Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-159 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-09/48-15
Karar Tarihi : 24.1.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler :Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Aytül TOKATLI
C. ŞİKAYET EDEN : Hasan Ali ERDEM
Mesa Koru Sitesi Yasemin Blok 25 Çayyolu Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
Yenimahalle Belediyesi 20
Yenimahalle Belediyesi Başkanlığı Yenimahalle Ankara
Alt Yapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME)
Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ankara
E. DOSYA KONUSU: Yenimahalle Belediyesi’nin yol harcamalarına katılım
bedelinde, Alt Yapı Koordinasyon Merkezi’nin (AYKOME) alt yapı tesisi açım
ruhsatı bedelinde fahiş fiyat uyguladıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Yenimahalle Belediyesi’nin 2464 30
sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda belirtilen yol katılım bedelleri ile ilgili
düzenlemeye uygun olarak tahsilat yapmadığı, ilgili bedeli söz konusu Kanun’da
belirtilen hükümlere uygun olarak hesaplamadığı, şikayetçi tarafından özel bir
teşebbüse yaptırılan stabilize yol için ödenen bedel ile Yenimahalle Belediyesi
tarafından uygulanan rayiç bedel karşılaştırıldığında Yenimahalle Belediyesi’nce yol
katılım bedellerinin hesaplanmasında kullanılan metrekare birim fiyatının bir fahiş
fiyat uygulaması olduğu ve ayrıca Yenimahalle Belediyesi haricinde Alt Yapı
Koordinasyon Merkezi (AYKOME) de şikayet edilmekte ve AYKOME’nin götürmediği
hizmetin bedelini tahsil ettiği ve bu bedelin ise bir fahiş fiyat uygulaması olduğu iddia
edilmektedir. 40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.12.2006 tarih, 8727 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi
uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 19.1.2007 tarih ve 2006-3-159/İİ-07-
A.Ç sayılı İlk İnceleme Raporu 22.1.200 tarih, REK.0.07.00.00-110/13 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 07-09 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Yenimahalle Belediyesi ve Alt Yapı
Koordinasyon Merkezi ile ilgili iddialarda belirtilen eylemlerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal 50
07-09/48-15
2
eder nitelikte olmadıkları, dolayısıyla şikâyetin reddedilmesi gerektiği sonucuna
ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.1.1. İlgili Mevzuat
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23. maddesinde mevcut şehirsel teknik ve sosyal 60
altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine
getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden
yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır denilmektedir.
Harcamalara katılma payları, bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan
doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamıdır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 86. maddesinde yol harcamalarına katılma
payı düzenlenmektedir. Bu madde gereğince, belediyelerce veya belediyelere bağlı
müesseselerce yeni yol açılması, mevcut yolların yüzde 40 veya daha fazla bir
oranda genişletilmesi, kaldırımsız ve bakımsız durumda bulunan yolların, kaldırım
veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması, kaldırım veya şose 70
halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi durumlarında; inşa, tamir ve
genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı
olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden yol
harcamalarına katılma payı alınmaktadır. İki ve daha fazla yol kenarında bulunan
gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait
payın ise yarım olarak hesaplanacağı da bu madde dahilinde belirtilen bir başka
husustur.
2464 sayılı Kanun kapsamında yol harcamaları haricinde kanalizasyon ve su tesisleri
harcamalarına katılma payı da düzenlenmektedir. 2464 sayılı Kanunun 89. 80
maddesinde bu payların hesaplama yöntemi açıklanmış ve harcamalara katılma
paylarının bina ve arsalarda vergi değerinin %2’sini geçemeyeceği koşulu getirilmiş
ve eğer ödeme peşin olarak yapılırsa katılma paylarının %25’lik kısmının ilgililerden
alınmayacağı belirtilmiştir. Aynı madde ile bu tür hizmet giderlerinin Bayındırlık ve
İskân Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim
fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamayacağı hükmü de getirilmiştir.
Bahsi geçen maddeler incelendiğinde, yol kenarında işyeri veya konutu bulunanların
katılması istenebilecek harcama tutarının, ilgili bölgede yapılacak yol yapımı ile ilintili
olan tüm giderleri kapsadığı anlaşılmaktadır. 90
AYKOME büyükşehirlerdeki alt yapı işleri koordinasyonunu yürütmekte, Büyükşehir
Belediyesi bünyesinde, belediye ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının
temsilcilerinden oluşan bir kurul niteliğinde çalışmaktadır. Bu merkezce alınan ortak
yatırıma ilişkin kararlar ilgili belediyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarını bağlamaktadır.
Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin 8. maddesinde alt
yapı ile ilgili kazı yapacak gerçek ve tüzel kişilere izin ve kazı ruhsatı vermek ve buna
ilişkin bedeli belirlemek AYKOME’nin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
100
07-09/48-15
3
I.1.2. Şikâyete Konu Eylem Ve Hukuki Değerlendirme
I.1.2.1. Yenimahalle Belediyesi’ne İlişkin İddialar
Her ne kadar, şikayetçi tarafından Yenimahalle Belediyesi’nin yol harcamalarına
katılma payı ile ilgili olarak yapılan faaliyetlerinin 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu
iddia edilmekte ise de iddiaların bir bölümü ilgili Belediye’nin katılma payını 2464
sayılı Kanun’a uygun olarak hesaplamadığına ve hesaplanan katılma payını yine
aynı Kanun’a uygun olarak tahsil etmediğine ilişkindir. Yukarıda açıklanan mevzuat
hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, iddiaların bu yönü 4054 sayılı Kanun 110
kapsamına girmemektedir. Diğer yandan, daha önceden 2464 sayılı Kanun’da yer
alan “Katılma paylarına karşı dava açılabilmesi için, katılma paylarının yarısının
önceden belediyelere ödenmesi gerekir.” hükmü Danıştay tarafından iptal edilmiş ve
bu yolla taraf, katılma paylarına ilişkin olarak doğrudan dava açabilir konuma
gelmiştir.
Şikayetçinin Yenimahalle Belediyesi’nce yol katılım bedellerinin hesaplanmasında
kullanılan metrekare birim fiyatının bir fahiş fiyat uygulaması olduğu iddiası, 4054
sayılı Kanun kapsamında incelenebilir.
120
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 23. maddesi ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu’nun 86. maddesinde yol harcamalarına katılma payı düzenlenmiştir. 2464
sayılı Kanun incelendiğinde belediyeler ve belediyelere bağlı müesseselerin bu
Kanun’da sayılan durumlardan biri sebebiyle inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan
yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu
yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden yol harcamalarına katılma payı
alma yetkisi bulunduğu anlaşılmaktadır. Şikayete konu olayda Yenimahalle
Belediyesi 2464 sayılı Kanun ile kendine verilen yetkiyi kullanarak şikayetçiden yol
harcamalarına katılım payı ödemesini talep etmektedir.
130
Şikayetçinin özel bir teşebbüse yaptırdığı stabilize yol için ödediği bedel ile
Yenimahalle Belediyesi’nce yol katılım bedellerinin hesaplanmasında kullanılan
metrekare birim fiyatı arasında oluşan fark fahiş fiyat iddiasına temel teşkil
etmektedir. Ancak şikâyetçi tarafından da belirtildiği üzere yol harcamalarına katılma
payı üzerinde belediye meclislerince belirlenen arsa veya bina beyan değerinin %2’si
bir üst sınır yaratmaktadır. Yol harcamalarına katılma payı hesaplandıktan sonra
ortaya çıkan değer ile arsa beyan değerinin %2’si karşılaştırılmakta ve ilgili kişilerden
bu iki değerden küçük olanı tahsil edilmektedir. Bunun dışında 2464 sayılı Kanun’da,
bu tür hizmet giderlerinin Bayındırlık ve İskân Bakanlığı ile İller Bankası tarafından
tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları 140
aşamayacağı da belirtilmektedir.
14.4.2006 tarih, 06-27/327-78 sayılı Kurul kararı ASKİ’nin kanalizasyon ve su tesisleri
harcamalarına katılma payı alması ile ilgilidir. Karar’da ASKİ’nin söz konusu
uygulamaları belirli yasal düzenlemelere dayanarak yürüttüğü, altyapı yatırımlarına,
bu altyapıdan faydalanacak olan kullanıcıların katılmasının yasayla düzenlendiği,
ASKİ’nin Ankara’ya su temin etme ve kullanılmış (atıksu) suları yerleşim birimlerinden
uzaklaştırma görevini yerine getirebilmesi amacıyla yapılması gereken alt yapı
çalışmaları için, mevzuata dayanarak abonelerden su ve kanalizasyon harcamalarına
07-09/48-15
4
katılım bedelleri tahsil etmesinin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine aykırı olmadığı 150
sonucuna ulaşılmıştır.
Şikayete konu eylem yukarıda yer verilen ASKİ Kararı’nın dayanakları çerçevesinde
değerlendirildiğinde, yol yapımı yatırımlarına bu hizmetten faydalanan kişilerin
katılmasının, kanalizasyon ve su tesisleri ile ilgili yatırımlarda olduğu üzere yasayla
düzenlenmiş bir uygulama olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu yasal düzenlemeler
ise 3194 sayılı İmar Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’dur. Ayrıca
2464 sayılı Kanun’da yer alan iki husus ilgililerin ödeyeceği harcamalara katılma
paylarına bir üst sınır getirmektedir. Söz konusu Kanun’da ilk olarak bu tür hizmet
giderlerinin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve 160
yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamayacağı, ikinci
olarak da harcamalara katılma paylarının bina ve arsalarda vergi değerinin %2’sini
geçemeyeceği hükme bağlanmıştır. Şikayetçinin bu sınırların aşıldığı yönünde
herhangi bir beyanı da bulunmamaktadır.
I.1.2.2. AYKOME’ye İlişkin İddialar
Şikayet dilekçesinde AYKOME ile ilgili iddialar da mevcuttur. I.1. Nolu bölümde de
belirtildiği üzere, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin 8.
maddesinde alt yapı ile ilgili kazı yapacak gerçek ve tüzel kişilere izin ve kazı ruhsatı 170
vermek ve buna ilişkin bedeli belirlemek AYKOME’nin görev ve yetkileri arasında
sayılmıştır. Dolayısıyla, alt yapı açım ruhsatı vermek ve buna ilişkin bedeli belirlemek
AYKOME’nin görev ve yetkileri arasındadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, şikayet konusu iddialar ile
ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir. 180
Full & Egal Universal Law Academy