Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin bayilerinden uygulamalarını istediği şartların 4054 sayılı Kanun'u ihlal ettiği iddiası - Karar Sayı 10-60/1251-469

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2010-3-143 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-60/1251-469
Karar Tarihi : 23.9.2010

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit
GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Onur Yelda YÜKSEL, Aytül TOKATLI

C. ŞİKAYET
EDEN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Gurbet Pınar Mevkii, Bekir Saydam Caddesi No:88
35860 Pancar/Torbalı/İzmir

E. DOSYA KONUSU: Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’nin
bayilerinden uygulamalarını istediği şartların 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği
iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi 30
Ticaret Ltd. Şti.’nin bayi ve mağazalarına yönelik “genelgesinin” özellikle “Tempur
markalı ürünlerimiz Türkiye genelinde bütün satış noktalarında aynı fiyattan
satılacaktır. Satış politikalarına uymayan her işletme uyarılacaktır. Tüketiciye
uygulanacak peşin iskonto %... geçmeyecektir. Vadeli satışlarda herhangi bir iskonto
uygulanmayacaktır.” şeklindeki 2. maddesinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesine aykırı olduğunun düşünüldüğü belirtilerek,
Yatsan’ın cezalandırılması ve başvuru sahibine bilgi verilmesi talep edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.6.2010 tarih ve 5031 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 27.7.2010 tarih ve 2010-3-143/İİ-10-261.YY sayılı İlk 40
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 5.8.2010 tarih ve 10-52/997-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 13.9.2010 tarih ve 2010-3-
143/ÖA-10-261.YY sayılı Önaraştırma Raporu 21.9.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-
110/417 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-60 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda özetle; 50
10-60/1251-469
2
1. Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’nin ve içinde bulunduğu
ekonomik bütünlüğün dikey uygulamaları yoluyla alıcılarının yeniden satış fiyatını
belirlemelerinin ve internet satışlarını yasaklamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesine aykırılık oluşturduğu ve bu uygulamaların 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile sağlanan muafiyetten
yararlanamadığı;
2. Diğer yandan söz konusu uygulamalara 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sayılan koşulları karşılamaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınamayacağı;
3. a) Ancak ihlalin dikey nitelikte olması, pazarın rekabetçi, büyüyen ve dinamik
yapısı, Yatsan’ın önemli bir pazar gücüne sahip olmaması, rakiplerin pazardaki 60
güçlü varlığı, ürünün niteliği ve en önemlisi ihlalin en fazla 4 ay gibi kısa bir süre
ile sınırlı kalması ve bayilerin satış fiyatının izlenmemiş olması gibi unsurlar göz
önünde bulundurulduğunda, Yatsan hakkında bu aşamada 4054 sayılı Kanun
kapsamında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı;
b) bununla birlikte, yeniden satış fiyatlarını belirlemeye ve internet satışlarını
yasaklamaya yönelik uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ihlal teşkil etmesi nedeniyle, bu durumun sonlandırılması yönünde
söz konusu teşebbüse Kanun’un 9. maddesinin 3. bendi uyarınca görüş
bildirilmesi gerektiği;
c) yeniden satış fiyatlarını belirlemeye ve internet satışlarını yasaklamaya yönelik 70
uygulamalara son verildiğinin 60 gün içerisinde Kurumumuza tevsik edilmesinin;
bunun yapılmaması ve uygulamanın devam etmesi halinde 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde hakkında işlem yapılacağının Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi
Ticaret Ltd. Şti.’ne bildirilmesi gerektiği;
4. “Yetkili Bayilik Sözleşmesi” ile bayilere getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün
süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde izin verilen sürelere uygun olarak
düzenlenmesinin gerektiği,
5. İnci Mobilya Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Dan-Foam ApS arasında
yapılan “Münhasıran Dağıtım ve Lisans Anlaşması”nın 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde sayılan bireysel muafiyet koşullarını sağladığı, 80
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1.Taraflar

I.1.1. İncelemeye Konu Teşebbüs: Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi Ticaret Ltd.
Şti.(Yatsan)
Yatsan 1974 yılından itibaren yatak ve uyku ürünleri pazarında faaliyet
göstermektedir. Farklı özelliklerde yay sistemleri ile ürettiği yaylı yataklar, çeşitli dolgu 90
malzemeleri, visco elastik malzeme ile ürettiği tamamen yaysız yataklar, başlıklar ve
yatak setleri, özel tasarımlı yat yatakları, su yatağı ve yuvarlak yataklar gibi ürünleri
ile firma ihracat ağırlıklı çalışmaktadır. Şirket, üretiminin %50'sini dış pazarlara
göndermekte olup çalışmakta olduğu ülkeler arasında Almanya, Avustralya, B.A.E,
Belçika, Danimarka, Dubai, Filistin, Fransa, Hindistan, Hırvatistan, Hollanda,
İngiltere, İran, İsrail, İsveç, İsviçre, İspanya, İtalya, İzlanda, Kıbrıs, Kuveyt, Letonya,
Libya, Litvanya, Macaristan, Malta, Portekiz, Romanya, Sırbistan, Ukrayna, Ürdün ve
Yunanistan yer almaktadır.

100
10-60/1251-469
3

Yatsan’ın ortakları olan Sezgin Canözden, Serkan Canözden ve Sinan Güleç aynı
zamanda Yatsan’ın ürünlerinin üretimini gerçekleştiren Ses Mobilya Mefruşat ve San.
Tic. Ltd. Şti. (Ses Mobilya) ile bu ürünlerin pazarlamasını yapan İnci Mobilya
Malzemeleri Tic. ve San. A.Ş. (İnci Mobilya)’nin çoğunluk hissedarlarıdır.

Teşebbüsün Yatsan, King Koil ve Serta markaları altında pazara sunduğu ürünler 13
mağazası ve 100’ü aşkın bayisi aracılığıyla satılmaktadır. Bu 13 mağaza Yatsan
tarafından Yatsan’ın personeliyle işletilen perakende satış noktaları iken, bayiler
bağımsız ticari aktörlerden oluşmaktadır. Bunun yanı sıra Yatsan Mayıs 2010 itibari 110
ile Tempur markalı ürünlerin Türkiye distribütörü olarak çalışmaya başlamıştır.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarının tespitinde; tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve
nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate
alınmakta, ayrıca bu amaçla arz ikamesi gibi diğer unsurlar da
değerlendirilebilmektedir. 120

Yatsan’ın satışını yaptığı ürünler yaylı yataklar, çeşitli dolgu malzemeleri, visko
elastik malzeme ile ürettiği tamamen yaysız yataklar, özel tasarımlı yat yatakları, su
yatağı ve yuvarlak yataklar şeklinde sınıflandırılabilir. Her ne kadar kullanım
özellikleri bakımından ele alındığında bu ürün gruplarının aynı amaca hizmet ettikleri
söylenebilse de fiyatları ve nitelikleri bakımından her bir ürün birbirinden
farklılaşabilmekte ve ayrı birer ilgi ürün pazarı niteliğinin sorgulanması gerekliliği
ortaya çıkmaktadır. Zira örneğin şikâyete konu Tempur yatakları, yaylı yataklara göre
daha farklı bir malzeme ve teknoloji ile üretilmesinin yanı sıra çok daha yüksek olan
fiyatları ile üst gelir grubuna hitap eder niteliktedir. Diğer yandan pazardaki 130
oyuncuların söz konusu ürün gruplarından birçoğunda aynı anda faal olmaları dikkate
alınarak arz ikamesinin kolaylığı temelinde ilgili ürün pazarının tüm bu pazarları
kapsayacak şekilde tanımlanabilmesi de mümkündür.

Bu noktada belirtmek gerekir ki, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20.
maddesinde “…inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası
alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da
alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar
tanımı yapılmayabilir.” denilerek, inceleme konusu işlem bazında alternatif pazar
tanımlarının ulaşılan sonucu etkilemediği durumlarda Kurulun ilgili pazarı 140
tanımlamayabileceği ifade edilmektedir. Mevcut dosya bağlamında ilgili pazarın
yukarıda belirtilen alternatiflerden herhangi biri temel alınarak belirlenmesi dosyada
ulaşılan sonuçlar üzerinde etkili olmadığından net bir ilgili ürün pazar tanımı
yapılmasına gerek görülmemiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Yatak ve benzeri uyku ürünlerinin tüm Türkiye'de satışının yapıldığı ve ülke genelinde
rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı dikkate alınarak
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir. 150
10-60/1251-469
4

I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

I.3.1. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

Yatsan’da yapılan yerinde incelemede örnekleri alınan belgelerden önemli
görülenlere aşağıda yer verilmiştir:

- Mağaza ve bayi fiyat farkı konusunda Yatsan çalışanları ile Serkan Canözden ve
Sezgin Canözden arasında geçen 7-8.12.2009 tarihli elektronik yazışmalarda 160
mağaza1 ve bayiye ……………. bayinin %..... daha ucuz fiyat verebildiği ve
müşterinin 2 ayrı yerden fiyat alınca sorun çıkardığı ifade edilerek ne yapılması
gerektiği sorulmaktadır. Serkan Canözden bu konuya ilişkin değerlendirilmesinde “bu
kadar küçük fark olacaktır yüzde farkından dolayı, başka bir işlem yapamayız
hesapları çok karıştıracaktır.” demektedir.

Bu belgeden, bayilerin ve mağazaların tüketiciye aynı fiyatı vermemesinin Yatsan’ın
gündemine geldiği ancak oluşan fiyat farkı küçük bulunduğundan bunun göz ardı
edildiği anlaşılmaktadır.
170
- Ercan Özcan’ın 8.6.2010 tarihinde bilgi kısmına Serkan Canözden’i koyarak
yolladığı elektronik postada bayilere Yatsan’ın Tempur distribütörlüğünü aldığı
bilgisinin verilmesi ve Tempur markası ile çalışma şeklinin ve politikalarının
bildirilmesi için gönderilmesi planlanan yazıya yer verilmekte olup yazıdaki şu
hususlar dikkat çekmektedir:
“DEĞERLİ BAYİMİZ
Yatak sektörünün dünya üzerindeki bir numaralı markası TEMPUR DAN-
FOAM ApS Türkiye distribütörlüğü, firmamız İNCİ MOBİLYA MAL. AŞ’ ye geçmiştir.
Bu birlikteliğin siz kar ortaklarımıza ve bizlere hayırlı olmasını temenni ederiz.
Bu doğrultuda sizlerle Tempur markası ile çalışma şeklimiz ve izleyeceğimiz 180
politikalar aşağıda tarafınıza sunulmuştur.

YATSAN YATAKLARI YÖNETİM KURULU

SATIŞ POLİTİKALARIMIZ
– Tempur markalı ürünlerimizin internet aracılığı ile satışına kesinlikle müsaade
edilmeyecektir.
– Tempur markalı ürünlerimiz Türkiye genelinde bütün satış noktalarında aynı
fiyattan satılacaktır. Satış politikalarına uymayan her işletme uyarılacaktır.
– Ürün satışını destekleyen fiyat listesi ve kataloglar tarafımızdan oluşturularak 190
bütün bayilerimize gönderilecektir.
...
– Bayilerimiz toplu satışlarda (otel, hastane, vb) firmamız ile bağlantıya geçerek
ortak bir çalışma içerisinde olacaktır.
…”
Söz konusu belgenin “Satış Politikalarımız” başlıklı bölümü ilk inceleme döneminde
başvuru sahibi tarafından Kuruma şikâyetinin ekinde gönderilen 12.6.2010 tarihli
Yatsan yazısı ile benzer içeriktedir. Bunun yanı sıra Yatsan’ın bayilerine Tempur

1 Belgede geçen “mağaza” ifadesi ile Yatsan tarafından kendi personeliyle işletilen mağazaların değil,
Yatsan’la aralarında franchise benzeri bir ilişki bulunan bayilerin kastedildiği anlaşılmaktadır.
10-60/1251-469
5
yatakları konusunda göndermeyi planladığı yazı ile ilgili olarak yukarıdaki belgeye
benzer bir başka yazışma daha yerinde incelemede elde edilmiştir. Sezgin 200
Canözden’in bilgisayarından alınan Yatsan pazarlama tarafından aralarında
mağazaların yer aldığı uzantılı birden fazla alıcıya gönderilen 12.6.2010
tarihli elektronik postanın ekinde yer alan “tempur bayi yazısı” başlıklı belgede benzer
nitelikli şu ifadeler yer almaktadır:
“ 12 Haziran 2010

Değerli bayilerimiz ve mağazalarımız;

Tempur markalı ünlerimiz ile ilgili olarak aşağıda bazı açıklamalar verilmiştir.
Bilgilerinize ve dikkatinize sunarız. 210

Saygılarımızla
Yatsan
 Tempur markalı ürünlerimizin internet aracılığı ile satışına kesinlikle izin
verilmeyecektir.
 Tempur markalı ürünlerimiz Türkiye genelinde bütün satış noktalarında aynı
fiyattan satılacaktır. Satış politikalarına uymayan her işletme uyarılacaktır.
Tüketiciye uygulanacak peşin iskonto %... geçmeyecektir. Vadeli satışlarda
herhangi bir iskonto uygulanmayacaktır.
 Ürün satışını destekleyen fiyat listesi ve kataloglar tarafımızdan oluşturularak 220
bütün bayilerimize gönderilecektir.
…
 Bayilerimiz toplu satışlarda (otel, hastane, vb) firmamız ile bağlantıya geçerek
ortak bir çalışma içerisinde olacaktır.
…”

Şikâyetçi tarafından gönderilen ve önaraştırma açılmasına temel teşkil eden belgenin
doğruluğunu ispat eder şekilde yerinde incelemede elde edilen söz konusu
yazışmalar Yatsan’ın Tempur yataklarının tüketiciye satışında peşin ve vadeli satış
koşullarını ve iskonto oranını düzenlediğini ve bayi ile mağazalara fiyat listesi 230
gönderdiğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra Yatsan internet üzerinden satışı
yasaklamakta ve otel gibi toplu alım yapan noktalara satışta ortak bir çalışma
yapılmasını beklemektedir. İlgili koşulları bayilere de bildirecek yazışma 12.6.2010
tarihli olup şikâyetçi tarafından gönderilen belgenin tarihi de dikkate alındığında bu
yazının bayilere aynı dönemde gönderildiği kabul edilebilecektir.

- Yerinde incelemede Yatsan’ın bayilik sözleşmesi örnekleri talep edilmiş, şirket
sözleşmeli olarak çalıştığı 5 nokta olduğunu belirterek tüm sözleşme örneklerini
raportörlere sağlamıştır. Ses Mobilya ve Koçkar Cam Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti
arasında imzalan yetkili bayilik sözleşmesinin 2. maddesine göre bayinin 240
mağazalarında Ses Mobilya’nın ürünlerinin muadili olan başka ürünlerin teşhir
edilmesi halinde Ses Mobilya tek taraflı olarak sözleşmeyi feshetme hakkına sahiptir.
İlgili sözleşmenin süresi 2 yıl olmakla birlikte sözleşme her yıl kendini yenileyerek
devam edecektir. Aynı hükümleri içeren ancak 3 yıl süre ile imzalanan ve
kendiliğinden yenilenen diğer yetkili bayilik sözleşmeleri Berk Tekstil İnş. Tur. Oto.
San. Tic. Ltd. Şti., Doğannaz Mobilya Dayanıklı Tüketim Malları Paz. ve Tic. Ltd. Şti.,
ZS Mobilya Dayanıklı Tüketim Malları San. Tic. Ltd. Şti. ve M.A.B.A Dayanıklı
Tüketim Malları Satış Paz. Teknik Servis Tic. ve San. Ltd. Şti. ile imzalanmıştır.
10-60/1251-469
6

İlgili sözleşme hükmü uyarınca münhasıran Yatsan ürünlerini satacak olan bayiler 250
açısından sözleşme rekabet hukuku anlamında belirsiz süreli olarak düzenlenmiştir.

- Yerinde incelemede teşebbüsten 10 adet fiyat listesi ve/veya ürün katalogu da
alınmıştır. Söz konusu belgeler arasında Yatsan, Yatsan Çocuk, Serta, Tempur ve
King Koil markalı ürünler ile otel yataklarına ilişkin fiyat listeleri yer almakta, listelerde
peşin ve taksitli fiyatlar düzenlenmektedir. Ancak listelerde fiyatların tavsiye fiyat
olduğuna dair bir ibare bulunmamaktadır.

- Yerinde incelemede Yatsan’ın yurtdışındaki Tempur üreticisi firma ile yaptığı ve
Yatsan’a Türkiye Tempur distribütörlüğü veren sözleşmenin bir örneğinin Kuruma 260
gönderilmesi istenmiş ve ilgili sözleşme Kurum kayıtlarına 24.8.2010 tarih ve 6676
sayı ile intikal etmiştir. Dan-Foam ApS ile İnci Mobilya arasında 10 Mayıs 2010
tarihinde imzalanan “Münhasıran Dağıtım ve Lisans Anlaşması” gereği İnci Mobilya
Dan-Foam ApS’nin ürettiği malların pazarlaması, satışı ve dağıtımı konusunda
Türkiye’de münhasır dağıtıcı olarak atanmıştır. İnci Mobilya sözleşmenin 5.1.
maddesi uyarınca imalatçının sağladığı ürünlerle rekabete gireceğinden dolayı
doğrudan ve dolaylı olarak yavaş toplanan visko elastik ürünlerin pazarlama, satış ve
dağıtımını yapamayacaktır. Sözleşmenin süresi 14.1. maddede düzenlenmekte olup
süre sözleşme tarihinden itibaren 3 yıldır. Ancak sözleşmenin hükümlerine uyulması
kaydıyla üreticinin o zamanki dağıtım sözleşmesi ve lisans sözleşmesi şekline göre 270
sözleşme erken feshedilmezse ya da taraflardan biri sözleşmeyi yenilemek
istemediğinden diğer tarafı sürenin bitiminden 90 gün önce yazılı bildirimle haberdar
etmezse sözleşme üç yıllık tek bir ek süre için otomatik olarak yenilenecektir.

I.3.2. Teşebbüslerle Yapılan Görüşmeler

Önaraştırma döneminde Yatsan yetkililerinin yanı sıra raportörlerce bazı Yatsan
bayileri ile görüşmeler yapılmıştır.

Yatsan, İnci Mobilya ve Ses Mobilya ortaklarından Sezgin Canözden ile 12.8.2010 280
tarihinde yapılan görüşmede; bayileriyle ilişkilerinin güvene dayalı olarak yürüdüğü,
çoğu bayi ile herhangi bir bayilik sözleşmesi imzalanmadığını ifade etmiştir.
Görüşmede edinilen bilgilere göre Yatsan Tempur markalı ürünlerin distribütörlüğünü
Mayıs 2010’da üstenmiştir. Yatsan tarafından sağlanan bilgilere göre Tempur markalı
ürünler Yatsan’ın kendi işlettiği mağazaları dışında 15 bayide satılmaktadır. Yatsan
Tempur satışlarının ciro olarak yaklaşık %... bayiler, %...u ise kendi mağazaları
üzerinden gerçekleştirmiştir.

Sezgin Canözden Türkiye’de yatak pazarında tüketici açısından bir marka bağımlılığı
olmadığını, sektörde rekabetin oldukça yoğun olduğunu, yatak üretiminin ucuz ve 290
kolay olmasından ötürü pazara giriş engeli bulunmadığını, yatak ithalatında herhangi
bir engelden bahsedilemeyeceğini, markalı üretim yapan ve büyük denebilecek 30
kadar üretici bulunan pazarda yaygın dağıtım ağı ile %... üzerinde pazar payına
sahip İstikbal’in lider konumda yer aldığını, diğer büyük üreticilerin İşbir, İdaş, Yataş,
Doğtaş, Alfemo, Kilim, Merinos, Comfor, Alfemo, Mondi olarak sıralanabileceğini, bu
firmaların çoğunun yatak ve uyku ürünleri dışında mobilya, ev tekstili gibi birçok
ürünün de satışını yaptığını ancak firmalarının yalnızca yatak ve uyku ürünlerinin
10-60/1251-469
7
ticaretini yaptığını, yatak pazarındaki pazar paylarını %...az olduğunu ve son olarak
Tempur markalı yatakların payının ise %... bile olmadığını dile getirmiştir.
300
Sezgin Canözden satış elemanlarının tüketiciye ürün hakkında bilgi vermek üzere
eğitilmesi, tüketicinin mağazaya girişinin artırılması yoluyla başka alışverişlerde
mağazadaki diğer ürünlerin tercih edilmesinin sağlanması ve Tempur markalı
ürünlerin imajının zedelenmemesi için internetten satışı istemediklerini beyan
etmiştir. Otel ve benzeri yerlere toplu satışlarda bayinin Yatsan’la ortak çalışmasının
istenmesi ise bayiye özel iskonto ve tanıtım bakımından destek olmak ve kendi stok
planlamalarını yapmak temelinde açıklanmış, bayinin toplu satış yapmasını
engellemek ya da fiyatı etkilemek gibi bir amaçlarının bulunmadığı dile getirilmiştir.
Bayilerin tüketiciye belli bir oranın üzerinde iskonto vermelerinin istenmemesinde
ürün imajının zedelenmemesi amacı ileri sürülmüş fakat fiyatlar bakımından hiçbir 310
şekilde emredici olmadıkları, bu durumun tamamen tavsiye niteliğinde olduğu ifade
edilmiştir. Yatsan hissedarı tavsiyelerine uymayan bayilerin tespitine yönelik herhangi
bir eylemleri olmadığı gibi böyle bayilerin yaptırımla karşılaşmadığını hatta tavsiye
edilen fiyata bayilerin uyup uymadıklarını bile bilmediklerini, zira bayilere ürünü kaça
sattıklarını sormadıklarını bildirmektedir.

İnceleme kapsamında ayrıca, raportörlerce Yatsan bayilerinden bir bölümü ile
görüşülmüş, bayi yetkililerinin konuya ilişkin verdiği ve tutanak altına alınan bilgiller
değerlendirilmiştir.
320
I.3.3. Hukuki Değerlendirme
I.3.3.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Bakımından Değerlendirme

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi; belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaları
yasaklamaktadır. İlgili madde, aynı seviyede faaliyet gösteren rakip teşebbüsler
arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip
olmayan, başka bir ifadeyle ticaretin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler
arasındaki anlaşmaları (dikey anlaşmalar) da kapsamaktadır. 330

2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde üretim veya
dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs
arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla
yapılan anlaşmalar dikey anlaşmalar olarak tanımlanmaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ
uyarınca rakip teşebbüsler arasında yapılan dikey anlaşmalar, bir istisna haricinde bu
Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamamaktadır. İlgili istisnaya göre sağlayıcının
anlaşma konusu malların hem üreticisi hem de dağıtıcısı olduğu, alıcının ise bu
mallarla rekabet eden malların üreticisi değil dağıtıcısı olduğu dikey anlaşmalar grup
muafiyetinden yararlanabilmektedir. Yatsan ve bayiler arasındaki ilişkinin 2002/2 340
sayılı Tebliğ kapsamındaki niteliğini belirlemek bakımından tarafların faaliyetlerine bir
kez daha değinmek gerekmektedir. Yatsan yatak ve uyku ürünlerinin üretimini
yapmanın yanı sıra kendi çalıştırdığı personeli ile 13 mağazasında bu ürünlerin nihai
tüketiciye satışını da gerçekleştirmektedir. Bu bakımdan Yatsan yatak pazarında hem
üretim hem de dağıtım aşamasında faaliyet gösteren dikey bütünleşik bir firmadır.
Diğer yandan bayiler yatak pazarında dağıtım aşamasında faaldir. Dolayısıyla Yatsan
ve bayilerin dağıtım aşamasında rekabet ettikleri söylenebilecektir. Ancak rakip
10-60/1251-469
8
teşebbüsler arasındaki dikey anlaşmalara 2002/2 sayılı Tebliğ ile getirilen istisna tam
olarak Yatsan ve bayiler arasındaki ilişkiyi açıklamaktadır. Zira Yatsan yatak
ürünlerinin hem üreticisi hem dağıtıcısı iken bayiler sadece dağıtım işini 350
üstlenmektedir. Bu bakımdan Yatsan ve yeniden satıcılar arasındaki ticari ilişki
2002/2 sayılı Tebliğ anlamında bir dikey anlaşma/ilişki niteliği taşımaktadır.

Önaraştırmaya konu iddialar Yatsan’ın Tempur markalı ürünlerde bayinin satış
koşullarını belirlemeye yönelik davranışlarıdır. Bu noktada ilk olarak belirtilmesi
gereken husus Yatsan ile bayiler arasında Tempur markalı ürünler özelinde
imzalanmış bir anlaşma bulunmadığıdır. Teşebbüs yeniden satıcıları ile ilişkilerini
büyük ölçüde herhangi bir anlaşmaya bağlamadan yürütmekte ve anlaşma yaptığı
nokta sayısı 5 ile sınırlı kalmaktadır. Bayilik sözleşmeleri tüm Yatsan ürünlerini
kapsamakta olup sözleşmelerde rekabet hukuku anlamında önem arz eden noktalar 360
bayinin münhasıran Yatsan ürünleri satacak oluşu ve sözleşmenin belirsiz süreli
olarak imzalanmış olmasıdır.

………..ticari sır…………………….

………..ticari sır………yerinde inceleme sırasında elde edilen belgeler dikkate
alındığında, Yatsan’ın Tempur markalı ürünlerin satışında rekabet hukuku
kapsamında değerlendirilmesi gereken bazı faaliyetlerde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Yatsan’ın bayilerine yönelik hazırladığı 12.6.2010 tarihli Tempur ürünlerine ilişkin
yazıdan anlaşıldığı üzere, Yatsan bayilere Tempur markalı ürünlerin Türkiye 370
genelinde bütün satış noktalarında aynı fiyattan satılacağını ve satış politikalarına
uymayan her işletmenin uyarılacağını bildirmekte ve bu kapsamda tüketiciye
uygulanacak peşin iskontonun %.... geçmeyeceğini ve vadeli satışlarda herhangi bir
iskonto uygulanmayacağını iletmektedir. Bu politika gereği Yatsan ürün satışını
destekleyen fiyat listesi ve katalogları bütün bayilere göndereceğini beyan
etmektedir. Bunun yanı sıra Yatsan ürünlerin internet üzerinden satışını
yasaklamaktadır.

Bayiler ile yapılan görüşmelerden, Yatsan’ın tüketiciye uygulanacak perakende satış
fiyatlarını ve iskonto oranlarını bildirdiği, bayilerin genelde bildirilen oranlara uyma 380
eğiliminde oldukları, bölge ya da müşteri konusunda bayilere herhangi bir kısıtlama
getirilmediği, toplu yapılan satışlarda Yatsan’ın bayinin doğrudan talep sahibine satış
yapmasını engellemediği anlaşılmaktadır.

Yerinde incelemede elde edilen bilgiler ve bayiler ile yapılan görüşmelerden
hareketle Yatsan’ın özellikle Tempur markalı ürünlerin satışında yeniden satış
fiyatının tespitine yönelik uygulamalarının, buna ilaveten bu ürünlerin internet
üzerinden satışını kısıtlamasının rekabet hukuku incelemesine tabi tutulması
gerekmektedir. Ayrıca münhasırlık hükmü içeren bayilik sözleşmelerinin belirsiz süreli
niteliği de ele alınmalıdır. 390

I.3.3.1.1. Yeniden Satış Fiyatının Tespitine Yönelik Yatsan Uygulamaları
Sağlayıcının alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemesi, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesinde sıralanan ve bu tür kısıtları içeren anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı
dışına çıkaran sınırlamalardan en temel olanıdır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4 (a)
maddesi doğrudan ya da dolaylı amacı sabit ya da minimum bir yeniden satış
fiyatının tespiti olan anlaşma ya da uyumlu eylemlerle ilgilidir.
10-60/1251-469
9

Yeniden satış fiyatının tespitine yönelik olarak sözleşmede doğrudan bir hüküm
bulunan durumlarda konu açıktır. Bununla birlikte yeniden satış fiyatının tespiti 400
sonucuna bazı dolaylı yollarla da ulaşılabilir. Alıcının kar marjının belirlenmesi,
tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının yapabileceği
indirimin en üst seviyesinin belirlenmesi, alıcının belli bir yeniden satış fiyatına bağlı
kalması için yapılan indirimlerin ya da kampanyaların maliyetini sağlayıcının
üstlenmesi, alıcının belli bir yeniden satış fiyatına bağlı kalmaması halinde
uyarılması, tehdit edilmesi, cezai yaptırımlara muhatap olması, sözleşmesinin
feshedilmesi, siparişlerinin geciktirilmesi ya da iptal edilmesi, yeniden satış fiyatının
belirlenmesine yönelik dolaylı yöntemlere verilebilecek örneklerdir. Yeniden satış
fiyatının tespitini amaçlayan bu doğrudan ya da dolaylı yöntemler, yeniden satış
fiyatına uymayan alıcının örneğin bir fiyat izleme mekanizması yardımıyla tespit 410
edilebilmesini sağlayan önlemlerle birleştirildiğinde çok daha etkili olmaktadırlar.
Benzer şekilde doğrudan ya da dolaylı yeniden satış fiyatının tespiti, sağlayıcının
ürünün üzerine tavsiye edilen satış fiyatını basması gibi alıcının satış fiyatını indirme
güdüsünü azaltan yöntemlerle birleştirildiğinde çok daha etkili olmaktadır2.

Yukarıda yer verilen belgeler sağlayıcı konumundaki Yatsan’ın özellikle Tempur
markalı ürünlerin satışında bayilerin yeniden satışını belirlemeyi hedeflediğini ortaya
koymaktadır. Yatsan bayilere yönelik yazısında Tempur ürünlerinin Türkiye’de tüm
satış noktalarında aynı fiyattan satılacağını bildirmekte, bu amaçla fiyat listeleri
yollamakta, indirim oranını tespit etmekte ve vadeli satışlarda iskontoyu 420
yasaklamaktadır. Yatsan ayrıca ilgili yazıda satış politikasına uymayan bayilerin
uyarılacağını bildirmektedir. Ancak Yatsan’ın bayilerin yeniden satış fiyatına
uyumunun tespitine yönelik bir takip mekanizmasının varlığına ulaşılamadığı gibi bu
konuda yaptırım uyguladığı bir bayi ile de karşılaşılmamıştır.

Yukarıda sunulan deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde Yatsan’ın özellikle
Tempur markalı ürünlerde yeniden satış fiyatını belirlediği ancak her ne kadar ilgili
yazıda satış politikasına uymayan bayilerin uyarılacağı dile getirilse de bayilerin
belirlenen fiyata uyumları konusunda bir takip mekanizması olmadığı ve bayilere
herhangi bir yaptırımın uygulanmadığı anlaşılmıştır. Kaldı ki Yatsan’ın Tempur 430
ürünlerinin Türkiye distribütörlüğünü 10 Mayıs 2010 tarihinde aldığı ve Tempur
ürünlerinin satış koşullarını içeren yazının 12.6.2010 tarihli olduğu dikkate
alındığında, uygulamanın en fazla Mayıs 2010’dan bu yana süregeldiği
görülmektedir. Bu noktada tüm ürünler bakımından satış noktalarına sağlanan fiyat
kataloglarında fiyatların tavsiye niteliğinde olduğuna dair herhangi bir ibare
olmamasının altı çizilmelidir. Zira bu durum özellikle Tempur markalı ürünlerin
yeniden satış fiyatının tespitine yönelik destekleyici uygulamalar olarak
görülebilecektir.

Sonuç olarak Yatsan’ın Tempur markalı ürünlerin yeniden satış fiyatının tespitine 440
yönelik olarak rekabet hukukunun dikkate aldığı doğrudan ya da dolaylı ve
destekleyici uygulamalara başvurduğu, bu çerçevede alıcılarının yeniden satış
fiyatlarını belirlemek üzere çaba içinde olduğu söylenebilecektir.

I.3.3.1.2. İnternet Satışlarının Yasaklanması

2 Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz (Kılavuz), paragraf 16, 17, 18.
10-60/1251-469
10
Yatsan tarafından Tempur markalı ürünlerin internet üzerinden satışı tümüyle
yasaklanmakta ve bu uygulamanın nedeni ürünün imajının korunması, satış
elemanlarının tüketiciye ürün hakkında bilgi vermek üzere eğitilmesi, tüketicinin
mağazaya girişinin artırılması yoluyla başka alışverişlerde mağazadaki diğer
ürünlerin tercih edilmesinin sağlanması ile açıklanmaktadır. 450

İnternet üzerinden yapılan satışlar aktif satış-pasif satış ayrımında çoğunlukla pasif
satış (web sitelerinde öncelikle bir başka bayiye tahsis edilmiş müşteri grubu ya da
bölgedeki tüketiciye açıkça ulaşmaya yönelik “banner” ve bağlantıların kullanılması
ya da bu bölge ve müşterilere onlardan talep gelmediği halde elektronik posta
gönderilmesi hariç) yöntemlerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu çerçevede
bir sağlayıcının alıcılarının internet üzerinden satış yapmasını kısıtlaması bir tür pasif
satış kısıtlaması niteliğindedir. Prensip olarak her bayi/distribütör internet üzerinden
satış yapabilmekte özgür olmalıdır.
460
2002/2 sayılı Tebliğ ve bu tebliğin açıklanmasına ilişkin Kılavuz çerçevesinde
sağlayıcının hangi hallerde alıcısının pasif satış faaliyetlerine sınırlama getirebileceği
belirlenmiştir. Kılavuz’un 29. maddesinde belirtildiği üzere 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen dört istisnai düzenlemeden ilki
dışındakilerde herhangi bir aktif-pasif satış ayırımı yapılmamıştır. Başka bir deyişle,
son üç istisnai hükmün uygulama alanı bulduğu durumlarda alıcının yapacağı her
türlü aktif veya pasif satış sağlayıcı tarafından kısıtlanabilecektir. Aktif, pasif satış
ayrımı yapılan istisna münhasır bölge ya da müşteri tahsis edilen dikey ilişkilere
yönelik olup bu durumda sağlayıcı alıcının pasif satışlarına bir kısıtlama
getirememektedir. Aktif-pasif satış ayrımı yapılmayan istisnalardan biri seçici dağıtım 470
sistemi üyelerinin yetkili olmayan dağıtıcılara satış yapmalarının kısıtlanmasıdır.
Diğer yandan seçici dağıtımda perakende seviyede faaliyet gösteren bayilerin nihai
tüketicilere yaptıkları aktif ya da pasif satışların hiçbir şekilde kısıtlanamayacağı
belirtilmektedir.

Somut olay, 2002/2 sayılı Tebliğ’in pasif satışların kısıtlanamaması genel prensibine
getirdiği istisnalar bakımından değerlendirildiğinde, internet üzerinden satış
yapılmasının bütünüyle engellenmesi bu istisnalardan herhangi biriyle uyumlu
değildir. Dolayısıyla ortada 2002 sayılı Tebliğ çerçevesinde anlaşmayı grup muafiyeti
kapsamı dışına çıkaran sınırlamalardan birinin bulunduğu kanaatine varılmıştır. 480

I.3.3.1.3. Sözleşme Süreleri
Yatsan’ın bayileri ile imzaladığı ve münhasırlık hükmü içeren sınırlı sayıda yetkili
satıcılık sözleşmesi kendiliğinden yenilenen yapısı ile belirsiz süreli bir nitelik
sergilemekte, dolayısıyla rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi de belirsiz hale
gelmektedir.

2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlendiği üzere alıcıya getirilen belirsiz
süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülükleri 2002/2 sayılı
Tebliğ’de tanınan muafiyetten yararlanamamaktadır. Bununla birlikte 2002/2 sayılı 490
Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendinde düzenlenen ve 5 yıldan uzun süreli rekabet
etmeme yükümlülüklerinin muafiyetten yararlanmasına imkan tanıyan istisnaya
değinmek gerekmektedir. Bu istisnaya göre, “alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetlerini
sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı ile bağlantısı
olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya ait ise,
10-60/1251-469
11
yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden
elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir tesiste sürdürecekse,
alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, söz konusu tesisin alıcı tarafından
kullanıldığı süreye bağlanabilir; şu kadar ki, rekabet etmeme yükümlülüğü, bu sürenin
beş yılı aşan kısmı bakımından, sadece alıcının söz konusu tesiste yürüteceği 500
faaliyetini kapsar.” Yatsan bazı durumlarda bayinin faaliyet göstereceği mağazayı 3.
kişilerden kiralayabilmekte, alt kiralama yoluyla bu mağazayı bayisine
kullandırabilmektedir. Dolayısıyla bu tür bir ilişki içinde bulunulan bayilere rekabet
etmeme yükümlülüğü getirilmesi söz konusu olduğunda, Yatsan yapay bir şekilde
mülkiyet ya da benzer haklar kurarak 5 yıllık rekabet yasağı limitinden kaçınmaya
çalışmadığı ölçüde, bayiye söz konusu mağazayı kullandığı sürece rekabet etmeme
yükümlülüğü getirebilecektir.

Diğer yandan Kılavuz’un 36. paragrafında belirtildiği üzere Tebliğ’de öngörülen
limitlerin üzerinde bir süre için alıcıya rekabet etmeme yükümlülüğünün getirildiği 510
durumlarda bu yükümlülüğü içeren sözleşme maddesinin sözleşmenin diğer
bölümlerinden ayrılabildiği tespit edilirse, Kurul, rekabet etmeme yükümlülüğünün
süresini Tebliğ’de öngörülen azami hadde indirilmiş olarak değerlendirilebilecektir. Bu
takdirde, şayet alıcı konumundaki teşebbüse getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü
henüz Tebliğ’de öngörülen limiti doldurmamış ise, alıcı bu kalan süre kadar, başka bir
ifadeyle Tebliğ’deki üst sınır dolana kadar, rekabet etmeme yükümlülüğü altında
kalacaktır. Şayet, bu üst sınırı geçen bir süredir rekabet etmeme yükümlülüğü altında
ise rekabet etmeme yükümlülüğü geçersiz olacak ve alıcı konumundaki teşebbüs
tamamen bağımsız kalacaktır. Konu bu açıdan değerlendirildiğinde, Yatsan’ın
yerinde incelemede alınan yetkili bayilik sözleşmeleri içinde en erken tarihlisinin 2009 520
yılının Ağustos ayında imzalandığı görülmektedir. Açıklamalar çerçevesinde “Yetkili
Bayilik Sözleşmesi” ile bayilere getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde izin verilen sürelere uygun olarak düzenlemesi
gerekmektedir.

I.3.3.2. Muafiyet Değerlendirmesi
Yatsan ve bayileri arasındaki ilişkinin Yatsan’ın bayilerinin internet satışlarını
yasaklamasına ve dikey fiyat tespitine yönelik uygulamaları dolayısıyla muafiyet
incelemesine konu edilmesi gerekmektedir.
530
Sağlayıcı konumundaki teşebbüslerin dikey anlaşmalarında yer alan ve alıcılarının
yeniden satış fiyatlarını tespit etmeye yönelik hükümler, anılan anlaşmaları 2002/2
sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyetinin kapsamı dışında bırakmaktadır. Bu
nedenle her ne kadar bir sözleşmeye bağlanmasa da Yatsan ile bayileri arasındaki
ticari ilişki Yatsan’ın bayinin yeniden satış fiyatını belirlemeye ve internet üzerinden
satış yapılmasını yasaklamaya yönelik uygulamaları nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ
ile tanınan grup muafiyetinden faydalanmamaktadır. Bu noktada anılan ticari ilişkinin
bireysel muafiyet bakımından değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dikey fiyat tespitine yönelik hükümlerin pazardaki etkin rekabet üzerindeki negatif 540
etkileri genel olarak 2 yoldan gerçekleşmektedir. Sağlayıcının alıcılarının yeniden
satış fiyatını belirlemesi fiyat üzerinden yapılabilecek marka içi rekabeti tamamen
engellerken, pazarda faaliyette bulunan diğer firmalar arasında yatay işbirliğini
kolaylaştırıcı etki yapmaktadır. Yeniden satış fiyatının sağlayıcılar tarafından tespit
edilmesi pazarın ürün fiyatları bakımından yüksek derecede şeffaflaşması sonucunu
10-60/1251-469
12
doğurmaktadır. Yeniden satış fiyatının tespit edilmesi marka içi rekabet sonucu
fiyatlarda gözlemlenebilecek aşağı yönlü baskıyı da tamamen ortadan kaldırarak
fiyatların katılaşması sonucunu doğurabilecektir.

Rekabet hukuku kapsamında dikey fiyat tespitinin çeşitli pozitif etkilerinin 550
olabileceğinden de söz edilebilir. Sağlayıcının alıcılarının satış fiyatlarını tespit
etmesinin, muhtemel bir bedavacılık sorununun ortadan kaldırılması amacıyla
kullanıldığında ekonomiye pozitif bir katkı yarattığı savunulmaktadır. Bedavacılık
sorunu esas olarak tüketicilerin hakkında bilgilerinin kısıtlı olduğu, tüketicinin alım
kararı vermesi için satıcı tarafından tüketiciye tanıtılmasının büyük önem taşıdığı
veya tüketiciye satış yapan noktalar tarafından satışının gerçekleştirilmesi için bu
noktalar tarafından önemli yatırımlara katlanılmasının gerektiği ürünlerde ortaya
çıkmaktadır.

Dikey fiyat tespitinin ekonomiye belirli bir fayda sağladığı durumlardan bir diğeri 560
olarak, dikey fiyat tespitinin pazarda oluşabilecek bir çifte marjinalizasyon sorununu
ortadan kaldırması sayılmaktadır. Çifte marjinalizasyon sorunu genellikle alıcı
konumdaki teşebbüslerin yüksek pazar gücüne sahip olduğu durumlarda ortaya
çıkmaktadır. Yüksek pazar gücüne sahip teşebbüslerin satıcıdan aldıkları ürünleri
monopolcü kar marjlarına yakın marjlar ekleyerek satabildikleri durumlarda böyle bir
sorundan söz etmek mümkündür. Dikey fiyat tespiti böyle durumlarda alıcının marjını
sabitleyerek ürün fiyatlarının aşırı yükselmesini önleme yönünde katkı
sağlayabilmektedir.

İncelenen dosya bakımından yukarıda değinilen olumlu etkilerin yeniden satış 570
fiyatının tespitinin makul görülmesini sağlayacak düzeyde olmadığı kanaatine
varılmıştır. Ayrıca perakende düzeyde marka içi rekabetin kısıtlanması tüketicinin
aynı markalı ürün bazında yüksek fiyat-yüksek hizmet ile düşük fiyat-düşük hizmet
arasındaki seçim hakkını kısıtlamaktadır.

Türk Rekabet Hukuku içtihadında yeniden satış fiyatının tespitine yönelik hükümler
içeren bir anlaşmaya bireysel muafiyet tanıyan bir karar bulunmamaktadır.

Yatsan’ın dikey fiyat tespitine ilişkin uygulamalarına bireysel muafiyet tanınması
mümkün değildir. 580

Yatsan’ın bayilerinin Tempur markalı ürünlerin internet üzerinden satışını yapmalarını
yasaklaması uygulaması bakımındansa öncelikle belirtilmelidir ki, internet satışlarına
getirilen kısıtlamalar (yeniden) satış kısıtlaması olarak görülmekte ve prensip olarak
her yeniden satıcının internet üzerinden satış yapmasına izin verilmesi
gerekmektedir. Nitekim yeniden satıcının ürünlerini bir web sitesi üzerinden satması
temel olarak pasif satış niteliğindedir. Pasif satışlara getirilen kısıtlamalar 2002/2
sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen prensiplere uymadığı ölçüde anlaşmaları
grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran ağır sınırlamalardan biri olarak görülmektedir.
590
Bununla birlikte, Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’da genel olarak tüm yeniden satış
faaliyetleri için öngörüldüğü; bu nedenle de özelde internet üzerinden yapılan satışlar
için de geçerli olduğu üzere, ürüne ilişkin objektif bir gerekçenin varlığı halinde tüm
alıcılara getirilen bir yeniden satış kısıtlaması o dağıtım anlaşmasını 2002/2 sayılı
Tebliğ dışına çıkaran bir sınırlama olarak görülmeyebilecektir. Bu çerçevede örneğin
10-60/1251-469
13
birtakım tehlikeli maddelerin sağlayıcısı konumundaki teşebbüsler, güvenlik ve sağlık
gibi nedenlere dayanarak alıcılarının bu tür malları belirli müşterilere satmalarını
engelleyebilmektedirler. Somut olayda ürüne ilişkin böylesi bir objektif gerekçenin
varlığından bahsetmek güçtür.
600
Diğer yandan pasif satışların kısıtlanmasına olanak verecek diğer özel bir durum ise
bir yeniden satıcının yeni bir markayı dağıtan ilk teşebbüs olması ya da mevcut bir
markayı yeni bir pazara ilk defa dağıtacak olmasıdır. Bu durumda yeniden satıcının
pazara girmek ve daha önce talebi olmayan bir ürüne yeni bir talep yaratmak için
önemli yatırımlara girişmesi gerekebileceğinden belli bir süre için diğer dağıtıcıların
aktif ve pasif satışlarından korunmaya ihtiyaç duyabilecek ve bu durum makul
karşılanabilecektir. Ancak somut olayda ne Tempur markalı ürünlerin Türkiye pazarı
için yeni bir ürün olduğundan ne de Türkiye’nin Tempur markalı ürünler için yeni bir
pazar olduğundan bahsetmek mümkündür.
610
Diğer yandan internet satışlarının kısıtlanmasına izin verilmesi gerektiğini savunan
marka sahibi teşebbüslerin bu argumanlarını özellikle marka imajının zarar görmesi
ve internet satışlarının fiziksel satış noktalarına sahip yeniden satıcılar bakımından
yarattıkları bedavacılık sorunuyla gerekçelendirmektedirler. Benzer şekilde Yatsan da
internet satışlarını yasaklamaktaki amacının marka imajını korumak ve ürünün
mağazalarda eğitimli personel tarafından satılmasını sağlamak olduğunu belirtmiştir.
Bu gerekçeler önemli olmakla birlikte, internet üzerinden yapılacak satışların tümüyle
yasaklanmasını haklı gösterecek nitelikte olup olmadıklarının değerlendirilmesi
gerekmektedir. Bu değerlendirmede AB Komisyonu’nun dikey kısıtlara ilişkin yeni
rehberindeki yaklaşımı yol gösterici olabilecektir. Buna göre, marka imajına ve 620
bedavacılık sorununa yönelik endişeleri dikkate alan Komisyon, tıpkı sağlayıcının
yeniden satıcının mağazalarına, katalog satışlarına ya da reklam ve promosyon
faaliyetlerine yönelik kalite standartları getirebildiği gibi, yeniden satıcıların interneti
ürünleri yeniden satmak üzere kullanmalarına da kalite standartları getirebileceklerini
dile getirmektedir. Bu çerçevede örneğin sağlayıcı yeniden satıcının bir ya da daha
fazla sayıda fiziki satış noktasına sahip olması gerekliliğini ileri sürebilecektir. Ayrıca
sağlayıcının fiziki satış noktalarının etkin bir şekilde faaliyet gösterebilmelerini
güvence altına almak için, yeniden satıcıya, internet üzerinden satış yapmasını
kısıtlamadan, asgari belli bir mutlak (absolute) miktarda ürünü “offline” (fiziki satış
noktasından yapılan satışlar vb.) satma yükümlülüğü getirmesi de mümkündür. Öte 630
yandan sağlayıcının yeniden satıcısının “offline” satışlarını desteklemek için “offline”
satılan ürün miktarının bir oranı olmayan sabit tutarda bir pirim uygulaması ya da
yetkilendirilmemiş dağıtıcılara yapılacak satışları engellemek için, tıpkı fiziki satış
noktaları bakımından da geçerli olduğu gibi internet üzerinden yapılacak satışlarda
belli bir müşterinin satın alabileceği ürün miktarına yönelik kısıtlamalar getirilmesi
Komisyon’un makul gördüğü kısıtlamalar olarak ortaya çıkmaktadır.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, Komisyon, marka imajının zarar
görmesi ya da bedavacılık sorununu çözmek ve internet üzerinden yapılan satışların
sağlayıcının dağıtım modeliyle uyumlu hale getirilebilmesini sağlamak adına, internet 640
satışlarının bütünüyle yasaklanmasına göre rekabeti çok daha az kısıtlayıcı
alternatiflerin olduğuna işaret etmektedir. Bu çerçevede Yatsan’ın Tempur markalı
ürünlerin internet üzerinden satışını bütünüyle yasaklamasının, bu yasaklamayla
ulaşmak istediği amacın elde edilebilmesi için 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (d)
10-60/1251-469
14
bendinde öngörülen rekabetin gereğinden fazla sınırlanmaması koşulunu
sağlamadığı kanaatine varılmıştır.

İnternet geleneksel satış yöntemlerine göre çok daha fazla sayıda ve çeşitlilikte
alıcıya ulaşmanın güçlü bir aracıdır. Teknolojinin bir sonucu olarak internet üzerinden
yapılan satışlar alıcı ya da tüketicilerin belli bir ürüne ulaşmalarını 650
kolaylaştırmaktadır. Tüketicilerin seçim özgürlüğünün artmasının yanı sıra, arama ve
karşılaştırma maliyetlerinin azaltılması yoluyla da internet üzerinden yapılan satışlar
tüketici faydasını ortaya çıkarmaktadır. Dolayısıyla internet üzerinden satış
yapılmasının bütünüyle yasaklanmasının 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (b)
bendinde öngörülen tüketicinin yararı koşulunu sağlaması güç görünmektedir.
Yatsan’ın mevcut durumda Türkiye’nin toplamda sadece 8 ilinde Tempur marka
ürünleri satan bayi ve mağazalarının bulunduğu dikkate alındığında, Türkiye’nin diğer
bölgelerindeki tüketicilerin Tempur markalı ürünlere ulaşmalarını kolaylaştırması
bakımından internet üzerinden yapılacak satışların yasaklanmaması ayrıca önemlidir.
660
Dolayısıyla, Yatsan’ın bayilerinin Tempur markalı ürünlerin internet üzerinden satışını
yasaklamasının 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (b) ve (d) bentlerindeki koşulları
sağlamadığından, bu uygulamaya bireysel muafiyet tanınamayacaktır.

I.3.3.3. İhlalin Niteliği ve Pazar Koşulları Bakımından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi yatay rekabet ihlallerini kapsadığı gibi dikey rekabet
ihlallerini de kapsamaktadır. Bununla birlikte dikey rekabet sınırlamalarının bazı
olumlu rekabetçi etkiler içermesi nedeniyle yatay rekabet ihlalleri ile aynı şekilde
değerlendirilmemektedir.
670
Dosya konusu ihlal dikey nitelikli bir ihlaldir. Dikey fiyat tespitinin ve internet
satışlarının yasaklanmasının rekabet karşıtı olarak nitelendirilebilecek temel etkisi
markalar arası rekabetten çok, marka içi rekabetin kısıtlanmasıdır. Bu çerçevede bu
tür dikey kısıtların temel olarak diğer sağlayıcıları dışlayıcı, pazara giriş engeli
yaratıcı etkilerinin bulunmadığı, bu yönüyle markalar arası rekabete sınırlama
getirebilecek kısıtlamalardan daha az olumsuz etkilere sahip oldukları kabul
edilmektedir. Pazardaki markalar arası rekabetin yoğunluğu ne kadar fazlaysa,
marka içi rekabetin kısıtlanmasından kaynaklı olumsuz etkiler o kadar az olacaktır.
Bunun değerlendirilmesinde ise öncelikle sağlayıcının ve rakiplerinin pazar içindeki
güç ve konumlarının ele alınması gerekmektedir. 680

Yatak pazarı çoğu küçük ölçekli olmak üzere çok sayıda üreticinin faaliyet gösterdiği
ve sektör temsilcilerinin de ifade ettiği üzere, ürün farklılaştırması ile büyüyen bir
pazar niteliğindedir. Bu bakımdan bu pazarda markalar arası rekabetin yoğun olduğu
söylenebilecektir. Yatsan’ın pazar payı %.. civarında olup, Tempur yataklarının payı
%... geçmemekte dolayısıyla tüm pazar içindeki pazar paylarının çok düşük olduğu
görülmektedir. Ancak Tempur markalı yatakların üst gelir grubuna hitap eden niteliği
ile bu segmentte pazar payının daha yüksek olacağı göz önünde bulundurulmalıdır.
Diğer yandan pazarda Tempur yataklarına rakip olabilecek ithal ürünlerin yanı sıra
visko malzemeden üretilen diğer yerli markaların varlığı ve pazarın bu kısmının 690
büyüyen niteliği teşebbüsçe dile getirildiği gibi sektöre yönelik elde edilen bilgilerde
de mevcuttur. Dolayısıyla Yatsan’ın Tempur markalı ürünleri ile gerek tüm yatak
pazarında gerekse bulunduğu segmente dayalı pazar tanımında yüksek derecede
pazar gücüne sahip olduğu söylenemeyecektir.
10-60/1251-469
15

Yatsan’a ilişkin bu tespiti destekler bir başka durum ise rakiplerinin pazardaki
konumudur. Pazarda 25 kadar markalı üretici bulunmakta ve bu üreticiler arasında
yaygın dağıtım ağı ile İstikbal, Yataş, İşbir Yatak, İdaş, Bellona, Mondi dikkat
çekmektedir. Söz konusu teşebbüslerin her birinin pazar payının Yatsan’ın çok
üzerinde olmasının yanı sıra bu teşebbüslerin bazılarının aynı zamanda önemli 700
mobilya üreticileri ve markaları olmaktan kaynaklanan portföy gücünün sağladığı
rekabetçi avantajları da vurgulanmalıdır. Bunun yanı sıra bu teşebbüslerin dağıtım
ağının yaygınlığı da Yatsan’ın çok ötesindedir. Yatsan 13 mağazası ve 100’ü aşkın
bayisi aracılığıyla faaliyet gösterirken, İstikbal’in tüm Türkiye’de bine yakın mağazası,
İşbir Yatak’ın 100’ün üzerinde uyku merkezi ve 400’ün üzerinde bayisi; Bellona’nın
700’ü aşkın bayisi bulunmaktadır. Bu bakımdan Yatsan yaygın dağıtım ağına, önemli
marka ve portföy gücüne, daha yüksek pazar payına sahip rakipleri ile rekabet eder
konumda olup bu yönleri ile pazarda güçlü olan rakipleri karşısında pazar gücüne
sahip gözükmemektedir.
710
Bu noktada alıcıların pazardaki konumu da değerlendirme açısından önemlidir.
Yatsan bayilerinin kimileri aynı zamanda mobilya satışı yapan noktalardır. Bu
noktaların gelirlerinin bir kısmının da mobilya satışlarından kaynaklanması noktalara
Yatsan’a karşı belirli bir güç sağlamaktadır. Yatsan’ın rakiplerine oranla daha az
sayıda şehirde az sayıda bayi ile çalışması, bayileri ile arasında çoğunlukla yazılı bir
sözleşmenin olmaması Yatsan’ın alıcılar karşısında çok da güçlü bir konumda
olmadığı izlenimi yaratmaktadır. Kaldı ki Yatsan alıcıların yeniden satış fiyatlarını
takip eden bir mekanizma kurmamış, bayilere fiyatlara uymamaları halinde bir
yaptırım uygulamamış gözükmektedir.
720
Piyasada çok sayıda firmanın bulunması, küçük ölçekli teşebbüslerin yaygınlığı, giriş
ve çıkışların olması yatak pazarının yüksek giriş engellerine sahip olmadığını
göstermektedir. Sektörde markalaşma olgusu yeni yeni gelişmekte olup söz konusu
markalaşma bir giriş zorluğu olarak değerlendirilebilecektir. Bununla birlikte mobilya
pazarının arz yapısının esnekliğini ve pazarın dinamik yapısını ortaya koyacak
şekilde yatak pazarındaki büyük oyuncuların aynı zamanda mobilya üreten firmalar
da olduğu dikkate alındığında, mevcut markalaşmış firmaların faaliyetlerini yatak
pazarına genişletebilmelerinin önünde önemli engellerin olmadığı, bu nedenle
markalaşmanın getirdiği giriş engellerinin çok da yüksek olmadığı kanaati
oluşmuştur. 730

Marka içi rekabetin kısıtlanmasının ne derecede olumsuz etkiler yaratacağının
değerlendirilmesinde pazarın yaşam evresinin de dikkate alınması gerekmektedir.
Olgunluk evresinde olan bir pazarda marka içi rekabetin kısıtlanmasının daha fazla
olumsuz etkilere yol açacağı kabul edilmektedir. Bu yönüyle genel olarak yatak
pazarı, büyüyen, sürekli farklı çeşit ve modelde ürünlerin tüketicinin beğenisine
sunulduğu, arz bakımından son derece esnek ve kendini yeni trendlere
uyarlayabilen, yeni firmaların giriş yaptığı dinamik özellikler göstermektedir. Ayrıca
özellikle markalı ürünler bazında, pazarın yeni markalaşmaya çalışan ürünlerin
tutundurma çabaları ile birlikte dinamik ve büyüyen bir pazar niteliği taşıdığı 740
söylenebilecektir. Böyle bir pazarda yatay rekabetin bulunması durumunda dikey
rekabet kısıtlamalarının olumsuz etkilerinin önemli ölçüde azaldığı kabul edilmektedir.

10-60/1251-469
16
Bu noktada ürünün niteliğinin de değerlendirilmesi gerekmektedir. Genelde ürün
daha heterojen, daha az pahalı ve bir kereden daha fazla alınıyorsa dikey
sınırlamaların negatif etki yaratma ihtimali daha fazladır. Türkiye’de yataklar yaklaşık
olarak 4 yılda bir yenilenmekte, tüketicinin bu ürünlere yaptığı harcama bütçesinin
önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu durum da sürekli alınan ve tüketicinin
bütçesi içindeki payı küçük olan ürünlere göre, tüketiciyi aldığı ürünün kalitesini ve
fiyatını karşılaştırmaya ve araştırmaya daha çok yönelten bir faktördür. Bu faktör 750
tüketicinin hem farklı markalar arasında karşılaştırma yapmasını hem de aynı
markanın daha ucuz olanının nereden bulunabileceğini araştırmasını
sağlayabilmekte ve markalar arası olduğu kadar marka içi rekabeti de olumlu yönde
etkileyebilmektedir.

Önemle belirtilmesi gereken husus Yatsan’ın yeniden satış fiyatının tespitine ve
internet satışlarını yasaklamaya yönelik uygulamalarının çok yeni olduğudur. Yatsan
Tempur ürünlerinin Türkiye distribütörlüğünü 10 Mayıs 2010 tarihinde imzaladığı
sözleşme ile almış ve teşebbüsün yeniden satış fiyatının tespiti ile internet satışlarını
yasaklamaya yönelik uygulaması, yerinde incelemede elde edilen belgelerden 760
anlaşıldığı kadarıyla, 2010 yılı Haziran ayı ortalarında belirginleşmiştir. Ancak
Yatsan’ın bayilerin yeniden satış fiyatına uyumunu tespit etmeye yönelik bir takip
mekanizmasına rastlanılmamış, belirlenen iskonto oranı ya da fiyata uymadığı için
yaptırım uygulanan bir bayi bulunamamıştır. Oysa yeniden satış fiyatının
belirlenmesine yönelik doğrudan veya dolaylı yöntemler, alıcıların uyguladığı
fiyatların sağlayıcı tarafından izlenebildiği ve kontrol edebildiği durumlarda daha etkili
olacaktır.

Bu çerçevede, ihlalin dikey nitelikte olması, pazarın rekabetçi, büyüyen ve dinamik
yapısı, Yatsan’ın önemli bir pazar gücüne sahip olmaması, Yatsan’ın rakiplerin 770
pazardaki güçlü varlığı, ürünün niteliği ve en önemlisi ihlalin en fazla 4 ay gibi kısa bir
süre ile sınırlı olması ve bayilerin satış fiyatının izlenmemesi gibi unsurlar dikkate
alındığında, Yatsan hakkında bu aşamada bir soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

I.3.3.4. İnci Mobilya ile Dan-Foam ApS Arasındaki Sözleşme’nin
Değerlendirilmesi
Yatsan tarafından Tempur markalı ürünlerin distribütörlüğünün alınması Dan-Foam
ApS ile İnci Mobilya arasındaki 10 Mayıs 2010 tarihli “Münhasıran Dağıtım ve Lisans
Anlaşması”na dayanmaktadır. Sözleşme ile İnci Mobilya, Dan-Foam ApS’nin ürettiği 780
malların pazarlaması, satışı ve dağıtımı konusunda Türkiye’de münhasır dağıtıcı
olarak atanmıştır. Bu bakımdan sözleşme bir dağıtım anlaşması niteliğindedir. Ancak
bu durum ilgili sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi için
yeterli değildir. Zira rakip teşebbüsler arasındaki dikey anlaşmalar bir istisna
haricinde Tebliğ kapsamında değerlendirilmemektedir. Dolayısıyla Dan-Foam Aps ve
Yatsan’ın rakip olup olmadıklarının belirlenmesi gerekmektedir.

2002/2 sayılı Tebliğ’de rakip teşebbüsler aynı ürün pazarında faaliyette bulunan ya
da bulunma potansiyeline sahip sağlayıcılar olarak nitelendirilmiştir. Ürün pazarı
sözleşme konusu ürünler baz alınarak belirlendiğinden, bu noktada Yatsan’ın 790
sözleşme konusu ürünlerle rekabet eden ürünlerin sağlayıcısı olup olmadığı
değerlendirilmelidir. Sözleşmede yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünden
anlaşıldığı üzere Dan-Foam ApS yavaş toplanan visko elastik ürünlerin üretimini
10-60/1251-469
17
gerçekleştirmektedir. Tempur’un visko malzeme kullanarak ürettiği ürünleri başta
yatak ve yastık olmak üzere, yatak şiltesi, sandalye sırt desteği, uyku maskesi ve
terlik gibi ürünlerdir. Yatsan’ın ürün gamında viskodan yapılma yatak ve yastıkların
yanı sıra diğer yatak ve yastık çeşitleri de bulunmaktadır. Bu çerçevede tarafların
üretimini ve ticaretini yaptıkları ürünler dolayısıyla aralarında rakiplik ilişkisi
bulunduğu görüldüğünden, bildirime konu sözleşmenin rakipler arasında yapılmış bir
dağıtım anlaşması niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır. 800

İlgili sözleşme ile İnci Mobilya’ya, sözleşme konusu ürünlerin Türkiye distribütörlüğü
münhasıran verilmekte ve ayrıca yavaş toplanan visko elastik ürünlerin pazarlaması,
satışı ve dağıtımı konusunda bir rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir.
Sözleşmenin süresi ise yenilenme hükümleri ile beraber 6 (3+3) yıldır. Bu itibarla
sözleşmenin içerdiği Türkiye pazarı için tek alıcıya sağlama ve rekabet etmeme
yükümlülüğü sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilmesine yol açmaktadır. Rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalar Kanun’un 5.
maddesindeki koşulların tamamını taşımaları halinde 4. madde yasaklamasından
muaf tutulmaktadır. 810

Söz konusu muafiyet koşullarından ilki üretim veya dağıtım ile hizmetlerin
sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin
sağlanması şeklinde düzenlenmiştir. Bu koşula yönelik yapılacak değerlendirmede
ortaya çıkacak yararlı etkilerin sadece işlemin tarafları için değil; ekonominin geneli
için geçerli, somut nitelikte olması gerekmektedir. Bu çerçevede örneğin dağıtım
maliyetlerinin düşürülmesi, mal arzının, çeşitliliğinin artırılması, arzın devamlılığının
sağlanması, satış öncesi hizmet kalitesinin artırılması gibi olumlu etkiler ekonominin
geneline yansıyacak somut etkiler olarak sayılabilecektir. Tempur ürünlerinin ilgili
dağıtım anlaşması kapsamında Yatsan tarafından Türkiye pazarında ticaretinin 820
yapılması sonucunda Yatsan’ın ürün çeşitliliği artmaktadır. Dan-Foam Aps bu
anlaşma olmaksızın Türkiye pazarına girmeyi düşündüğü durumda katlanacağı
maliyetlere bu anlaşma ile katlanmamakta ve Yatsan’ın mevcut dağıtım ağını
kullanarak tüketiciye doğrudan ulaşabilmektedir. Bu bakımdan anlaşma ile Tempur
yataklarının dağıtım maliyetinin düşürüldüğü söylenebilecektir. Anlaşma Tempur
ürünlerin Türkiye pazarında bulunurluğunu kolaylaştırmakta ve bu ilişki sayesinde
ürünlerin pazara sunumunda bir devamlılık da sağlanmaktadır. Dolayısıyla Tempur
ürünlerinin pazara sunumunu sağlayan bu anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin (a) bendindeki koşulu sağladığı kanaatine varılmıştır.
830
Muafiyet koşullarından bir diğeri de tüketicinin ortaya çıkan etkinlikler ve
iyileşmelerden yarar sağlamasıdır. Tempur ürünlerinin Yatsan aracılığıyla dağıtılması
halinde tüketici bu ürünlere daha kolay ulaşabilecektir. Yatsan bayilerinde Tempur
markalı ürünlerin yanı sıra Yatsan’ın diğer markalı yataklarının da bulunulduğu
dikkate alındığında, ki bu ürünler arasında visko malzemeden yapılma yataklar da
vardır, bu anlaşma tüketicilerin farklı sağlayıcıların farklı ürünleri arasındaki seçim
özgürlüklerini olumlu etkileyecektir. Tüketicinin aynı mağaza içinde farklı
sağlayıcıların ürünlerine ulaşması arama ve karşılaştırma maliyetlerini azaltmakta
olup, yatak gibi uzun aralıklarla yenilenen pahalı bir üründe yüksek arama
maliyetlerinin azaltılması önemli görülmektedir. Yatak ürününün belirli periyotlarla 840
alınan ve tüketicinin bütçesinde önemli paya sahip bir ürün niteliği tüketicinin bu
ürünü alırken yeterince bilgilendirilmesini önemli kılmakta ve Yatsan bu ürünlerin
satışını geçekleştirecek personelin ürün hakkında donanımlı olmasını sağlamaktadır.
10-60/1251-469
18
Açıklamalar çerçevesinde incelenen sözleşmeyle 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinin (b) bendindeki koşulun sağlandığı kanaatine varılmıştır.

4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (c) bendi bağlamında ilgili pazarın önemli bir
kısmında rekabetin ortadan kalkmaması şartının sağlanıp sağlanmadığının analizinde,
işbirliğinin niteliği, tarafların ve rakiplerin pazardaki konumları, pazarın ve işbirliğine konu
ürünün özellikleri, giriş engelleri, pazarın doygunluk seviyesi gibi bir dizi unsurun 850
değerlendirilmesi gerekmektedir. Pazar yapısına yönelik değerlendirme Yatsan’ın bayilik
sözleşmeleri bakımından yukarıda yapılmış olup, Yatsan’ın herhangi bir pazar gücü
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde yukarıda Dan-Foam ApS’nin sözleşme
konusu Tempur ürünlerinin de Türkiye pazarında önemli bir pazar gücüne sahip
olmadığı belirtilmiştir. Bu durum, sözleşmenin işbirliği etkilerinin yanı sıra özellikle
Yatsan’ın Türkiye pazarı için münhasır distribütör olarak atanması bakımından önemlidir.
Nitekim işbirliği taraflarının pazar gücünün yüksek olmadığı durumlarda işbirliğinin
rekabet karşıtı etkilerinin sınırlı düzeyde olacağı kabul edilmektedir. Diğer yandan tek
alıcıya sağlama yükümlülüğü içeren anlaşmalarda diğer rakip alıcıların dışlanması riski
gündeme gelebilmekte, ancak alıcının alt pazarda pazar gücüne sahip olmaması halinde 860
tüketiciler açısından dikkate değer bir olumsuz etkinin ortaya çıkması beklenmemektedir.

Yatsan bu sözleşme ile sadece yavaş toplanan visko elastikten üretilen ürünlerde 6 yıllık
bir rekabet etmeme yasağı ile karşı karşıya olup, Yatsan’ın diğer malzemelerden
yatakların üretimini ya da satışını yapması önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır.
Rekabet etmeme yükümlülüğünün dar kapsamı ve Tempur markalı ürünlerin pazardaki
payının %.. olduğu dikkate alındığında sözleşme ile ortaya çıkan rekabet risklerinin çok
düşük düzeyde olduğu söylenebilecektir. Açıklamalar çerçevesinde pazarın yapısı,
işbirliği taraflarının ve rakiplerinin pazardaki konumu gibi unsurlar dikkate alındığında,
taraflar arasındaki sözleşmenin rekabetin ilgili pazarın önemli bir bölümünde ortadan 870
kalkması sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır.

Son olarak bir anlaşmanın 5. madde kapsamında muafiyetten yararlanabilmesi için
rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması gerekmektedir. Yatsan’ın Tempur ürünlerinin münhasır distribütörü
olarak atanmasının, bu ürünlerin Türkiye pazarında etkin bir şekilde dağıtılmasına
katkı sağlayan işlevi, rekabet etmeme yükümlülüğünün sadece yavaş toplanan visko
elastikten üretilen ürünler ile sınırlı olması ve Yatsan’ın diğer markalı ürünlerinin
satışına devam etmesi önünde anlaşma ile getirilen bir engel olmaması dikkate
alındığında 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (d) bendinde yer alan koşulun 880
sağlandığı kanaati oluşmaktadır.

Açıklamalar çerçevesinde Dan-Foam ApS ile İnci Mobilya arasında imzalanan
Münhasıran Dağıtım ve Lisans Anlaşması’nın 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sayılan bireysel muafiyet koşullarının tümünü sağladığı anlaşılmıştır.




890


10-60/1251-469
19
J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1- Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi Ticaret Ltd. Şti.(Yatsan)’nin ve içinde bulunduğu
ekonomik bütünlüğün dikey uygulamaları yoluyla alıcılarının yeniden satış fiyatını
belirlemelerinin ve internet satışlarını yasaklamalarının 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturduğuna ve bu 900
uygulamaların 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile
sağlanan muafiyetten yararlanamadığına,

2- Söz konusu uygulamalara 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan koşulları
karşılamaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınamayacağına,

3- Ancak ihlalin dikey nitelikte olması, pazarın rekabetçi, büyüyen ve dinamik yapısı,
Yatsan’ın önemli bir pazar gücüne sahip olmaması, rakiplerin pazardaki güçlü
varlığı, ürünün niteliği ve ihlalin en fazla 4 ay gibi kısa bir süre ile sınırlı kalması ve
bayilerin satış fiyatının izlenmemiş olması gibi unsurlar göz önünde 910
bulundurulduğunda, Yatsan hakkında bu aşamada 4054 sayılı Kanun
kapsamında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına,

4- Bununla birlikte, yeniden satış fiyatlarını belirlemeye ve internet satışlarını
yasaklamaya yönelik uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ihlal teşkil etmesi nedeniyle, iş bu kararın tebliğinden itibaren 60 gün
içinde bahse konu uygulamalara son verilerek Rekabet Kurumuna tevsik edilmesi,
aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde haklarında işlem yapılacağı
yönünde Yatsan Sünger ve Yatak Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’ne aynı Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi hususunda Başkanlığın 920
görevlendirilmesine,

5- “Yetkili Bayilik Sözleşmesi” ile bayilere getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün
süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen sürelere uygun olarak
düzenlenmesine,

6- İnci Mobilya Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Dan-Foam ApS arasında
yapılan “Münhasıran Dağıtım ve Lisans Anlaşması”na 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde sayılan koşulların tamamının karşılanması nedeniyle bireysel
muafiyet tanınmasına 930

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy