Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-36 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 09-14/289-69
Karar Tarihi : 13.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖR : Adnan AKGÜN
C. ŞİKAYET EDEN : Inteco Teknoloji Çözümleri Danışmanlık Enerji San. Tic. Ltd.
Şti.
Cinnah Caddesi No:64/1 Çankaya/Ankara 20
D. HAKKINDA İLK
İNCELEME YAPILAN : Yazıcı Üreten Firmalar
E. DOSYA KONUSU : Yazıcı üreten firmaların garanti koşulları ile rekabeti
sınırlandırdıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Başvuruda;
- Lazer Teknolojisi kullanan bilgisayar yazıcılarını üreten firmaların genel satış
stratejisinin yazıcı fiyatlarının düşük tutulması ve karın tonerden sağlanması 30
olduğu,
- Yazıcı üreten firmaların, yazıcılarda orijinal toner dışında toner kullanılması
halinde yazıcıların garantisini kaldıracaklarını belirterek kendi tonerlerini fahiş
fiyatlarla satabildikleri,
- Üretici firmaların bahsedilen bu uygulamasının Inteco firmasının satışlarını
kısıtlandırdığı ve bazı kuruluşlara satış yapılmasını tamamen engellediği,
- Bu durumun ise pazarda haksız rekabet yaratarak kullanıcıların yaklaşık iki katı
maliyetle toner tüketmesine neden olduğu
ifade edilmekte ve kendilerinin ve tüketicilerin mağduriyetine sebep olduğu iddia
olunan tüketicilere orijinal sarf malzemesi kullanılmasını dayatan ifadelerin garanti 40
belgelerinden çıkarılması ve Rekabet Kurumu ya da yetkili başkaca kurumlar
tarafından belirlenecek standartlara uygun üretim yapan tesislerin ürettiği muadil
ürünlerin garantiyi ortadan kaldırmayacağının tespit edilmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.3.2009 tarih ve 1780 sayı ile giren
başvuru üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ilgili hükümleri
çerçevesinde düzenlenen 12.3.2009 tarih ve 2009-2-36/ İİ-09-A.A.sayılı İlk İnceleme
Raporu 12.3.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-110/73 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-14
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
09-14/289-69
2
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet dilekçesinde yer alan iddialar
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına ya da 50
soruşturma açılmasının gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına
gerek olmadığı ve başvuru ve taleplerin reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuru konusu şikayetin ekinde Oki Sistem ve Yazılım Çözümleri Ticaret Ltd. Şti.
(OKİ), Hewlett-Pacard Telekomünikasyon Çözümleri Ltd. Şti. (HP) ve Pera Bilgi İşlem
Ürünleri Tic. Ltd. Şti.’ye (Pera) ait olduğu anlaşılan garanti belgelerine yer verilerek, bu
garanti belgelerinin yukarıda özetlenen şikayet konusuna ilişkin ilgili maddeleri
işaretlenmiştir. Buna göre, HP Garanti Belgesinin 8. maddesinde “HP marka olmayan
donanım, yazılım, arabirim, aksesuar veya orijinal HP üretimi olmayan sarf
malzemelerinden; … kaynaklanan arızalar sayılanlarla sınırlı kalmamak kaydıyla 60
garanti kapsamı dışındadır.” ifadelerine yer verilmektedir. Garanti kapsamının
sınırlarını belirleyen OKİ’ye ait belgenin ilgili maddesinde ise “Malla beraber kullanılan
OKİ olmayan donanım, yazılım, arabirim, aksesuar veya Orijinal OKİ üretimi olmayan
sarf malzemelerinden… kaynaklanan arızalar, sayılanlarla sınırlı kalmamakla beraber
garanti kapsamı dışındadır.” ifadelerine yer verilmektedir. Pera’ya ait garanti belgesi
incelendiğinde ise, yukarıda yer verilen diğer örneklerden farklı bir şekilde, arızanın
kaynaklanma sebebinden bağımsız olarak; “Pera garantisi taşımayan ve Pera’dan
veya yetkili satıcısından temin edilmeyen orijinal Lexmark kullanım malzemesi dışında
malzemeler kullanılmayacaktır” ifadesiyle orijinal Lexmark kullanılmayan sarf
malzemelerinin ürünü garanti kapsamı dışına çıkardığı hüküm altına alındığı 70
görülmektedir.
Yazıcı üreticisi firmaların teknik servislerinin yazıcıda yenilenmiş/doldurulmuş
kartuş/toner/şerit gördükleri takdirde kartuş/şerit/tonerden kaynaklanmayan bir arıza
halinde dahi bu arızaları tamir etmediklerini ve yazıcıyı garanti kapsamı dışında
tuttukları iddialarının incelendiği Rekabet Kurulu’nun 17.6.2004 tarih ve 04-42/490-118
sayılı kararında üretici firmaların orijinal olmayan kartuş kullanımını tasvip etmemekle
birlikte yasaklamadıkları (veya bu tür kullanımları engellemedikleri) sonucuna
varılmıştır. 9.3.2009 tarih ve 1780 sayılı başvuru kapsamında yürütülen inceleme
kapsamında da HP ve OKİ markalarının garanti kapsamını arızanın başka bir marka
üründen kaynaklanmaması koşuluna bağlı olarak belirlemeleri nedeniyle makul olduğu 80
ve bu hükümlerin rekabetin sınırlandırmasına sebebiyet vermediği kanaatine
varılmıştır.
Diğer üreticilerden farklı olarak Pera tarafından, garanti kapsamındaki ürünün
arızasının kaynağına bakılmaksızın diğer markalı ürünlerin kullanılması halinde ürünün
garanti kapsamı dışında tutulduğu görülmektedir. Bu durum ise şikayette iddia edildiği
üzere Lexmark markalı yazıcıları kullanan tüketicilerin kartuş ya da toner
kullanımlarında bu ürünler için Pera firmasına bağımlı kalmaları dolayısıyla kartuş
pazarındaki rekabetten faydalanmamaları sonucunu doğurabilecektir. Bu bağlamda
şikayet kapsamında rakipler arası bir anlaşmanın varlığını öne sürülmediğinden,
konunun yalnızca 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilmesi 90
gerekecektir. Bu aşamada 6. madde kapsamında bir ihlalden bahsedilebilmesi için
Pera’nın hakim durumda olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
09-14/289-69
3
Tablo: 2005 Yılı Yazıcı Pazarı Payları
Tahmini Pazar Payı (%) Teşebbüs Unvanı
Inkjet Lazer Genel
HP (….) (….) (….)
Lexmark (….) (….) (….)
Epson (….) (….) (….)
Canon (….) (….) (….)
Zerox (….) (….) (….)
Minolta (….) (….) (….)
OKI (….) (….) (….)
Diğer (….) (….) (….)
Toplam 100 100 100
Pera’nın %(…)'nü temsil eden hisselerin Lexmark International Technology S.A. 100
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebinin incelendiği 8.9.2005 tarih ve
05-55/843-229 sayılı Rekabet Kurulu kararında yukarıdaki pazar paylarına ilişkin
tabloya yer verilerek, işlem sonucunda hakim durum yaratılmayacağı gerekçesiyle
işleme izin verildiği görülmektedir. Bu bilgiler ışığında hakim durumda olduğu tespiti
yapılamayan Pera’nın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği yönünde bir
değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; başvuru konusu iddialara yönelik
olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde herhangi bir
işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar 110
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy