Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-1-73 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-57/801-340
Karar Tarihi : 09.10.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Tuğçe KOYUNCU,
Muhammed Safa UYĞUR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Korpet Petrol Ürünleri Nak. San. Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. N. Sevinç ARSLAN
Bahçelievler Mah. İstiklal Cad. No:132/9 İlkadım/Samsun
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Yıldırım Petrol Ticaret ve Nakliyat A.Ş.
19 Mayıs Cad. No:4 Nova Baran Plaza Kat:9 Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Yıldırım Petrol Ticaret ve Nakliyat A.Ş.’nin yapmış olduğu
dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı
Tebliğ’i ihlal ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.10.2013 tarih ve 4622 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 02.10.2013 tarih ve 2013-1-73/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle:
- Korpet Petrol Ürünleri Nak. San. Tic. Ltd. Şti. (KORPET)’in, 1986 yılından bu
yana akaryakıt satış ve servis faaliyetinde bulunan istasyonu 2005 yılında satın aldığı
ve taşınmaz üzerinde Altınbaş Petrol ve Ticaret A.Ş. (ALTINBAŞ) lehine 14.03.2006
tarihinde 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edildiği,
- Taraflar arasında 16.03.2006 tarihinde bayilik sözleşmesi akdedildiği; söz
konusu sözleşmenin 10 uncu maddesinde “…Bayi bu sözleşmenin devamı süresince
Altınbaş’ın yazılı onayını almadığı sürece, istasyon sahası içerisinde OTOGAZ (LPG)
istasyon inşa edemez…” hükmünün yer aldığı,
- KORPET’in 31.05.2006 tarihinde ALTINBAŞ’ın izni ve yönlendirmesi ile
Bizimgaz A.Ş. ile otogaz bayilik sözleşmesi akdettiği,
- Daha sonra ALTINBAŞ’ın Yıldırım Petrol Ticaret ve Nakliyat A.Ş. (YILDIRIM
PETROL)’yi kurduğu ve 11.08.2007 tarihinde ALTINBAŞ’ın bayilerine gönderdiği
talimat ile Bizimgaz A.Ş. ile olan sözleşmelerin feshedildiğinin bildirildiği,
- KORPET ile Bizimgaz A.Ş.’nin ilişkisinin de 2008 yılı Mart ayında sona erdiği ve
25.03.2008 tarihinde YILDIRIM PETROL ile otogaz bayilik sözleşmesi akdedildiği,
- YILDIRIM PETROL’ün, ALTINBAŞ’ın sahip olduğu intifa hakkı sayesinde
KORPET’e ait istasyonda faaliyet göstermeye başladığı, akaryakıt ile LPG bayilik
13-57/801-340
2/4
sözleşmesinin birbiri ile bağlantılı olduğu; ALTINBAŞ ve YILDIRIM PETROL’ün
KORPET ile aynı dikey anlaşma bütünü içinde oldukları,
- Bu dikey ilişkinin 15.03.2006 tarihli intifa resmi senedi ile kurulmuş olup,
14.03.2011 tarihinde 5 yılını doldurduğu, söz konusu dikey ilişki kapsamında kurulan
tüm bayilik sözleşmelerinin de bu tarihe kadar 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
muafiyetten yararlandığı
(4) ifade edilerek, bu bilgiler doğrultusunda 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında söz konusu
dikey ilişkinin muafiyetten yararlandığı sürenin tespit edilerek YILDIRIM PETROL ile
KORPET arasındaki dikey ilişkinin (bayilik ilişkisi) 5 yıllık dikey ilişkinin sona
ermesinden sonraki süre için devam ettirilmesinin 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu
hususunda karar verilmesi talep edilmiştir.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, önaraştırma konusu iddialar ile
ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
I.İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Konu İle İlgili Mevzuat Hükümleri, Danıştay ve Rekabet Kurulu Kararları
(6) 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı
4. maddesi, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran
yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların, uyumlu eylemlerin ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerinin hukuka aykırı ve yasak olduğunu
hükme bağlamıştır.
(7) 2002/2 sayılı Tebliğ Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (Tebliğ)’nin 2.
maddesinde üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da
daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı, satımı veya yeniden
satımı amacıyla yapılan anlaşmalar “dikey anlaşma” olarak tanımlanmaktadır. Tebliğ’in
3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü “alıcının anlaşma konusu mal veya
hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını ya
da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her türlü yükümlülük” olarak
ifade edilmiştir. Tebliğ’in 5/a maddesinde ise Tebliğ ile tanınan muafiyetin anlaşmalarda
alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğüne
uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
(8) Danıştay’ın 13.05.2008 tarihli ve E.2006/1604, K.2008/4196 sayılı kararı, bu karar
üzerine Rekabet Kurulunca alınan 30.10.2008 tarihli ve 08-61/997-389 sayılı Total-
Akdağ kararı, yine Kurulun 05.03.2009 tarihli “Pol-Pet Petrol Ürünleri Tur. Konaklama
ve Din. Tesisleri Ltd. Sti.- Bölünmez Petrolcülük A.Ş.” ve “Barbaros Akaryakıt San Tic.
Ltd. Şti.- Altınbaş Petrol ve Ticaret A.Ş.” kararları ile sektöre yönelik almış olduğu
kararlar ve son olarak Danıştay’ın 28.06.2010 tarihli ve E. 2009/3044, K. 2010/5458;
E.2009/5164, K.2010/5457 sayılı kararları ile de sabit olduğu üzere; intifa, tapuya şerh
edilmiş kira veya benzer etkiye sahip sözleşmeler, bayi üzerindeki rekabet etmeme
yükümlülüğünün süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen 5 yıllık üst sınırı fiili
olarak aşmasına neden olmaktadır. Bu bakımdan bayilik sözleşmeleri ve bunlarla
bağlantılı intifa, kira gibi sözleşmelerin, aralarındaki hukuki ve iktisadi ilişki nedeniyle
tek bir anlaşma olarak 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygunluklarının değerlendirilmesi
gerekmektedir.
(9) Bu çerçevede Kurulun akaryakıt sektöründe dağıtım şirketleri ile bayileri arasında
yapılan dikey anlaşmalara ilişkin olarak daha önce almış olduğu kararlar uyarınca,
18.09.2005 tarihinden önce yapılan ve bu tarih itibarıyla kalan süresi beş yılı aşan dikey
13-57/801-340
3/4
anlaşmaların, 18.09.2010 tarihinde kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma olanağı bulunmaktadır. 18.09.2005 tarihinden sonra yapılan
dikey anlaşmalar ise yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile
düzenlenen grup muafiyeti kapsamındadır. 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen beş yıllık
sürenin nasıl hesaplanacağı hususunda ise Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 34.
paragrafında şu açıklamalara yer verilmiştir:
(10) “Beş yıllık rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin hesaplanmasında başlangıç
tarihi olarak, taraflar arasında süregelen rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye
başlangıç teşkil eden ilk anlaşmanın yapıldığı tarih esas alınacaktır. Taraflar
arasındaki, rekabet yasağı içeren bayilik, işleticilik, tedarik vb. sözleşmeler ile birlikte bu
sözleşmelerin süresine etki eden intifa, tapuya şerh edilmiş kira, ekipman gibi
sözleşmelerin hepsinin aynı anda ortadan kalktığı tarih ise, rekabet yasağının sona
erme tarihi olarak değerlendirilecektir.”
(11) Dosya konusu hukuki ilişkiyle ilgili olarak YILDIRIM PETROL vekili tarafından
gönderilen yazıda özetle;
- YILDIRIM PETROL’ün 05.07.2007 tarihli LPG dağıtım lisansı kapsamında faaliyette
bulunuyor olduğu,
- KORPET ile aralarındaki bayilik ilişkisinin ilk defa 25.03.2008 tarihinde akdedilen
bayilik sözleşmesi ile kurulduğu,
- KORPET’in 02.02.2011 tarihinde göndermiş olduğu ihtarname ile bahse konu
bayilik sözleşmesini Rekabet Kurulu kararları doğrultusunda 16.03.2011 itibarıyla
sona erdirdiğini bildirdiği,
- YILDIRIM PETROL tarafından KORPET’e gönderilen cevabi ihtarnamede, bayilik
sözleşmesinin olağan sona erme tarihinin 25.03.2013 olduğu, aralarındaki dikey
ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ve bu
konudaki Kurul kararlarına uygun olduğunun ve sözleşmenin feshedilmesi
durumunda tazminat ve cezai şart ödemek zorunda kalacaklarının bildirildiği,
- Bu çerçevede YILDIRIM PETROL ile KORPET arasındaki dikey ilişkinin sona erdiği
ancak açılan tazminat davasının halen sürmekte olduğu,
- LPG ve akaryakıt faaliyetlerinin ayrı iki faaliyet olduğu ve bunların zorunlu olarak bir
arada değerlendirilmesini gerektirecek bir hususun bulunmadığı,
- YILDIRIM PETROL’ün Nisan 2010 yılından önce ALTINBAŞ’ın grup şirketi olduğu,
ancak hâlihazırda YILDIRIM PETROL’ün hisselerinin İPRAGAZ’a devredildiği ve bu
nedenle ALTINBAŞ ile KORPET arasındaki bayilik anlaşmaları ile intifa ve kira
haklarına ilişkin bilgilerin kendilerinde mevcut olmadığı,
- KORPET ile aralarındaki anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen 5 yıllık
grup muafiyeti süresinden yararlanıyor olduğu,
- YILDIRIM PETROL lehine tesis edilmiş herhangi bir intifa ya da kira hakkı
bulunmaması nedeniyle bunlara ilişkin olarak herhangi bir işlem yapabilmelerinin
mümkün olmadığı,
ifade edilmiştir.
(12) Dosya konusu hukuki ilişkiyle ilgili olarak ALTINBAŞ vekili tarafından gönderilen yazıda
özetle;
- KORPET ile müvekkilleri ALPET (ALTINBAŞ) arasında 16.03.2006 tarihli 5 yıl süreli
akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığı,
13-57/801-340
4/4
- Bayinin müvekkilleri şirket lehine mülkiyeti kendisine ait olan Samsun İli, Merkez
İlçesi, Kılıçdede Mah./Köyü, 7996 Ada, 1 Parsel numaralı gayrimenkul üzerinde ALPET
lehine 15.03.2006 tarihinde 15 yıl süreli intifa hakkı tesis ettiği ve bayilik sözleşmesinin
KORPET tarafından keşide edilen ihtarname ile 16.03.2011 tarihinden itibaren sona
erdirildiği,
- ALPET’in Rekabet Mevzuatı gereği akaryakıt istasyonu üzerindeki intifa hakkının
terkini için düzenlenen vekaletnameyi 05.07.2011 tarihinde bayi yetkilisine elden
teslim ettiği
ifade edilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(13) Dosya konusu dikey ilişki KORPET ve ALTINBAŞ arasında imzalanan 16.03.2006
tarihli ve beş yıl süreli “Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi”, KORPET ve YILDIRIM PETROL
arasında imzalanan 25.03.2008 tarihli ve beş yıl süreli “LPG Otogaz Bayilik
Sözleşmesi” ve bunlarla bağlantılı olarak taşınmaz maliki KORPET tarafından
ALTINBAŞ lehine tesis edilmiş olan 14.03.2006 tarihli ve 15 yıl süreli intifa hakkından
oluşmaktadır. Dolayısıyla istisna hükmüne uygun olarak kurulmamış olan söz konusu
dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirlenen beş yıllık süreyi aşması nedeniyle,
14.03.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlandığı değerlendirilmiştir.
(14) ALTINBAŞ tarafından gönderilen cevabi yazı ekinde başvuru konusu intifa hakkının
terkini amacıyla düzenlenen vekaletnamenin 05.07.2011 tarihinde bayi yetkilisine elden
teslim edildiği, bunun üzerine şikâyetçi vekili ile irtibata geçildiğinde söz konusu intifa
hakkının terkin edildiği bilgisi edinilmiştir. Ayrıca dosya kapsamındaki bilgi ve
belgelerden KORPET’in YILDIRIM PETROL ile olan otogaz bayilik sözleşmesini
16.03.2011 tarihi itibarıyla sona erdirdiği anlaşılmıştır. Bu nedenle taraflar arasındaki
dikey ilişkinin sona erdirildiği tespit edilmiştir.
J.SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy