, diğer ortaklara oranla daha fazla oy
hakkının bulunması ve Ege Gübre’nin 6000’e yakın ortağı içerisindeki en
büyük hissedarı olması dikkate alındığında, söz konusu teşebbüsün Yaşar
Holding A.Ş.'nin kontrolünde olduğu anlaşılmıştır.
Yaşar Holding A.Ş.'nin Ege Gübre’deki hisselerini Gençer Holding A.Ş. ve
Recep Gençer’e devretmesi, dolayısıyla söz konusu şirkette kontrol
değişikliğinin gerçekleşmesi nedeniyle anılan işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2.
maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir.
Ege Gübre’nin kontrolü Yaşar Holding A.Ş. tarafından, Gençer Holding ve
Recep Gençer’e devredilmekle birlikte, Gençer Holding A.Ş.’nin %76
oranındaki hisselerinin Recep Gençer’e ait olması nedeniyle, fiili olarak, Ege
Gübre’nin kontrolü Recep Gençer’e geçecektir.
Bildirime konu işlemin, Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme
veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında,
toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı
aşmasa bile toplam cirolarının yirmişbeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü ile getirilen pazar payı
ve ciro eşikleri açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.
Gençer Holding A.Ş., Recep Gençer ve Gençer Holding A.Ş.’nin %64,2
hissesine sahip olduğu Bagasan A.Ş. doğrudan ilgili ürün pazarlarında
faaliyetlerinin bulunmaması nedeniyle ciro ve pazar payı hesaplamalarına
dahil edilmeyeceklerdir. Ancak, Ege Gübre’nin gübre pazarındaki rakibi
BAGFAŞ’ın, ortakları arasında Recep Gençer, Gençer Holding A.Ş. ve
Bagasan A.Ş de bulunmaktadır. Dolayısıyla, BAGFAŞ’ın üzerindeki kontrol
unsurunun da dikkate alınması gerekmektedir. BAGFAŞ’ın sermaye ve
ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 3- BAGFAŞ'ın sermaye yapısı
Ortaklık Oranı
(%)
Ortak Adı A Grubu
Hisse
B Grubu Hisse Toplam Hisse
25,08 Recep Gençer 1,180,000 501,652,290,000 501,653,470,000
2,86 Gençer Holding 1,290,000 57,246,780,000 57,248,070,000
2 Bagasan A.Ş. - 40,000,000,000 40,000,000,000
1,25 Badetaş A.Ş. - 25,000,000,000 25,000,000,000
68,81 Diğer Ortaklar 3,530,000 1,376,094,930,000 1,376,098,460,000
100 Toplam 6,000,000 1,999,994,000,000 2,000,000,000,000
Recep Gençer’in Gençer Holding A.Ş. ve Gençer Holding A.Ş.’nin de
Bagasan A.Ş. üzerindeki kontrolü dikkate alındığında, Recep Gençer’in
01-10/102-25
5
BAGFAŞ’ın toplam sermaye yapısı üzerinde % 29,94 oranında bir paya sahip
olduğu görülmektedir.
BAGFAŞ’ın ana sözleşmesinin 8. maddesinde yer verilen hükme göre, (A) tipi
hisseler imtiyazlıdır ve BAGFAŞ Genel Kurul toplantılarında, her (A) grubu
hisse senedi sahibinin ayrıca 10 oy hakkı olduğundan, bu senetlere sahip
olanların oylamalarda senet başına 11 oy hakkı bulunmaktadır.
Ayrıca, BAGFAŞ’ın ana sözleşmesinin 14. maddesinde yer verilen hükme
göre, BAGFAŞ’ı yönetmekle sorumlu İdare Meclisi 7 kişiden oluşacak ve bu 7
kişinin dördü (A) grubu hisse senedi sahiplerinin kendi aralarından
gösterecekleri namzetler içinden BAGFAŞ Genel Kurulunca seçilecektir.
Dolayısıyla, (A) grubu hisselerde çoğunluğu elinde bulunduranlar BAGFAŞ’ın
kontrolünde hak sahibi olmaktadırlar.
Gençer Holdingin A.Ş.'nin de sahip olduğu (A) grubu hisseler dikkate
alındığında, Recep Gençer, toplam olarak, (A) grubu hisselerin %41,16' sına
sahiptir. Öte yandan, BAGFAŞ’ın (A) grubu geri kalan hisseleri toplam 15 kişi
ve kuruluş arasında paylaşılmış durumdadır. Bu 15 hissedar arasında Recep
Gençer’den sonra en fazla hisseye sahip olan Y.K.B. Mensupları
Yardımlaşma ve Emekli Sandığı Vakfı’dır. Söz konusu Vakıf %20 oranında (A)
grubu imtiyazlı hisseyi elinde bulundurmaktadır. Diğer 14 hissedarın (A) grubu
hisse oranları %0,83 ile %4,16 arasında değişmektedir. Bu çerçevede, Recep
Gençer’in bahsi geçen dört İdare Meclisi Üyesinin seçiminde tek başına söz
sahibi olmadığı görülmektedir.
Ancak, BAGFAŞ’ın İdare Meclisi üyeliklerine günümüze kadar seçilen kişiler
incelendiğinde; Recep Gençer’in İdare Meclisi Başkanlığı ve Murahhas
Üyeliği’nin sürekliliği görülmektedir. BAGFAŞ’ın ana sözleşmesinin 18.
maddesi hükmüne göre Murahhas Üye, İdare Meclisinin kanunen
devredilmesi mümkün olan her türlü yetkisini tek başına kullanarak BAGFAŞ’ı
temsil ve idare edebilmektedir. Ayrıca, Recep Gençer’in ailesinin (Ahmet
Gençer, Kemal Gençer) de BAGFAŞ İdare Meclisinde devamlı olarak yer
almaları ve BAGFAŞ’ın halka açılmış olmasının meydana getirdiği çok parçalı
hisse yapısı göz önüne alındığında, BAGFAŞ’ın üzerindeki esas kontrol
unsurunun Recep Gençer ve ailesinin elinde olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu çerçevede kontrol unsuru da dikkate alınarak, her iki teşebbüsün ilgili ürün
pazarlarındaki toplam pazar payı ve ciro rakamlarının, 1997/1 sayılı Tebliğ’in
4. maddesinde yer alan eşikleri aştığı ve söz konusu işlemin izne tabi bir
devralma olduğu anlaşılmıştır.
BAGFAŞ’ın ve Ege Gübre’nin fosforlu ve potasyumlu gübreler pazarlarında
üretimi bulunmamaktadır. Ayrıca, BAGFAŞ potasyumlu ve fosforlu gübrelerin
satışını, Ege Gübre de azotlu gübrelerin üretimini gerçekleştirmemektedir.
Ege Gübre’nin fosforlu, potasyumlu ve azotlu gübreler pazarındaki satış
payları önemli oranlarda değildir. Dolayısıyla, esas olarak kompoze gübreler
pazarı açısından bir değerlendirmenin yapılması gerekmektedir.
01-10/102-25
6
Kompoze gübreler pazarında gübre üreticilerinin üretimdeki pazar payları
aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 4- Üretim pazar payları (%)
Şirket Adı 1999 yılı 2000 yılı Eylül sonu
Toros Gübre ……. …….
BAGFAŞ ….. …….
TÜGSAŞ …. …….
GÜBRETAŞ …. …….
Ege Gübre …… …..
İGSAŞ …. …..
Kompoze gübreler pazarında gübre üreticilerinin üretim kapasitelerine göre
pazar payları aşağıdaki tabloda verilmiştir:
Tablo 5- Üretim kapasitelerine göre pazar payları (%)
Şirket adı Kapasiteye göre pay
Toros Gübre 30,29
TÜGSAŞ 19,75
GÜBRETAŞ 18,73
BAGFAŞ 14,42
GÜBRETAŞ 18,73
Ege Gübre 12,36
Kompoze gübreler pazarında satış rakamlarına göre pazar payları aşağıdaki
tabloda verilmiştir.
Tablo 6- Satış pazar payları (%)
Şirket adı 1999 yılı 2000 yılı Eylül Sonu
TKKMB …… …….
Şeker Fab. ….. …..
Tügsaş ……. ……
İGSAŞ ….. ……
Gübretaş …. …
BAGFAŞ …….. ….
Ege Gübre ….. …..
Toros Paz. ……. ……..
Çukobirlik - ……..
Trakya Birlik ….. …..
Diğerleri …… ….
Yukarıda yer verilen tablolar çerçevesinde; BAGFAŞ ve Ege Gübre'nin
birlikte, kompoze gübreler pazarında, % 30 civarındaki üretim payına
ulaştıkları görülmektedir.
Türkiye gübre pazarının, az sayıda üreticiden oluşan ve gübre ithalatının da
%70-80’inin yine üreticiler tarafından yapıldığı oligopolistik bir yapısı
bulunmaktadır. Bu çerçevede, Toros Gübre ve TÜGSAŞ gibi sektörün en
büyük iki teşebbüsünün yanında, BAGFAŞ ve Ege Gübre teşebbüslerinin
01-10/102-25
7
muhtemel birlikteliklerinin, aşağıda yer verilen sebeplerle rekabeti artırıcı bir
katkısı olabileceği kanaatine varılmıştır:
- Türkiye'deki gübre üreticileri, üretimini yaptıkları gübrelerin hammaddelerinin
büyük bir kısmını yurt dışından tedarik etmektedirler. Dolayısıyla, Toros Gübre
ve TÜGSAŞ gibi büyük miktarlarda hammadde alımı yapan firmalar, düşük
maliyetli üretim girdisi avantajı elde edebilmektedirler. Bagfaş ve Ege
Gübre'nin, özellikle kompoze gübrelerin üretiminde kullanılan hammaddelerin
teminin de ortaklaşa alım yapmaları ihtimali halinde, taraflar söz konusu
avantajı sağlayarak Toros Gübre ve TÜGSAŞ'la rekabet etme güçlerini
artırabilecekleridir,
- BAGFAŞ ve Ege Gübre, gübre pazarında büyük önemi olan bayi dağıtım
ağlarını birleştirmeleri halinde özellikle Toros Gübre’nin güçlü dağıtım ağıyla
rekabet edebilecekler, diğer bir ifadeyle ilgili pazarlarda daha güçlü bir rakibin
bulunması sayesinde etkin rekabet sağlanabilecektir.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde;
- Ege Gübre Sanayi A.Ş.'de, Yaşar Holding A.Ş.'nin sahibi olduğu % 49,44
oranındaki hisselerin Gençer Holding A.Ş.'ye ve Recep Gençer'e devri
işleminin; tarafların ilgili pazarlarda sahip oldukları pazar payları ve ciroları
itibarıyla 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma olduğuna,
- İşlem sonrasında bir hakim durum oluşturmaması veya var olan bir hakim
durumu güçlendirmemesi ve bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde
kısıtlanmasının söz konusu olmaması nedeniyle devir işlemine 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesi uyarınca izin verilmesine
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy