AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 32767/10
Maksym YASTREMSKIY / Türkiye
Görevde olan Başkan,
Nebojša Vučinić,
Hakimler,
Işıl Karakaş,
Paul Lemmens,
Valeriu Griţco,
Ksenija Turković,
Stéphanie Mourou-Vikström,
Georges Ravarani,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdürü Stanley Naismith’in katılımıyla 18 Ekim 2016 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm) (“Mahkeme”), yukarıda belirtilen 11 Haziran 2010 tarihli başvuruyu, davalı Hükümet tarafından sunulan görüşleri ve başvuran tarafından cevap olarak sunulan görüşleri göz önünde bulundurarak, yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki şekilde karar vermiştir:
OLAY
1. Başvuran Maksym Yastremskiy, 1982 doğumlu bir Ukrayna vatandaşıdır ve Antalya’da tutuklu bulunmaktadır. Başvuran, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde Kharkov Barosu’na kayıtlı Avukat O. Shandula tarafından temsil edilmiştir.
2. Türk Hükümeti (« Hükümet ») kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
3. Başvuru, 12 Aralık 2013 tarihinde Hükümete tebliğ edilmiştir. Ukrayna Hükümeti, davaya müdahil olma (Sözleşme’nin 36. maddesinin 1. fıkrası uyarınca) hakkını kullanmamıştır.
4. Taraflar, başvurunun esas ve kabul edilebilirliği hakkında görüşlerini bildirmişlerdir.
A. Somut olayın koşulları
5. Davada geçen olaylar, tarafların ifade ettikleri şekilde aşağıdaki gibi özetlenebilir.
1. Başvuranın mahkûmiyeti
6. Başvuran 2007 yılında siber suçlara ilişkin birçok suçu kapsayan bir soruşturma çerçevesinde yakalanmış ve tutuklanmıştır. .
7. Antalya Ağır Ceza Mahkemesi 27 Eylül 2007 tarihinde Amerikan makamlarının başvuranı hedef alarak suçluların iadesine yönelik talebini reddetmiştir.
8. Ağır Ceza Mahkemesi 8 Ocak 2009 tarihinde başvuranı ve başvuranın on iki bankanın bilgisayar sistemindeki kayıtlara yasa dışı yollarla girmek, birçok banka müşterisinin kredi kartı bilgilerini almış olmak ve sonrasında bu bilgileri üçüncü kişilere satmak suçlarını birlikte işlediğini belirlemiştir. Ağır Ceza Mahkemesi başvuranı yirmi dört yıldan fazla hapis cezasına mahkûm etmiştir.
9. Mahkûmiyet 16 Aralık 2009 tarihinde Yargıtay tarafından da onanmıştır.
10. Başvurana göre yüksek mahkeme kararı kendisine 17 Şubat 2010 tarihinde tebliğ edilmiştir.
2. Başvuranın tutukluluğu, tıbbi tedavisi ve nakli
11. Başvuran 2008 yılında Antalya Cezaevinde tutuklu kaldığı sürede on dört defa tıbbi yardım almıştır. Başvuran muayene edilmiş, kendisine üriner enfeksiyon, uykusuzluk, depresif bozukluklar, vitamin eksikliği, akne ve diş ağrıları nedeniyle ilaç reçete edilmiştir.
12. Başvuran 28 Şubat 2011 tarihinde, göğüs tomografisinin çekildiği Antalya Devlet Hastanesi tarafından muayene edilmiştir. Kendisine tüberküloz teşhisi konulmuş ve ilaç tedavisi verilmiştir.
13. Başvuran 24 Mart 2011 tarihinde tedavisinin ihtisaslaşmış bir kurum tarafından yapılması amacıyla Maltepe (İstanbul) L Tipi Cezaevine sevk edilmiştir.
14. İlgilinin tıbbi tedavisi o tarihte aşağıdaki zaman dizisinde sürdürülmüştür:
– 8 Nisan 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve ilaç tedavisi;
– 10 Mayıs 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayeneler ve tetkikler ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 8 Haziran 2011: Süreyyapaşa (İstanbul) Hastanesi Göğüs Patolojisi Bölümünde muayeneler; ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 9 Haziran 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 30 Haziran 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 5 Temmuz 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinin talebi ile Süreyyapaşa Hastanesinde muayeneler; diş apsesi nedeniyle Kartal Yavuz Sultan Selim Hastanesi Diş Kliniğinde tedavi;
– 26 Temmuz 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 27 Temmuz 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinin talebi üzerine Yavuz Sultan Selim Hastanesinde muayeneler;
– 9 Ağustos 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 12 Eylül 2011: Yavuz Sultan Selim Hastanesinde röntgen çekimi;
– 13 Eylül 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 13 Ekim 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 16 Kasım 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 1 Aralık 2011: Süreyyapaşa Hastanesinde muayene;
– 20 ve 23 Aralık 2011: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 20 Ocak 2012: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 17 Şubat 2012: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 29 Şubat 2012: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve Süreyyapaşa Hastanesinde yapılan muayenelerin reçetelendirilmesi;
– 2 Mart 2012: Süreyyapaşa Hastanesinde muayeneler;
– 12 Mart 2012: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik;
– 2 Nisan 2012: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayene ve tetkik ve yeni ilaç tedavisi;
– 8 Mayıs 2012: Verem savaş dispanserinin talebi üzerine Maltepe Devlet Hastanesinde göğüs röntgeni çekimi; verem savaş dispanserinin muayene tetkik sonuçları, hastanın bazı moleküllere gösterdiği direnç nedeniyle tedavinin başarısız olduğu tespiti; yeni bir tedavinin başlangıcı;
– 6 Haziran 2012: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayeneler ve tetkikler ve yeni bir tedavi kapsamında ilaç tedavileri sürdürülmüştür;
– 5 Temmuz 2012: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayeneler ve tetkikler ve ilaç tedavisi sürdürülmüştür;
– 3 Ağustos 2012: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayeneler ve tetkikler ve ilaç tedavisi sürdürülmüştür;
– 3 Eylül 2012: Maltepe Verem Savaş Dispanserinde muayeneler ve tetkikler ve ilaç tedavisi sürdürülmüştür.
15. Belirtilmeyen bir tarihte başvuran cezasını kendi ülkesinde çekmek için Ukrayna’ya naklini talep etmiştir. Makamlar bu talebi yerinde bulmuşlardır.
16. Başvuran 14 Eylül 2012 tarihinde Ukrayna’ya gitmesi için Metris (İstanbul) Cezaevine nakledilmiştir.
17. Başvuran bu kurumda kaldığı süre içinde Maltepe Verem Savaş Dispanseri tarafından iki kez muayene edilmiş ve ilaç tedavisi verilmiştir.
18. İlgili 12 Ekim 2012 tarihinde, halen bulunduğu ve tedavisine devam ettiği Ukrayna’ya nakledilmiştir.
B. İlgili iç hukuk ve uygulaması
19. 16 Ocak 2001 tarihli ve 4675 Sayılı İnfaz Hâkimleri Hakkında Kanun, diğer yetkiler arasında, hükümlülerin tıbbi muayene ve tedavilerinin yapılmasına ilişkin her türlü şikâyetlerin bildirilmesi için infaz hâkimliklerine yetki vermektedir.
ŞİKÂYETLER
20. Sözleşme’nin 3. maddesini özü itibariyle ileri süren başvuran, uygun bir tıbbi tedaviden yararlanamadığını iddia etmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
21. Başvuran, cezaevinde kaldığı sırada sağlık durumuna uygun bir tedaviden yararlanmadığını ileri sürmektedir.
22. Hükümet, başvuranın ihtisaslaşmış kurumlarda takip edilmesini, yalnız tüberküloz tedavisi değil aynı zamanda diğer sağlık sorunları nedeniyle de tamamen uygun bir tedaviden yararlanmasını temin etmektedir.
23. Öte yandan, Hükümet iç hukuk yollarının tüketilmemesi bağlamındaki kabul edilemezlik itirazını ileri sürmektedir. Bu bağlamda Hükümet, başvuranın tıbbi bakımının sözde yetersiz niteliğine ilişkin şikâyetini infaz hâkimliğine ya da Adalet Bakanlığına hiçbir zaman bildirmediğini savunmaktadır.
24. Başvuran Hükümetin bu iddiasına karşılık olarak annesinin kendisine ait tıbbi dosyanın bir suretini savcıdan şifahen talep ettiğini, savcının, başvuranın annesini reddettiğini ifade etmektedir.
25. Mahkeme, Hükümetin belirttiği gibi, başvuranın tıbbi bakımından şikâyet etmek amacıyla yetkili makamlar nezdinde özellikle de ilgili konuda yetkisi bulunan infaz hâkimliğine herhangi bir müracaatta bulunmadığının anlaşıldığını gözlemlemektedir.
26. Buna ek olarak Mahkeme, tazminat nitelikli bir başvurunun, başvuranın artık Türkiye’de hükümlü olmaması nedeniyle kendisi için etkin bir başvuru yolu teşkil edebileceğini belirtmektedir. Hâlbuki böyle bir başvurunun yapılmadığı anlaşılmaktadır.
27. Başvuranın bu durumda iç hukuk yollarını tüketmiş olduğu düşünülemez.
28. Her durumda Mahkeme, başvuranın, kendisine akciğer enfeksiyonu teşhisi konulmasının ardından tedavisinin sağlanması amacıyla, onu düzenli aralıklarla muayene eden ve ona tıbbi tedavi uygulayan ihtisaslaşmış bir kurum (Maltepe Verem Savaş Dispanseri) tarafından bakımının yapıldığı İstanbul’a nakledilmiştir. Mahkeme ayrıca bu kurumun gerektirdiği muayene ve tetkiklerin tamamının gerçekleştirildiğini tespit etmektedir.
29. Hiçbir unsur bu kurum tarafından uygulanan tedavinin yetersiz olduğunu ya da doktorların ihmal gösterdiklerini düşündürmemektedir.
30. Bununla birlikte ilgiliyi muayene eden doktorlardan hiçbiri, başvuranın sağlık durumunun, bir hükümlü ile bağdaştırılamaz olduğu görüşünü iddia etmemiştir.
31. Ayrıca Mahkeme, başvuranın sadece tüberküloz nedeniyle değil aynı zamanda başka sağlık sorunları, örneğin diş problemleri ya da akne problemleri için bile tıbbi tedavi aldığını gözlemlemektedir.
32. Sonuçta, iç hukuk yollarının tüketilmemesinin dışında, dosyadan, makamların başvuranın sağlık durumuna özen gösterdikleri ve herhangi bir unsurun makamların başvuranı sağlık durumuna uygun tıbbi tedavilere tabi tutmadıklarının iddia edilmesine imkân vermediği anlaşılmaktadır.
33. Bu nedenle, şikâyet kabul edilemezdir ve Sözleşme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oybirliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğunu beyan etmektedir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 17 Kasım 2016 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Stanley NaismithNebojša Vučinić
Yazı İşleri MüdürüBaşkan
Full & Egal Universal Law Academy